۶ درخواست ایرلاین‌ها از رییس‌جمهور

گروه حمل‌ونقل- یکی از مهم‌‌ترین بخش‌های اقتصاد ایران که از بازگشت تحریم‌ها تاثیر پذیرفته است صنعت هوانوردی است؛ تحریم‌هایی که حالا مشکلات بیشتری را نسبت به پیش از برجام به وجود آورده است‌. بلیت هواپیما در ایران آنقدر گران شده است که ایرلاین‌ها باید میان ضرردهی با کاهش قیمت بلیت و صندلی‌های خالی پرواز یکی را انتخاب کنند‌. حالا دیگر شرکت‌های هواپیمایی با ارز ۴۲۰۰ تومانی رسما خداحافظی کردند و برای دریافت نرخ دقیق ارز راهی سامانه سنا شدند‌. گزارش‌ها حاکی است که همین سامانه هم که قیمت آن با نرخ بازار آزاد تفاوت زیادی ندارد به کار ایرلاین‌ها نیامده و آنها به خرید ارز از بازار آزاد ناچار کرده است‌. بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی ایرلاین‌های ایران حدود ۶۰ درصد از هزینه‌های خود را با ارزهای خارجی انجام می‌دهند و در این شرایط قیمت بلیت به طور بی‌سابقه‌ای افزایش داده‌اند‌. این اتفاق خیلی زود تاثیر خود را در مسیرهای بین‌المللی برای ایرلاین‌های ایرانی گذاشت و در این بین با توجه به اینکه شرکت‌های خارجی فشار بیشتری را متحمل می‌شدند، نرخ‌های آنها عملا افزایشی بسیار بیشتر از شرکت‌های ایرانی پیدا کرد‌.
این روند در پروازهای داخلی نیز تداوم پیدا کرد تا جایی که بلیت‌های چند هفته قبل، امروز در بازار نایاب شده‌اند و هر مسافر برای انجام یک سفر رفت و برگشت داخلی جز در مواردی خاص باید رقمی بیش از ۵۰۰ هزار تومان بپردازد‌. این شرایط باعث شده رفته‌رفته فرودگاه‌های کشور خالی از مسافر شوند‌.
گزارش‌ها از روند کاهشی مسافر در دو فرودگاه مهرآباد و امام خمینی حکایت می‌کند‌. بدین ترتیب آثار تحریم‌های صنعت هوایی در کشور خیلی زود آشکار شد‌. حالا که شوک قیمتی در بازار پروازهای داخلی و افزایش میلیونی پرواز‌های خارجی در کنار تحریم قطعات و مشکلات سوخت‌رسانی بار دیگر صنعت هوایی کشور را تحت تاثیر قرار داده است ترسیم آینده‌ای روشن برای این صنعت دشوارتر از گذشته است و مشخص نیست چه سرنوشتی در انتظار مسافران ایرانی است‌. به دنبال بروز این مشکلات شرکت‌‌های هواپیمایی در نامه‌ای به رییس‌جمهور، برخی از مشکلات خود و نیز شش روش‌ پیشنهادی برای رفع این مشکلات را مطرح کرده‌اند‌‌. در ابتدای این نامه شرکت‌های هواپیمایی و انجمن شرکت‌های هواپیمایی به رییس‌جمهور آمده است: اینجانبان مدیران عامل شرکت‌های هواپیمایی مایلیم مهم‌ترین مشکلات صنعت حمل‌ونقل هوایی کشور و راه‌حل‌های پیشنهادی را تقدیم کنیم و انتظار داریم، با توجه ویژه به مشکلات تحریم‌ها که پس از پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون بر این صنعت حاکم شده‌‌اند و همچنین با پیش‌بینی سخت‌تر شدن دایره تحریم‌ها، به نحو مقتضی از جمله طرح در شورای عالی امنیت ملی، جلسات سران قوا، ستاد اقتصاد مقاومتی و یا هر مرجع ذیصلاح دیگر با قید خیلی فوری تصمیمات لازم اتخاذ و در غیر این‌صورت باید منتظر فروپاشی کامل صنعت حمل‌ونقل هوایی کشور باشیم‌.
در ادامه این نامه به مشکلات صنعت حمل‌ونقل هوایی به صورت فهرست‌وار اشاره شده است که شامل:
۱- عدم تخصیص ارز به موقع، به میزان کافی و با نرخ‌های رسمی که گاهی اوقات تا ۱۰ درصد مازاد بر نرخ‌های رسمی کارمزد به آن تعلق می‌گیرد و زمان تخصیص از ثبت تا پرداخت بسیار طولانی است‌.
