۴ شگفت‌انگیز ماندگار

مرتضی یاسری‌نیا
دور جدید رقابت‌های مقدماتی جام‌جهانی ۲۰۱۸ در قاره اروپا، تکلیف تیم‌های صعودکننده را مشخص می‌کند و گروهی دیگر را به برزخ پلی‌آف می‌کشاند؛ برزخی که برای دو نماینده فوتبال آسیا دقیقا از همان روز شروع دور جدید مقدماتی جام بیست و یکم شروع می‌شود. در ظاهر، سوریه مقابل استرالیا شانس کمی دارد اما تاریخ بازی‌های پلی‌آف جام‌جهانی پر بوده از نتایج غیرمنتظره و عجیب و البته اتفاقات باورنکردنی. به بهانه آغاز رسمی پلی‌آف‌های مقدماتی جام‌جهانی، نگاهی به خاطره‌انگیزترین بازی‌های مرگ و زندگی در این چارچوب خالی از لطف نیست.
ایران- استرالیا ( ۱۹۹۸)
در تاریخ فوتبال ایران، رقابتی خاطره‌انگیزتر از بازی برگشت پلی‌آف مقدماتی جام‌جهانی ۱۹۹۸ وجود ندارد. قرار بود در آن روز شنبه، مسافر سی و دوم و پایانی جام‌جهانی۱۹۹۸ معرفی شود. ورزشگاه ملبورن‌کریکت‌گراند آماده جشن پایان انتظار ۲۴ ساله استرالیا برای صعود به جام‌جهانی بود آن هم با بهترین نسل فوتبال استرالیا متشکل از ستارگانی مانند بوسنیچ، کیول، ویدوکا، ویدمار و …
تساوی یک- یک در بازی رفت در تهران درآمیخته با دو گل استرالیا تا دقایق میانی نیمه دوم بازی برگشت، امیدی برای ایران باقی نگذاشته بود اما حدفاصل دقایق ۷۶ تا ۷۹ معجزه بزرگی رخ داد. ایران که در نیمه اول کاملا تحت تاثیر رقیب سعی داشت کمتر گل بخورد، دو گل زد و ورق را برگرداند. تماشاگر استرالیایی که در اواسط نیمه دوم تور دروازه ایران را پاره کرد، هشت دقیقه وقت‌های تلف‌شده نیمه دوم و جشن بزرگ و کم‌سابقه خیابانی در ایران پس از سوت پایان بازی، ۸ آذر ۱۳۷۶ شمسی را برای کشور آسیایی جاودانه کرد. ایران با قانون گل زده در خانه حریف به انتظار ۲۰ ساله برای صعود پایان داد و خوشبخت دنیای فوتبال شد آن هم با دو گل در عرض تنها سه دقیقه!
مصر- الجزایر (۱۹۹۰)
عدم حمایت مصر از موج استقلال‌طلبی کشورهای آفریقایی در دهه ۵۰، تخم کینه از این کشور را در دل هم‌قاره‌ای‌هایش کاشت و چند دهه بعد وقتی یک تقابل بین تیم ملی این کشور و الجزایر در پلی‌آف مقدماتی جام‌جهانی ۱۹۹۰ رخ داد، زخم کهنه سر باز کرد. الجزایر به عنوان سردمدار مبارزات استعماری می‌خواست در فوتبال از مصر انتقام بگیرد اما گل حسام حسن در بازی برگشت، مصر نیازمند به تساوی را با برتری یک بر صفر برای دومین و تاکنون آخرین بار به جام‌جهانی رساند. الجزایری‌ها داور را مقصر شکست دانستند و لخدر بلومی، زننده گل الجزایر به آلمان در جام‌جهانی ۱۹۸۲ در پایان بازی با شکستن شیشه در چشم پزشک تیم مصر، او را کور کرد. لخدر بلومی با محرومیت عجیبی روبه‌رو شد و اجازه خروج از کشورش را نیافت. در نهایت مصر به جام‌جهانی رفت و خاطره آن بازی پلی‌آف در تاریخ ماندگار شد.
فرانسه- جمهوری ایرلند (۲۰۱۰)
فرانسه پس از برتری یک بر صفر در خانه جمهوری ایرلند در بازی رفت پلی‌آف مقدماتی جام‌جهانی ۲۰۱۰ در اروپا، خیال راحتی داشت البته تا وقتی رابی کین در دقیقه ۳۳ بازی برگشت گل زد. تکرار نتیجه بازی رفت این بار به سود جمهوری ایرلند، بازی ورزشگاه سن‌دنی پاریس را به وقت اضافه کشاند؛ جایی که تیری آنری با دست توپ را کنترل کرد و برای گالاس پاس گل فرستاد. فرانسه با این گل نامشروع بازی را به تساوی کشاند و با برتری مجموع دو بر یک به جام‌جهانی ۲۰۱۰ راه یافت. اعتراض ایرلندی‌ها به جای خاصی نرسید و فرانسه هم با درگیری درون‌گروهی در همان مرحله گروهی جام‌جهانی ۲۰۱۰ حذف شد.
ترکیه- سوییس ( ۲۰۰۶)
ترکیه پس از شکست دو بر صفر در زمین سوییس به رقم زدن معجزه‎ای برای صعود در ورزشگاه مخوف خود می‌اندیشید اما وقتی در همان دقایق ابتدایی گل دریافت کرد، به نظر می‌رسید معجزه هم به دادش نمی‌رسد.
ترک‌های جنگجو ناامید نشدند و با زدن سه گل به رقابت برگشتند.
حالا تنها یک گل دیگر لازم بود اما اشترلر در دقیقه ۸۴ گل دوم سوییس را به ثمر رساند و آب سردی روی پیکر ترک‌ها ریخت به حدی که تونجای شانلی پس از زدن گل چهارم ترکیه در دقیقه ۸۹ به جای تلاش برای به جریان درآوردن هر چه سریع‌تر رقابت، با دست و سر اشاراتی مبنی بر ناامیدی را نشان داد. ناامیدی او در تیم رخنه کرد و ترکیه در نهایت نتوانست یک گل مورد نیاز خود را به ثمر برساند. ترکیه در پایان یکی از دراماتیک‌ترین بازی‌های پلی‌آف تاریخ جام‌جهانی با وجود برتری چهار بر دو، میلیمتری از صعود بازماند. درگیری‌های حین و پایان آن بازی در خاطره‌ها ماند درست مانند لحظه‌لحظه رقابت دور برگشت!
morteza.yaserinya@gmail.com