دستیابی به ذخایر جدید سنگ‌آهن و حذف موانع توسعه

مهندس ناصر تقی‌زاده مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی چادرملو در گفت‌و‌گویی با اشاره به ضرورت اتخاذ تدابیری برای دوران پساکرونا و راهکارهای برون‌رفت از بحران اقتصادی ناشی از آن، به تشریح طرح‌ها و برنامه‌های این شرکت و ضرورت حذف موانع بازدارنده توسعه در حوزه معدن و صنایع فولادی پرداخت .
وی گفت: اگر به دنبال توسعه و تحقق جهش تولید هستیم هیچ راهی جز دستیابی به مواد اولیه جدید نداریم. تقی‌زاده با گلایه از برخی تصمیم‌گیرندگان و دیوانسالاری موجود که موجب جلوگیری از بهره‌برداری ذخایر شناسایی‌شده گردیده‌اند هشدار داد: چنانچه هر چه سریع‌تر نسبت به استخراج از ذخایر شناسایی‌شده و اکتشافات جدید معادن سنگ‌آهن اقدام نشود، بسیاری از واحدهای فعلی فولاد‌سازی کشور در خطر تعطیلی و یا کاهش تولید قرار می‌گیرند.
مهندس تقی‌زاده تاکید کرد: برای ما تولید‌کنندگان و مسوولان و متولیان کشور تکلیف است تا با اتخاذ تدابیر اثربخش در تحقق توسعه همه‌جانبه کشور تلاش کنیم. وی تصریح کرد: جایگزین کردن معادن به جای نفت با شعار محقق نمی‌شود. این امر نیاز به عزم و اراده‌ای قوی و مدیران جسور و کارآمد دارد. مدیرعامل چادرملو افزود: امروز فولاد کالایی ارزشمند در جهان است و مشخص نیست همین روند تا چند سال آینده وجود داشته باشد. بنابراین تا فرصت باقی است باید بهترین بهره‌برداری را از این صنعت کرد. تقی‌زاده یادآوری کرد: چادرملو این آمادگی را دارد که با سرمایه‌گذاری در معادن جدید همچنان نقش ارزشمند خود را در صنعت سنگ‌آهن و فولاد کشور حفظ کند و گام‌های عملی برای توسعه بردارد .
وی گفت‌: براساس اطلاعات و آمارهای موجود، در طرح جامع فولاد در افق ۱۴۰۴ برای تولید ۵۵ میلیون تن فولاد نیاز به حدود ۸۰ میلیون تن کنسانتره سنگ‌آهن داریم. ظرفیت تولید تا پایان سال ۱۳۹۸ نیز به مقدار ۵۹ میلیون تن بوده است. از طرفی برآوردهای انجام شده نشان می‌دهد که در افق ۱۴۰۴ باید ۱۶۲ میلیون تن سنگ‌آهن خام استخراج شود در صورتی که درسال ۱۳۹۷ مقدار استخراج سنگ‌آهن ۸۷ میلیون تن و درسال ۱۳۹۸ حدود ۹۳ میلیون تن بوده است .
تقی‌زاده افزود‌: ذخایر زمین‌شناسی سنگ‌آهن در ایران حدود پنج میلیارد تن محاسبه و ذخیره قطعی آمارهای اعلام شده متفاوت و بین ۵/۲ تا ۳/۳ میلیارد تن است. بنابراین چنانچه ذخایر جدیدی کشف نشود، تامین سنگ‌آهن صنایع فولاد تا پس از ۱۴۰۴ کمتر از دو دهه خواهد بود. البته با فرض آنکه ۸۰ درصد از ظرفیت ۵۵ میلیون تنی فولاد تولید کنیم (این ضریب در جهان در سال ۲۰۱۸ حدود ۵/۷۶ درصد بوده است)، سنگ‌آهن خام مورد نیاز به مقدار ۱۳۰ میلیون تن و با فرض رشد سالیانه ۵/۱ درصد ذخایر قطعی کشور، طی سال‌های آتی مشکل تامین سنگ‌آهن نداریم. لیکن در هر صورت توجه به امر اکتشافات و استمرار آن با حمایت‌های دولت و بخش خصوصی باید در سرلوحه برنامه‌های کشور قرار گیرد. با توجه به اینکه مزیت اصلی زنجیره تولید فولاد در کشور، وجود ماده اولیه اصلی مصرفی آنها یعنی سنگ‌آهن است و با توجه به پراکندگی کارخانه‌های فولاد در کشور و مسائل حمل‌ونقل ریلی، نباید روی واردات سنگ‌آهن تمرکز کنیم. از طرفی همگام با اجرای طرح‌های اکتشافی و دسترسی به منابع جدید سنگ‌آهن، توسعه واحد‌های پایین‌دستی نیز باید به صورت متوازن انجام شود. البته احداث واحدهای فولاد‌سازی جدید در سواحل جنوبی کشور که هدف اصلی از اجرای آنها صادرات محصولات تولیدی است در دستور کار شرکت‌های بزرگ از جمله چادرملو است. یکی از این طرح‌ها در بندر چابهار است و تامین سنگ‌آهن آن هم از کشور استرالیا در نظر گرفته شده است .
مدیرعامل چادرملو همچنین با اشاره به اینکه شرکت چادرملو در سال جاری ( ۱۳۹۹) که سال جهش تولید نامگذاری شده تمام توان خود را برای پیاده‌سازی اهداف تولیدی و برنامه‌های توسعه بخش خود معطوف خواهد داشت افزود‌: هیچ‌یک از واحدهای معدنی و صنعتی چادرملو در ایام محدودیت‌های کاری ناشی از شیوع بیماری کرونا تعطیل نبوده و با تدابیری پیشگیرانه و اقدامات بهداشتی و ایمنی شدید در تمامی واحدها ضمن توجه به سلامت کارکنان و کارگران‌، خطوط تولید با تمام ظرفیت مشغول به کار بوده‌اند.
مهندس تقی‌زاده سپس به طرح‌های در دست اجرا و برنامه‌های آتی این شرکت اشاره کرد و گفت‌: مهم‌ترین طرح در دست اجرای شرکت‌، اکتشاف‌، تجهیز و بهره‌برداری از آنومالی D19 با پیش‌بینی سرمایه‌گذاری ۱۹ هزار میلیارد ریال است. طرح دیگر در دست اجرا، احداث یک واحد نیروگاه خورشیدی ۱۰ مگاواتی در جوار نیروگاه سیکل ترکیبی در مجتمع صنعتی چادرملو با سرمایه‌گذاری ۱۰۰۰ میلیارد ریال است. همچنین طرح احداث کارخانه گندله‌سازی ۲ به ظرفیت تولید سالانه ۵ میلیون تن با پیش‌بینی سرمایه‌گذاری ۲۱ هزار میلیارد ریال نیز از مهم‌ترین طرح‌های در دست اقدام است .
وی در ادامه ساخت واحد ذوب و ریخته‌گری فولاد شاهرود با ظرفیت ۱۰۰ هزارتن، ادامه ساخت واحد ذوب و ریخته گری فولاد سرمد ابرکوه با ظرفیت ۶۵۰ هزارتن، راه‌اندازی خط تولید کلاف فولادی سرمد ابرکوه با ظرفیت ۴۵۰ هزارتن، افزایش ظرفیت تولید واحد (ذوب و ریخته‌گری شمش فولادی) آهن و فولاد ارفع به میزان ۲۰۰ هزارتن، افزایش ظرفیت تولید واحد احیای مستقیم آهن و فولاد ارفع به میزان ۲۵۰ هزارتن و احداث کارخانه فروسیلیکو منگنز با ظرفیت ۵۰ هزار تن را از جمله طرح‌های توسعه‌ای چادرملو در سال جاری عنوان کرد .
تقی‌زاده در ادامه با تاکید بر اهمیت اکتشاف در امر توسعه گفت‌: در نظر داریم با ایجاد واحد اکتشاف و تمرکز جدی بر کشف ذخایر جدید سنگ‌آهن، روند تولید و تامین نیاز واحدهای فولادی کشور را به مواد اولیه افزایش دهیم. از طرفی اهتمام داریم با اتمام فاز اول پروژه شیرین‌سازی و انتقال آب خلیج‌فارس که با مشارکت شرکت‌های گل‌گهر، مس سرچشمه و چادرملو در حال اجراست‌، صنایع و ساکنین مستقر در استان‌های کرمان و یزد از آب شیرین منتفع شوند .
وی محل تامین مالی طرح‌های توسعه شرکت را از منابع داخلی شامل آورده سهامداران (افزایش سرمایه) و اخذ تسهیلات از سیستم بانکی کشور عنوان کرد و افزود‌: شرکت به نرخ تاریخی تاکنون مبلغ ۴۸۵۰۰ میلیارد ریال به‌طور مستقیم در اجرای طرح‌ها و مبلغ ۲۶۵۱۳ میلیارد ریال به صورت مشارکت و خرید سهام سایر شرکت‌های تولیدی و کلا مبلغ ۷۵۰۰۰ میلیارد ریال سرمایه‌گذاری کرده است.