۲- اخذ عوارض و حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش‌افزوده برای قطعات، لوازم و اجزای اصلی هواپیما در حالی که طبق قانون، هواپیما از حقوق و عوارض گمرکی معاف است و در همه کشورها این صنعت از حمایت برخوردار است و ما که تحریمیم فاقد هرگونه پوشش حمایتی هستیم‌.
۳- محاسبه و پرداخت هزینه تعرفه خدمات فرودگاهی و پروازی حتی در پروازهای داخلی بر مبنای دلار در حالی که درآمد و فروش خدمات ما بر اساس «ریال» است‌.
۴- وضع عوارض متعدد روی بلیت از جمله عوارض شهرداری (۵ درصد)، عوارض هلال‌احمر (۱ درصد) و یا عوارض ایمنی، در حالی‌که در هیچکدام از کشورها چنین عوارضی برای خدمات هوایی وضع نمی‌شود زیرا این موضوع موجب گران‌تر شدن نرخ خدمات و کاهش تقاضا می‌شود‌.
۵- حمل‌ونقل هوایی معاف از مالیات بر ارزش افزوده است ولی شرکت‌های هواپیمایی باید بابت خرید همه کالاها و خدمات و حتی عوارض گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کنند و چون بلیت معافیت دارد نمی‌توانند مالیات‌های پرداختی را از مشتریان دریافت و آن را به عنوان هزینه در دفاتر ثبت کنند‌.
۶- کاهش حدود بیش از پنجاه درصدی درآمد شرکت‌های هواپیمایی ناشی از افزایش نرخ رسمی ارز. با توجه به اینکه بیش از ۶۰ درصد هزینه‌های شرکت‌های هواپیمایی ارزی است و با محاسبه نرخ برابری حدود ۱۱۰۰۰ ریالی دلار، در سال ۱۳۹۰ قیمت هر ساعت صندلی پرواز مبلغ ۴۶ دلار بود اما امروز نرخ هر ساعت صندلی پرواز با توجه به عدم تخصیص ارز کافی تقریبا به زیر ۲۶ دلار کاهش پیدا کرده است‌.
در ادامه نامه مدیران عامل شرکت‌های هواپیمایی با رییس‌جمهور، پیشنهاداتی نیز برای رفع مشکلات مذکور اعلام شده که به شرح زیر است:
۱- کل ارز مورد نیاز صنعت در یک سال بدون در نظر گرفتن خرید و توسعه ناوگان و فقط برای پوشش هزینه‌های عملیاتی مبلغ یک میلیارد دلار است. تخصیص این مبلغ از سوی بانک مرکزی با نرخ ثابت و ترجیهی برای جلوگیری از نوسان قیمت بلیت و افزایش هزینه‌‌ و دلالی در اروپا بسیار ضروری است و با توجه به اینکه هزینه‌های ارزی این صنعت عمدتا به صورت پیش‌پرداخت است، این ارز باید به صورت تنخواه به شرکت‌های هواپیمایی پرداخت شود‌.
۲- تسری معافیت و حذف همه عوارض، حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده به هواپیما و لوازم و قطعات و اجزای آن و با توجه به اینکه فعالیت هواپیماها پشت نقطه صفر مرزی است، لازم است این معافیت فقط به شرکت‌‌های هواپیمایی و نمایندگان رسمی آنان تخصیص یابد تا از دلالی و واسطه‌گری جلوگیری شود‌.
۳- لازم است با اصلاح ماده ۶۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت، همه تعرفه‌های خدمات فرودگاهی و پروازی برای شرکت‌های هواپیمایی داخلی براساس ریال محاسبه و پرداخت و دلار به طور کامل حذف شود‌.
۴- ضرورت دارد همه عوارض غیرضروری وضع شده روی بلیت هواپیما از جمله عوارض شهرداری، هلال احمر و غیره حذف شود‌.
۵- همان‌گونه که حمل‌ونقل هوایی از مالیات بر ارزش‌افزوده معاف است، ضرورت دارد مانند سایر کشورها برای شرکت‌های هواپیمایی گواهی معافیت از ارزش افزوده صادر شود تا با ارائه این گواهی بتوانند همه مایحتاج خود را بدون پرداخت مالیات بر ارزش‌افزوده تامین کنند. همچنین ‌ورود هواپیما و لوازم و قطعا نیز مشمول این معافیت شود که با این روش‌ بهای تمام‌شده خدمات شرکت‌های هواپیمایی کاهش می‌یابد‌.
۶- ضرورت دارد با عنایت به وجود تحریم، ورود هواپیما و اجزای اصلی آن از ثبت سفارش معاف شود و برای ملزومات مصرفی و غیره مانند قبل ثبت سفارش به صورت تنخواه صورت پذیرد‌. این نامه به امضای مدیران عامل شرکت‌های هواپیمایی رسیده است‌.