یک گام برای حل بحران قره‌باغ

گروه بین‌الملل- ارمنستان و جمهوری آذربایجان توافق کردند پس از سه دهه مناقشه بر سر کنترل منطقه قره‌باغ کوهستانی، «اقدام‌های مشخصی» را برای تقویت اعتماد و آرامش میان دو کشور انجام دهند.
براساس بیانیه مشترکی که روز پنجشنبه هفت دسامبر پس از گفت‌وگوهای دولت‌های دو کشور منتشر شد، ایروان و باکو بر قصد خود برای عادی‌سازی روابطشان تاکید کردند. به گزارش یورونیوز، ارمنستان و جمهوری آذربایجان همچنین توافق کردند که باکو ۳۲ اسیر ارمنستانی را آزاد کند و ایروان هم در مقابل، دو اسیر آذربایجانی را آزاد کند.
تنش‌ها در قفقاز از زمان عملیات برق‌آسای جمهوری آذربایجان در بازپس‌گیری منطقه قره‌باغ کوهستانی در ماه سپتامبر به بالاترین حد خود رسید. جمهوری آذربایجان پس از این حمله توانست حاکمیت خود را در این منطقه تثبیت و پرچم خود را در شهر خانکندی (استپاناکرت)، مرکز قره‌باغ برافراشته کند.
ایروان باکو را متهم کرد که با «خشونت» باعث کوچ اجباری و آوارگی هزاران نفر از ساکنان ارمنی منطقه قره‌باغ و پاکسازی قومی در این منطقه شده است، اتهامی که باکو آن را رد می‌کند.
تخمین زده می‌شود که بیش از ۱۰۰ هزار نفر از ۱۲۰ هزار ارمنی ساکن قره‌باغ در پی حمله جمهوری آذربایجان به این منطقه به ارمنستان گریخته باشند.
منطقه‌ جدایی‌طلب قره‌‌باغ که به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اعلام استقلال کرد، تحت حاکمیت باکو بود، اما این حاکمیت با پیروزی ارمنستان در جنگ با جمهوری آذربایجان از این کشور سلب شد، اتفاقی که به بیش از سه دهه مناقشه میان باکو و ایروان دامن زد.
اینک براساس بیانیه روز پنجشنبه ارمنستان و جمهوری آذربایجان، دو کشور به بحث در مورد «اقدام‌های اعتمادساز» برای ایجاد آرامش میان خود ادامه خواهند داد. ایروان و باکو همچنین در بیانیه مشترک خود خواستار حمایت بین‌المللی از تلاش‌های خود در این خصوص شدند.
در همین زمینه، شارل میشل رییس شورای اروپا از توافق جدید ارمنستان و جمهوری آذربایجان به عنوان «یک گام بزرگ» استقبال کرد.
اگرچه گفت‌وگوهای صلح میان ایروان و باکو در ماه‌های گذشته که به طور جداگانه توسط روسیه، اتحادیه اروپا و آمریکا برگزار شده، پیشرفت چندانی نداشته است، اما رهبران ارمنستان و جمهوری آذربایجان ابراز امیدواری کرده‌اند که توافقنامه صلح جامع میان دو کشور تا پایان سال میلادی امضا شود.
در همین رابطه شارل میشل رییس شورای اروپا در شبکه اجتماعی ایکس (توئیتر سابق) نوشت: از توافق میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان که دستاوردی بزرگ است، مسرور هستم. به گزارش اسپوتنیک، باکو و ایروان پنجشنبه یک بیانیه مشترک امضا کردند که در آن آزادسازی ۳۲ عضو نیروهای مسلح ارمنستان توسط جمهوری آذربایجان را نشانه‌ای از تمایل طرفین برای عادی‌سازی روابط و حصول یک معاهده صلح بر مبنای حق حاکمیت و تمامیت ارضی دو کشور دانستند.
شارل میشل در پیام خود نوشت: به طور ویژه از آزادسازی بازداشت‌شدگان و گشایش بی‌سابقه در گفت‌وگوهای طرفین استقبال می‌کنم.
او در ادامه اظهار کرد که برقراری و تقویت گفت‌وگوی دوجانبه میان باکو و ایروان همواره یکی از اهداف اتحادیه اروپا بوده و دستاوردی که به‌تازگی حاصل شده، گامی کلیدی است. میشل در انتها از رهبران جمهوری آذربایجان و ارمنستان خواست تا هرچه زودتر معاهده صلح را نهایی کنند.
دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور اروپا و اوراسیا در جریان سفرش به جمهوری آذربایجان نیز گفت، وزیر خارجه آمریکا انتظار دارد که همتایان ارمنستانی و آذربایجانی‌اش برای انجام گفت‌وگوهای صلح به واشنگتن سفر کنند. جیمز اوبرایان دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور اروپا و اوراسیا ضمن اشاره به «دیدارهای مثبت و سازنده» در باکو، این موضوع را در شبکه اجتماعی ایکس در قالب پستی منتشر کرد.
او نوشت: همانگونه که در دیدار با الهام علی‌اف رییس‌جمهوری جمهوری آذربایجان عنوان کردم، ایالات‌متحده آمریکا از سفر رییس بانک مرکزی و رییس انرژی این کشور به واشنگتن استقبال می‌کند.
چند روز پیش وزیر خارجه آمریکا با رییس‌جمهوری جمهوری آذربایجان و نخست‌وزیر ارمنستان در مورد احتمال امضای معاهده صلح میان این دو کشور گفت‌وگو و رایزنی کرد.
متیو میلر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا با انتشار بیانیه‌ای عنوان کرد: آنتونی بلینکن از تعهد الهام علی‌اف برای توافق صلحی بادوام میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان استقبال کرده است.
گفتنی است در ماه سپتامبر، جمهوری آذربایجان در یک حمله برق‌آسا کنترل قره‌باغ را به دست گرفت و تقریبا همه ساکنان محلی را وادار به فرار به ارمنستان کرد. بیش از ۱۰۰ هزار تا ۱۲۰ هزار نفر جمعیت ارمنی قره‌باغ تا پایان سپتامبر این منطقه را ترک کردند. مقامات قره‌باغ اعلام کردند که جمهوری خودخوانده قره‌باغ که به رسمیت شناخته نشده، از اول ژانویه ۲۰۲۴ وجود نخواهد داشت.
ایروان و باکو در سال ۲۰۲۲ با میانجیگری روسیه، اتحادیه اروپا و ایالات‌متحده درباره توافق صلح آینده گفت‌وگو کردند. هم «نیکول پاشینیان» نخست‌وزیر ارمنستان و هم «الهام علی‌اف» گفته‌اند که یک معاهده صلح ممکن است تا پایان سال جاری میلادی امضا شود.