۹ درخواست مالکان سهام عدالت از رییسی

سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری بیست و هشتم خردادماه امسال برگزار و رییس‌جمهور جدید مشخص شد؛ رییس‌جمهوری که دست‌کم در حوزه اقتصاد کار آسانی ندارد. به گفته مهدی حاجی‌وند کارشناس بازار سرمایه،‌ یکی از حوزه‌هایی که رییس‌جمهور جدید باید به آن توجه کند و مورد بررسی تیم اقتصادی دولت سیزدهم قرار گیرد، موضوعات مرتبط با سهام عدالت و جامعه ۵۰ میلیون نفری مشمول آن است. مسائلی همچون سود سهام عدالت، ‌تعیین تکلیف سهام عدالت متوفیان، روشن شدن مواضع دولت در قبال تخصیص سهام به جاماندگان،‌ اصلاح پرتفو، سجامی شدن،‌ آزادسازی سهام عدالت، تعیین وضعیت شرکت‌های تعاونی سهام عدالت و بسته شدن پرونده سبد سهام از جمله مواردی است که به عقیده این کارشناس بازار سرمایه باید مورد توجه قرار گیرد.
حاجی‌وند در یادداشتی که در تسنیم منتشر کرده است با بیان اینکه طرح توزیع سهام عدالت در حالی از سال ۸۵ در کشور کلید خورده که بر اساس این طرح، یک میلیون تومان از سهام شرکت‌های مختلف به شرطی به مشمولان داده شد اما به مدت ۱۰ سال سود این سهام بابت اقساط آن به جای واریز به حساب سهامداران، به خزانه دولت واریز و پس از آن نیز سازوکار و شرایط آزادسازی و خرید و فروش این سهام فراهم شد. با گذشت این زمان اما آزادسازی سهام عدالت اتفاق نیفتاد تا اینکه در اردیبهشت سال ۹۹ فرمان آزادسازی این سهام صادر و پس از فراهم آوردن سازوکارهای لازم، شرایط خرید و فروش سهام عدالت برای مشمولان فراهم شد. این کارشناس بازار سرمایه در یادداشت خود ادامه داده است: این آزادسازی بدون مشکل هم نبود و علاوه بر مشکلات ناشی از نحوه آزادسازی این سهام، حالا مواردی همچون پرداخت سود سالانه سهام عدالت، پرتفوی پرحاشیه این سهام، داستان متوفیان و جاماندگان سهام عدالت، برگزاری مجامع شرکت‌های سرمایه‌گذاری و… موجب شده تا اما و اگرها در زمینه سهام عدالت و تداوم این طرح هر روز بیشتر و بیشتر شود. از همین رو حاجی‌وند به مشکلات موجود در زمینه سهام عدالت اشاره و انتظارات ۵۰ میلیون سهامدار عدالت از رییس‌جمهور جدید و تیم اقتصادی وی و نیز ارائه راهکارهای لازم برای رفع این مشکلات را بررسی کرده است.
سود سهام عدالت
حاجی‌وند اظهار کرده است: یکی از مشکلات کنونی و ابتدایی سهامداران عدالت، عدم دریافت سود سالیانه این سهام است که در سه دوره قبل به صورت منظم به حساب آنها واریز می‌شد، اما فعلا ۵۰ درصد سود سال مالی ۹۸ شرکت‌های حاضر در پرتفوی سهام عدالت به حساب آنها واریز شده و پرداخت بقیه این سود در ‌هاله‌ای از ابهام است. این در حالی است که بر اساس قانون تجارت، شرکت‌ها پس از برگزاری مجامع خود حداکثر هشت ماه فرصت دارند تا سود تقسیمی مجامع را به حساب سهامداران واریز کنند و از آنجا که مجامع بیشتر شرکت‌های حاضر در سبد این سهام در تیرماه ۹۹ برگزار شده است، فعلا نه تنها این سود به حساب دارندگان سهام عدالت به طور کامل واریز نشده، بلکه دولت تاخیر چند ماهه‌ای نیز در زمینه دریافت این سود از شرکت‌ها و واریز آن به حساب دارندگان سهام عدالت داشته است که رییس‌جمهور جدید در خصوص پیگیری دریافت این سود و توزیع آن به حساب سهامداران باید اهتمام ورزد.
