4 پیش‌نیاز بهره‌مندی از فرصت‌های اقتصاد جهان

مرکز پژوهش‌های اتاق ایران تغییرات در توزیع قدرت اقتصاد جهانی و پیامدهای آن برای ایران را بررسی کرده است. برای بهره‌برداری از این فرصت‌ها، ایران نیازمند رفع تحریم‌ها، تنوع‌بخشی اقتصاد، توسعه زیرساخت‌ها و پیشرفت فناورانه است.
به گزارش اتاق ایران آنلاین، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران گزارشی با عنوان «روندهای متحول‌کننده قدرت اقتصاد در جهان تا افق 2030 و تاثیرات آن بر ایران» منتشر کرد.
این گزارش به بررسی تغییرات اساسی در توزیع قدرت اقتصادی جهانی تا سال ۲۰۳۰ و پیامدهای آن برای ایران می‌پردازد. با تحلیل روندهای کلیدی مانند رشد اقتصادهای نوظهور، گسترش طبقه متوسط، پیشرفت فناوری، تغییر الگوهای تجارت جهانی و افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، این گزارش چشم‌اندازی از جابه‌جایی قدرت اقتصادی ارائه می‌دهد. همچنین فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی ایران در این فضای در حال تحول بررسی شده و راهکارهایی برای تقویت جایگاه کشور در نظم نوین اقتصادی جهانی پیشنهاد می‌شود.
تغییر در توزیع قدرت اقتصادی جهانی
براساس این گزارش، جهان در حال حرکت از نظمی متمرکز بر ایالات‌متحده و اروپا به سمت جهانی چندقطبی است که در آن آسیا به عنوان مرکز اصلی اقتصادی ظهور می‌کند. اقتصادهای نوظهور مانند چین، هند و برزیل نقش فزاینده‌ای در اقتصاد جهانی ایفا می‌کنند و سهم آنها از تولید ناخالص داخلی جهانی به سرعت در حال افزایش است. تا سال ۲۰۳۰، قدرت اقتصادی کشورهای گروه E7 (چین، هند، اندونزی، برزیل، روسیه، مکزیک و ترکیه) به بازیگران کلیدی اقتصاد جهانی بدل خواهند شد.
رشد طبقه متوسط و تاثیرات آن
این گزارش همچنین حاکی است، طبقه متوسط جهانی به سرعت در حال گسترش است و تا سال۲۰۳۰، بیش از ۹۰‌درصد از این رشد در آسیا رخ خواهد داد. افزایش جمعیت طبقه متوسط تقاضای جهانی برای کالاها و خدمات را به شدت افزایش می‌دهد و بازارهای مصرفی جدیدی را ایجاد می‌کند. چین و هند به عنوان بزرگ‌ترین بازارهای مصرفی جهان، نقش کلیدی در هدایت تقاضای جهانی خواهند داشت.
پیشرفت فناوری و نوآوری
بر این اساس، فناوری‌های نوین مانند هوش‌مصنوعی، انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های دیجیتال، نقش محوری در تحول اقتصاد جهانی ایفا می‌کنند. آسیا به‌عنوان مرکز جهانی نوآوری و فناوری ظهور کرده و سهم قابل‌توجهی از ثبت اختراعات جهانی را در اختیار دارد. کشورهایی که در پذیرش و توسعه فناوری‌های نوین پیشرو هستند، قدرت اقتصادی بیشتری کسب خواهند کرد.
تغییرات در تجارت جهانی و زنجیره‌های ارزش
براساس این گزارش، توافقنامه‌های تجاری منطقه‌ای مانند RCEP (مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای) و ابتکار کمربند و جاده چین، ساختار تجارت جهانی را بازتعریف می‌کنند. زنجیره‌های ارزش جهانی در حال بازتنظیم هستند و کشورها به سمت تنوع‌بخشی و کاهش وابستگی به مراکز تولیدی خاص حرکت می‌کنند. تنش‌های ژئوپلیتیکی و همه‌گیری کووید-۱۹ باعث شده‌اند که کشورها به سمت تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات حرکت کنند.
چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی ایران
این گزارش حاکی است که ایران با موقعیت استراتژیک خود و منابع طبیعی غنی، پتانسیل بالایی برای رشد اقتصادی دارد. با این حال، تحریم‌های اقتصادی، وابستگی به نفت و گاز و ناکارآمدی نهادها چالش‌های عمده‌ای را ایجاد کرده‌اند.فرصت‌هایی مانند افزایش تقاضا برای انرژی در آسیا و امکان همکاری‌های منطقه‌ای با کشورهایی مانند چین و هند می‌تواند به تقویت اقتصاد ایران کمک کند. برای بهره‌برداری از این فرصت‌ها، ایران نیازمند رفع تحریم‌ها، تنوع‌بخشی اقتصاد، توسعه زیرساخت‌ها و پیشرفت فناورانه است.
راهکارهای پیشنهادی برای ایران
1- تنوع‌بخشی اقتصاد:
– کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و توسعه بخش‌های غیرنفتی مانند صنایع فناوری‌محور، کشاورزی و خدمات.
– سرمایه‌گذاری در صنایع نوظهور مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری‌های دیجیتال و بیوتکنولوژی.
2- توسعه زیرساخت‌ها:
– بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انرژی و ارتباطات برای تسهیل تجارت و جذب سرمایه‌گذاری خارجی.
– تقویت کریدورهای تجاری مانند کریدور شمال-جنوب و بندر چابهار برای افزایش نقش ایران در تجارت منطقه‌ای.
3- پیشرفت فناورانه:
– سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه (R&D) و حمایت از نوآوری‌های فناورانه.
– ایجاد اکوسیستم مناسب برای استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناوری‌محور.
4- همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی:
– تقویت همکاری‌های اقتصادی با کشورهای همسایه و قدرت‌های نوظهور مانند چین، هند و روسیه.
– مشارکت در پروژه‌های زیرساختی منطقه‌ای مانند ابتکار کمربند و جاده چین.
– کاهش تحریم‌های ایالات‌متحده از مسیر مذاکره.
5- اصلاحات نهادی و اقتصادی:
– بهبود محیط کسب‌وکار و کاهش بوروکراسی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی.
– اجرای اصلاحات ساختاری برای افزایش شفافیت و کارایی نهادهای اقتصادی.