مدیرعامل چادرملو یکی دیگر از اقدامات اساسی برای رونق اقتصادی را ایجاد تسهیلات و فراهم کردن زمینه صادرات محصولات فولادی دانست و گفت‌: از نظر تولید‌کنندگان سنگ‌آهن‌، خام‌فروشی یعنی صادرات سنگ‌آهن خام استخراجی از معدن که در کل کشور تاکنون چنین کاری انجام نشده است. سنگ‌آهن جهت مصرف در صنایع فولاد به طور عمده به روش کوره‌بلند و احیای مستقیم به ترتیب به صورت دانه‌بندی‌شده در اندازه‌های ۱۰-۰ میلیمتر (Fine Ore) و ۲۵-۱۰ میلیمتر (Lump Ore )، پرعیار‌سازی به صورت پودر کنسانتره سنگ‌آهن قابل تبدیل به گندله
(Pellet Feed) تولید و به بازار عرضه می‌شود.
در ایران بیش از ۸۵ درصد صنایع فولاد به روش احیای مستقیم بوده که مصرف‌کننده کنسانتره سنگ‌آهن با عیار Fe بیش از ۶۷ درصد است و تنها مصرف‌کننده سنگ‌آهن دانه‌بندی، ذوب‌آهن اصفهان است و چنانچه قیمت‌گذاری سنگ‌آهن واقعی شود مطمئنا تولید‌کنندگان داخلی ترجیح می‌دهند محصول خود را در داخل کشور عرضه کنند. وی تاکید کرد: واقعی شدن قیمت سنگ‌آهن و سایر محصولات فولادی هم به نفع تولید‌کننده است و هم مصرف‌کننده زیرا در آن صورت پس از اشباع بازار داخلی می‌توان مازاد تولیدات را هم صادر و درآمد ارزی کسب کرد.
این فعال حوزه سنگ‌آهن و فولاد افزود‌: تولیدات معادن کوچک و کم‌عیار مازاد بر مصرف داخلی است‌. این تولیدکنندگان دو راه پیش رو دارند؛ یا باید محصول خود را صادر کنند تا قادر به ادامه تولید و اشتغالزایی باشند و یا معادن را تعطیل کنند. راه سومی هم وجود دارد که سرمایه‌گذاران (دولت یا بخش خصوصی) کارخانه فرآوری احداث و سنگ‌آهن را از معادن خریداری و محصولات با عیار مناسب تولید و عرضه کنند. این امر هم به علت پراکندگی این معادن در کل کشور و توجیه‌پذیر نبودن طرح از طرف سرمایه‌گذاران مورد استقبال قرار نمی‌گیرد. البته قرار است این اقدام با تشکیل کنسرسیوم‌هایی عملی شود .
تقی‌زاده تصریح کرد‌: به‌طور کلی موافق صادرات مواد اولیه نیستم لیکن اگر موجودی مازاد بر مصرف داخلی داشته باشیم بهتراست بدون وضع عوارض آن را صادر کنیم تا ضمن ارزآوری و اجرای طرح‌های توسعه، از تعطیلی و توقف تولید معادن و بیکاری (با توجه به اینکه عمده معادن در مناطق دورافتاده است) جلوگیری کنیم. پیشنهاد تولیدکنندگان سنگ‌آهن آن است که دولت در مسائل مربوط به شرکت‌های خصوصی سنگ‌آهن و تولید‌کنندگان معادن کوچک از قبیل قیمت‌گذاری‌، سهمیه‌بندی‌ و عوارض صادراتی دخالت نکند. قادر هستیم با فولادسازان توافق کنیم نه اینکه دولت برای بخش خصوصی مبنای قیمت تعیین کند، قیمت‌ها را آزاد کند، ما خودمان بازار داخل و صادرات را در کنار هم حفظ می‌کنیم و نیازی به وضع عوارض صادراتی نیست.
لازم به ذکر است هم‌اکنون دو شرکت معدنی و صنعتی چادرملو و گل‌گهر حدود ۵۴ درصد کنسانتره سنگ‌آهن کشور را تولید می‌کنند و اولویت اول آنها تامین کنسانتره مصرفی گندله‌سازی‌های کشور است.
همچنین این دو شرکت که در دهه ۱۳۷۰ خصوصی شده و بدون اتکا به دولت و بودجه‌های عمرانی طرح‌های افزایش تولید و توسعه خود را اجرا کردند‌، لیکن در سال‌های اخیر با مسائل مربوط به قیمت‌گذاری و بهره مالکانه‌، مواجه هستند.