سرنوشت سهام متوفیان
این کارشناس بازار سرمایه افزوده است: با توجه به تعیین مدت ۱۰‌ساله برای تسویه اقساط سهام عدالت از محل سود سالانه و عدم امکان فروش این سهام و نیز تاخیر در آزادسازی و خرید و فروش سهام عدالت، در حال حاضر شاهد این هستیم که حدود سه میلیون نفر از دارندگان سهام عدالت فوت کرد‌ه‌اند. این در حالی است که تنها درصد ناچیزی از وراث این سهامداران تاکنون موفق به انحصار وراثت سهام عدالت متوفیان شده‌اند. از این رو لازم است پیگیری این امر و رفع موانع موجود در این زمینه نیز در صدر پیگیری‌های تیم اقتصادی رییس‌جمهور جدید در حوزه سهام عدالت قرار گیرد.
جاماندگان
به گفته حاجی‌وند،‌ یکی دیگر از مشکلات قابل بیان در زمینه سهام عدالت، توزیع این سهام بر اساس دهک‌های جمعیتی جامعه به جای دهک‌های درآمدی در ابتدای امر بوده و همین موضوع نیز موجب از قلم افتادن بخش قابل توجهی از افراد نیازمند طی این سال‌ها از دریافت سهام عدالت شده است. علاوه بر این حدود دو میلیون نفر نیز در زمان ثبت سهام عدالت با وجود ارائه مدارک و ثبت‌نام نهایی و حتی دریافت کارت‌های سهام عدالت، در نهایت به دلایل مختلف که قصور آن از طرف این دسته از افراد نبوده، سهامدار عدالت نشده و اصطلاحا از قلم افتاده‌اند. ضمن اینکه طی این سال‌ها به دلیل شرایط اقتصادی و تورم افسارگسیخته در جامعه، افراد جدیدی به دهک‌های کم‌درآمد جامعه و همچنین مشمولان تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی اضافه شده‌اند و مستحق دریافت سهام عدالت هستند. این کارشناس بازار سرمایه معتقد است با توجه به اینکه سهام عدالت به صورت قسطی به مشمولان فروخته شده است، با تخصیص سهام به مشمولان جدید به چند هدف می‌توان دست یافت. نخست ایجاد عدالت در زمینه توزیع سهام عدالت و همچنین ارائه خدمات به افراد نیازمند است. علاوه بر این یکی از اهداف سهام عدالت کمک به واگذاری سهام شرکت‌های دولتی و به نوعی خصوصی‌سازی انبوه است که با تخصیص سهام عدالت به مشمولان جدید و جاماندگان این هدف نیز اتفاق خواهد افتاد. بر این اساس با توجه به اینکه سهام عدالت به صورت قسطی به مردم فروخته شده است؛ بنابراین دولت جدید باید از اختصاص سهام عدلت جدید به جاماندگان «البته با شیوه‌ای متفاوت» استقبال کند. به همین جهت به رییس‌جمهور جدید پیشنهاد می‌شود توزیع سهام عدالت میان مشمولان جدید را با «سازوکارهای متفاوت از آنچه تاکنون اجرایی شده» در برنامه‌های سهام عدالتی خود قرار دهد.
