یاقوت خراسان‌

«جهان‌صنعت»- پاییز فصل برداشت مهم‌ترین گیاه دارویی ایران است که به صورت انحصاری در خراسان‌جنوبی تولید می‌شود. در واقع با تولید ۹۸ درصد دانه‌های یاقوت‌شکل زرشک در این استان، ۵۰ هزار خانوار مستقیم و غیرمستقیم از این محل امرار معاش می‌کنند. جالب اینجاست که ۴۰ درصد زرشک استان خراسان‌جنوبی محصول قائنات است و این شهرستان قطب تولید این محصول شاخص به شمار می‌رود. این شهرستان با داشتن ۱۲ هزار و ۵۰۰ بهره‌بردار و تولید ۴۰ درصد زرشک خراسان‌جنوبی مقام اول تولید این محصول را داراست. همچنین سطح زیر کشت زرشک در قائنات ۶ هزار و ۵۰۰ هکتار است که از این سطح سالانه حدود هفت هزار تن زرشک خشک برداشت می‌شود. با توجه به آمارنامه محصولات باغی سازمان جهاد کشاورزی در سال ۱۳۹۹، میزان کل تولید محصول زرشک ۲۲۳۲۲ تن از میزان ۱۹۲۲۰ هکتار باغات زرشک است. باتوجه به اینکه بیش از ۳۲۰۰ هکتار از این سطح زیر کشت در سال ۱۳۹۹ سطح غیربارور بوده، در سال ۱۴۰۱ با توجه به بارندگی‌های مناسب میزان تولید این محصول می‌تواند افزایش یابد. البته میزان واقعی تولید زرشک می‌تواند بزرگ‌تر از این آمار باشد چراکه بسیاری از سطوح زیر کشت آمار دقیقی از تولید خود ارائه نمی‌دهند و بسیاری از باغات زرشک در سایر استان‌های کشور آمار تولید و سطح زیرکشت خود را به مراجع اعلام نمی‌کنند. میزان تولید محصول زرشک در ایران مانند زعفران بسیار بیشتر از تقاضای داخلی بوده و در صورتی که صادرات آن رونق نگیرد، باغداران با مشکل روبه‌رو خواهند شد. این در حالی است که بسیاری از باغداران زرشک در سال‌های ۹۹ و ۱۴۰۰ روزهای سختی را پشت سر گذاشته‌اند. با وقوع همه‌گیری کرونا و بسته شدن مرزها و تغییر اولویت‌های مصرفی مردم در سراسر دنیا، بازار در حالت رکود بود و صادرات زرشک بیش از پیش در سکون فرو رفت و در دوره‌ای که به دلیل افزایش تقاضا برای برخی محصولات تره‌بار و ادویه‌جات قیمت محصولات ۴ تا ۱۰ برابر شد، قیمت زرشک در محدوده فروش سال ۹۸ ثابت ماند و میزان فروش آن به شدت کاهش پیدا کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد ﻋﻤﺪه ﺑﺎزار ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ زرﺷﮏ، ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺗﺮﮐﯿﻪ، آﻟﻤﺎن، آﺳﯿﺎی ﻣﯿﺎﻧﻪ و تا حدودی هم ﮐﺸﻮر اﻣﺎرات هستند. به گفته مسوولان، ﻣﯿﺰان ﺻﺎدرات زرﺷﮏ در ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ۵۰۰ ﺗﻦ در ﺳﺎل ﺑﻮده و در ﺳﺎل ۱۳۹۹ در ﺣﺪود ۲۵۰ ﺗﻦ زرﺷﮏ ﺻﺎدر شده ﮐﻪ اﻣﯿﺪ ﻣﯽرود ﺑﺎ اﻗﺪاﻣﺎت اﻧﺠﺎم‌ﺷﺪه ﺑﺮای ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی اوراﺳﯿﺎ، ﻣﯿﺰان ﺻﺎدرات زرﺷﮏ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ.