یک پرس آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان!

گروه جامعه- پاییز که می‌شود تب و تاب شکار پرندگان برای علاقه‌مندان آن بالا می‌گیرد. در بازار‌های شهرهای شمالی در کنار مرغابی و غاز و مرغ‌های خانگی سر‌بریده، به راحتی پرندگانی ناشناخته و غیر‌معمول هم به چشم می‌آید که با قیمت‌های بالا‌تر فروخته می‌شوند و مشتریان خاص خودشان را دارند. بر‌خلاف هشدارهایی که همیشه کارشناسان حوزه‌های بهداشتی در مورد بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان می‌دهند اما همچنان گوش شیفتگان شکار و مصرف‌کنندگان پرندگان شکار شده بدهکار نیست و هر سال با تعداد بالایی از افراد که به بیماری آنفلوآنزا دچار شده‌اند مواجه می‌شویم. یکی از این پرندگان محبوب «خوتکا» است که شکار آن هم ممنوع است اما به راحتی در رستوران‌های شمال برای طبخ غذای فسنجان استفاده می‌شود.
سال گذشته مدیرکل دفتر مبارزه با بیماری‌های طیور سازمان دامپزشکی‌ گفت: ویروسی که سال گذشته وارد کشور شده است از پرندگان مهاجری بود که از کشورهای خارجی وارد ایران شده بودند. به گفته اکبرشاهی، این ویروس که در پرندگان تالاب بوجاق کیاشهر در استان گیلان دیده شده، همان ویروسی است که درسال ۲۰۱۴ در کشور چین شناسایی شد و در مواردی تلفات انسانی داشت.
باتوجه به هشدار‌های مکرر مسوولان در رابطه با اینکه این ویروس با انسان مشترک است و امکان انتقال به انسان را دارد، هر سال نگرانی‌هایی مبنی بر وقوع این بیماری ایجاد می‌شود‌ و البته مسوولان حوزه بهداشت بر این باورند که اقدامات اولیه و آنچه را در توان داشته‌اند برای جلوگیری از بروز این بیماری انجام داده‌‌اند و بارها به مردم هشدار داده‌اند که از تماس و شکار پرندگان وحشی خودداری کنند و این موضوع را جدی بگیرند اما کمتر کسی به این هشدارها توجه می‌کند.
سال گذشته با ظهور سویه جدیدی از این بیماری در منطقه پارک ملی بوجاق کیاشهر گیلان بیش از ۱۰۰۰ پرنده مهاجر کشته شدند و موضوع تا حدی خطرناک بود که از حضور مردم در برخی مناطق تالاب‌ها، آبگیرها و مکان‌های گردشگری که این پرندگان به آنجا مهاجرت می‌کنند جلوگیری شد و اجازه رفت و آمد مردم نیز تنها با رعایت شرایط ایمنی مانند ضدعفونی خودرو یا سایر وسایل نقلیه و رفت و آمد امکان‌پذیر بود. یکی دیگر از راه حل‌هایی که مسوولان بهداشتی در رابطه با جلوگیری از مصرف پرندگان مهاجر شکار شده در نظر گرفته بودند، تعطیل کردن بازار‌های محلی برای فروش این پرندگان بود که نمی‌توان گفت برای پیشگیری از انتقال بیماری به انسان راهکار موثری بوده است.
فروش مجوز شکار در دفاتر پیشخوان دولت
حالا دوباره با شروع پاییز، فصل شکار هم آغاز شده و شکارچیان قرار است مثل هر سال با پول فروش پرندگان مهاجر و کمیاب دلی از عزا درآورند. با این حال اما انگار قرار است کار برای شکارچیان پرندگان کمی سخت شود. چند روزی است که دوباره مسوولان از شیوع آنفلوآنزای حاد پرندگان صحبت می‌کنند و این بار نوبت یکی از پرنده‌شناسان است که با انتقاد از بی‌توجهی محیط‌زیست نسبت به مجوز‌های داده شده به شکارچیان از بی‌تفاوتی محیط‌زیست به سلامت مردم هشدار دهد.
اسماعیل کهرم، پرنده‌شناس و دکترای بوم‌شناسی با توجه به آمارهای به دست آمده به این نکته اشاره کرد که آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان طی سال گذشته به مرگ و معدوم‌سازی یک میلیون و ۵۰۰ هزار مرغ در مر‌غداری‌های سراسر کشور منجر شده است و دیگر همه متوجه شده‌اند که پرندگان مهاجر، به عنوان عامل شیوع آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان در جهان شناخته می‌شوند. هر سال‌ برای جلوگیری از خسارات ناشی از این بیماری که از جنوب شرقی آسیا تا ایران خسارات بسیاری به بار می‌آورد تدابیر و اقدامات جدی‌تری در دست اجرا قرار می‌گیرد اما امسال هم در کمال تعجب شاهد آن هستیم که در کشورمان، رویه مبارزه با این بیماری مهلک معکوس شده است.
بر اساس توضیحات کهرم در جایی که طی دو سال گذشته صید و شکار پرندگان در سراسر کشور ممنوع شده بود، حالا برای صید و شکار پروانه صادر می‌شود‌ آن هم در دفاتر پیشخوان دولت تا کار فروش جواز شکار به حد ممکن تسهیل شود. سوالی که پیش می‌آید این است که مسوولان سازمان حفاظت محیط‌زیست بر چه اساسی چنین تصمیم خطرناکی گرفته‌اند؟ کسی که این تصمیمات شگفت‌انگیز را اتخاذ می‌کند و به سادگی بهداشت عمومی جامعه و اقتصاد کشور را به مخاطره می‌اندازد مشاور عالی سازمان حفاظت محیط‌زیست است یا مشاور عالی شکارچیان؟ ایشان مگر
پزشک نیستند؟
کهرم در ادامه صحبت‌هایش بر این نکته تاکید کرد: به دست‌اندرکاران پیشنهاد می‌کنم با یک جست‌وجوی ساده در گوگل درباره۱ Hو۵‌H کمی مطالعه کنند. این ویروس، بی‌دلیل آنفلوآنزای «فوق‌حاد» نام نگرفته. این یک ویروس هوشمند است که به سادگی با تغییر ژنتیکی، خود را با سلول‌های بدن میزبان سازگار می‌کند. سال گذشته دو کودک در مرز ایران و ترکیه پس از لمس لاشه پرندگان آلوده به این ویروس جان خود را از دست دادند.
سلامت مردم یا راضی نگه داشتن شکارچیان؟
این پرنده‌شناس اضافه کرد: در حالی که پیشتر کانون‌های آنفلوآنزا در کشور شناسایی شده، صدور پروانه شکار پرنده دو حالت دارد؛ یا آقایان اطمینان حاصل کرده‌‌اند که این بیماری در کشورمان ریشه‌‌کن شده که باید این ادعا را اثبات کنند یا در حالی که کانون‌‌های بیماری در کشور فعال است برای راضی نگه داشتن شکارچیان، با صدور جواز شکار پرنده، سلامت مردم و اقتصاد کشور را به بازی گرفته‌اند.
او با بیان اینکه تنها یک مرغابی آلوده به آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان برای آلوده کردن یک گله شامل ۳۰ مرغابی کافی است گفت: سرعت انتشار این ویروس بسیار زیاد است و در حال حاضر که حدود ۲۵۰ تالاب طبیعی و مصنوعی در کشورمان میزبان پرندگان مهاجر هستند یک بی‌احتیاطی ساده می‌تواند به خساراتی غیرقابل جبران بینجامد.
شکار پرندگان مهاجر، خطری آشکار در کمین سلامت جامعه
کهرم در بخش دیگری از صحبت‌هایش در واکنش به اینکه با وجود هشدارهای سازمان دامپزشکی و وزارت بهداشت، یکی از کارشناسان سازمان حفاظت محیط‌زیست، آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان را برای انسان بی‌خطر دانسته گفت: متاسفم که افکار مسوولان محیط‌زیست تا این حد ظلمانی شده که برای فروش پروانه شکار هر حقیقتی را انکار می‌کنند. به عنوان یک پرنده‌شناس هشدار می‌دهم و اخطار می‌کنم که صید و شکار و عرضه پرندگان مهاجر، خطری است آشکار در کمین سلامت جامعه و خسارات‌ هنگفتی را برای صنعت مرغداری در‌بر دارد.
در پی هشدارهای سازمان دامپزشکی و به منظور جلوگیری از شیوع آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان، سازمان حفاظت محیط‌زیست در پاییز سال‌های ۹۵ و ۹۶ هر گونه صید و شکار پرندگان را در سراسر کشور ممنوع اعلام کرد. با این وجود شیوع این ویروس مهلک، خساراتی قابل توجه را به صنعت مرغداری تحمیل کرد و کار را به جایی رساند که مسوولان ارشد سازمان دامپزشکی و وزارت بهداشت زمستان سال گذشته بارها بر لزوم برخورد با صید و شکار و عرضه غیرقانونی پرندگان مهاجر تاکید کرده و مردم را از تماس با پرندگان مهاجر و نزدیک شدن و مکان‌های عرضه لاشه آنها منع کردند.
خسارات گسترده این ویروس به صنعت مرغداری در سالی که گذشت، سبب شد‌ رییس سازمان دامپزشکی کشور در اردیبهشت سال‌جاری، طی هشداری از مسوولان سازمان حفاظت محیط‌زیست بخواهد ممنوعیت صید و شکار پرندگان را زودتر و پیش از فرا رسیدن فصل مهاجرت پرندگان اعلام کنند تا بومیان زودتر در جریان این ممنوعیت قرار گرفته و با فراهم کردن دام و دانه برای صید پرندگان متضرر نشوند.
روزهای خوش برای شکارچیان
به گزارش مهر، علیرضا رفیعی‌پور، رییس سازمان دامپزشکی کشور، اردیبهشت سال‌جاری با تاکید بر اهمیت تعامل کلیه نهادهای ذی‌ربط در پیشگیری از گسترش آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان در سال‌جاری به رسانه‌ها گفته بود: از کلیه اعضای ستاد مقابله با آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان می‌خواهم در تمامی ماه‌های سال به تمامی مصوبات عمل کرده و انجام مسوولیت‌های خود را به نیمه‌دوم سال که فعالیت ویروس آغاز می‌شود محدود نکنند. به علاوه با توجه به گسترش ویروس آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان و خسارات ناشی از آن به مرغداری‌ها در سال گذشته و با در نظر گرفتن لزوم جلوگیری از صید و عرضه پرندگان مهاجر در سال‌جاری، از سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌خواهیم ممنوعیت صید و شکار پرندگان در سال‌جاری را از همین حالا رسما اعلام کند تا صیادان در انتظار صدور پروانه برای صید و شکار در نیمه دوم سال برنامه‌ریزی نکنند‌ در حالی که از آن زمان تا‌کنون خبری از ممنوعیت صید و شکار پرندگان مهاجر از سازمان حفاظت محیط‌زیست به گوش نرسید. برعکس، گفت‌وگوهای مسوولان این سازمان با رسانه‌ها مبنی بر بی‌خطر بودن ویروس آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان، احتمال برنامه‌ریزی این سازمان برای صدور پروانه صید و شکار پرنده در سال‌جاری را افزایش داد؛ احتمالی که حالا با رسیدن پرندگان زمستان‌‌گذران به تالاب‌های کشورمان به وقوع پیوسته است. هفته گذشته قربانعلی محمدپور، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست گیلان با بیان اینکه دستورالعمل مربوط به صید و شکار از سوی سازمان حفاظت محیط‌زیست ابلاغ شده گفت: پروانه شکار از نیمه آبان‌ماه به صورت محدود در دفاتر پیشخوان دولت صادر می‌شود و شکارچیان از ۱۵ آبان می‌توانند به اخذ پروانه شکار اقدام کنند.