اصلاح پرتفوی سهام عدالت
حاجی‌وند تصریح کرده است: بر اساس طرح توزیع سهام عدالت قرار بود درصدهای متفاوتی از سهام شرکت‌های سودده با اولویت بورسی بودن این شرکت‌ها، به مشمولان اختصاص داده شود. این در حالی است که علاوه به تغییر مداوم این شرکت‌ها و درصد سهام اختصاصی آنها به سبد سهام عدالت طی سال‌های گذشته، در حال حاضر از ۴۹ شرکت سرمایه‌پذیر(شرکت‌های حاضر در سبد سهام عدالت) ۱۳ شرکت کماکان در بازار سرمایه پذیرش نشده‌اند که همین موضوع موجب شده تا مواردی همچون سود تقسیمی این شرکت‌ها، قیمت روز آنها و آزادسازی و فروش سهام سهامداران عدالت در این شرکت‌ها و… با گذشت بیش از ۱۵ سال کماکان با ابهام مواجه باشد. حاجی‌وند تاکید می‌کند: به همین دلیل لازم است اصلاح پرتفوی سهام عدالت و تعیین تکلیف شرکت‌های غیربورسی آن در اولویت اقدامات تیم اقتصادی رییس‌جمهور جدید قرار گیرد تا علاوه بر تعیین تکلیف سبد کلی سهام عدالت، شفافیت بیشتری بر عملکرد، توزیع سود، آزادسازی سهام عدالت، فعالیت‌ هیات مدیره این شرکت‌ها، آزادسازی سهام عدالت و… ایجاد شود.
تعیین تکلیف شرکت‌های تعاونی سهام عدالت
یکی دیگر از مشکلات چند سال گذشته سهام عدالت، موارد مرتبط با شرکت‌های سرمایه‌گذاری و تعاونی شهرستانی سهام عدالت است که همزمان با آغاز طرح توزیع سهام عدالت تاسیس شدند؛ که البته با پایان یافتن ثبت‌نام سهام عدالت، سال‌هاست که شرکت‌های تعاونی سهام عدالت البته با حواشی زیاد در بلاتکلیفی بسر می‌برند. این در شرایطی است که می‌شد از ظرفیت و توان شرکت‌های تعاونی سهام عدالت در راستای فرهنگ‌سازی و آگاهی دادن به مشمولان و سهامداران عدالت در خصوص حق و حقوق‌شان در این سال‌ها استفاده کرد؛ اما نه تنها این اتفاق نیفتاده است بلکه حالا این شرکت‌ها خود، به مشکلی در زمینه سهام عدالت تبدیل شده‌اند. از این رو دولت جدید باید اقدام به تعیین تکلیف و انحلال شرکت‌های تعاونی سهام عدالت کند.
آزادسازی واقعی
نکته مهم دیگر از نظر این کارشناس بازار سرمایه سروسامان دادن به سجامی شدن و اختصاص کد بورسی به دارندگان سهام عدالت است که باید از دیگر اولویت‌های تیم اقتصادی رییس‌جمهور جدید در حوزه سهام عدالت باشد. حاجی‌وند همچنین با بیان اینکه قرار بود افرادی که روش مستقیم را برای آزادسازی سهام عدالت خود انتخاب کرده‌اند، هم مدیریت و هم مالکیت سهام خود را برعهده بگیرند و در زمینه فروش سهام خود اختیار تام داشته باشند، اما در عمل این اتفاق تاکنون نیفتاده است،‌اظهار کرده است: به همین جهت باید شرایطی فراهم شود تا افرادی که روش مستقیم را برای آزادسازی سهام خود انتخاب کرده‌اند، بتوانند در پرتفوی خود مانند سایر سهامداران به تفکیک، نوع سهم و تعداد سهام عدالت خود را ببینند و هر زمان صلاح دیدند با تصمیم خود و بدون دخالت دولت و نظام بانکی، اقدام به فروش سهام خود کنند.
ضمن اینکه یکی دیگر از مواردی که در این رابطه رییس‌جمهور جدید باید به آن توجه کند، آزادسازی مرحله‌ای سهام عدالت است تا از این طریق فشار مضاعفی به بازار سرمایه نیاید. این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرده است که متاسفانه در جریان آزادسازی سهام عدالت از نظارت و پیشنهادات کارشناسان و افراد آگاه در زمینه سهم عدالت هم استفاده نشد که از این نظر نیز بی‌مِهری مضاعفی به سهام عدالت و ۵۰ میلیون سهامدار آن وارد شد و در نتیجه بدون کارشناسی و بررسی مناسب، آزادسازی سهام عدالت با مشکلات فراوان مواجه شد. به همین جهت پیشنهاد می‌شود رییس دولت سیزدهم با استفاده از نظرات افراد خبره و کارشناس در حوزه سهام عدالت، به آسیب‌شناسی و رفع مشکلات این سهام اهتمام ورزد.