میانجیگری نافرجام آمریکا

شبکه خبری CNN با انتشار اسنادی محرمانه جزئیات توافق میان کشورهای عضو شورای همکاری خیلج فارس و قطر در سال ۲۰۱۳ و توافق تکمیلی این کشورها در سال ۲۰۱۴ را فاش و اعلام کرد عدم پایبندی قطر به بندهای این دو توافقنامه دلیل اصلی بحران فعلی است‌.
توافقنامه ریاض که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۱۳ آن را امضا و در سال ۲۰۱۴ توافقنامه‌ای را در تکمیل آن تدوین کردند کشورهای عضو این شورا از جمله قطر را به منع حمایت از همه فعالیت‌ها و سازمان‌های تروریستی مخالف این شورا و مصر از جمله اخوان‌المسلمین ملزم می‌کند‌. شبکه CNN تصاویری از این دو توافقنامه را که در ریاض امضا شد و در یکی از آنها امضای امیر قطر دیده می‌شود، منتشر کرد‌.
با توجه به بالا گرفتن بحران قطر و تحریم این کشور از سوی عربستان سعودی و هم‌پیمانانش، آمریکا، بریتانیا و کویت طرف‌های درگیر را فراخواندند تا بحران کنونی را از طریق مذاکره و گفت‌وگو حل کنند‌.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، آمریکا، بریتانیا و کویت دیروز با انتشار بیانیه‌ای مشترک در قبال بحران قطر موضع‌گیری کردند‌. در این بیانیه آمده است که بحران قطر باید هر چه سریع‌تر و از طریق گفت‌وگو حل و فصل شود‌.
وزیر خارجه آمریکا، مارک سدویل، مشاور امنیت ملی دولت بریتانیا و شیخ صباح الخالد الصباح، وزیر خارجه کویت در این بیانیه نگرانی شدید خود را از این بحران ابراز داشته‌اند‌. تیلرسون دوشنبه گذشته راهی کویت شد؛ کشوری که در بحران قطر نقش میانجی را ایفا می‌کند‌. وزیر خارجه آمریکا قصد دارد در هفته جاری با مقامات عربستان سعودی و قطر دیدار کند و گفت‌وگوهایی در راستای رفع تنش کنونی انجام دهد‌.
عربستان سعودی و متحدانش (امارات متحده عربی، مصر و بحرین) در هفته گذشته و در پی رد شروط‌شان از سوی قطر بیانیه‌ای مشترک منتشر و در آن اعلام کرده بودند، رد این شروط ثابت می‌کند که قطر حامی تروریسم است و می‌کوشد امنیت و ثبات در خلیج فارس و منطقه را تضعیف کند‌.
تشدید تحریم‌ها
این کشورها در پی موضع سرسختانه قطر اعلام کردند که دست به تحریم‌های شدید‌تر علیه این کشور خواهند زد‌. مقامات قطری در این میان به تشدید اقدامات تحریمی عربستان و هم‌پیمانانش واکنش نشان داده‌اند‌.
رییس بانک مرکزی قطر دوشنبه گذشته اعلام کرد، کشورش ۳۴۰ میلیارد دلار ذخیره ارزی دارد و با این دارایی می‌تواند در برابر هرگونه شوک ناشی از محاصره عربستان و متحدان آن مقاومت کند‌. به گفته عبدالله بن سعود، قطر در حال حاضر ۴۰ میلیارد دلار ذخیره در بانک مرکزی و ۳۰۰ میلیارد دلار نیز در صندوق سرمایه‌گذاری ملی در اختیار دارد که هر آن می‌تواند به پول نقد تبدیل شود‌. رییس‌ بانک مرکزی قطر در این مصاحبه همچنین از دارایی و قدرت کافی این کشور برای محافظت خود در برابر هرگونه شوک سخن گفته بود‌.
چهار کشور عربستان، بحرین، مصر و امارات حدود یک ماه پیش ارتباط دیپلماتیک و هرگونه ارتباط زمینی و هوایی و نیز تجاری خود با قطر را قطع کردند‌. دالان‌های هوایی چهار کشور تحریم‌کننده نیز به روی هواپیماهای قطری بسته شده و تنها راه دریایی و هوایی باز قطر مسیر ایران است‌.
این چهار کشور چند روز پس از آغاز تحریم‌ها، فهرست ۱۳ ماده‌ای با ضرب‌الاجل ۱۰ روزه به قطر تحویل داده و اعلام کرده بودند که در صورت اجرای آنها تحریم قطر پایان خواهد یافت‌. این مهلت ۱۰ روزه هفته گذشته با مخالفت قطر پایان یافت‌. قطع مناسبات با جمهوری اسلامی، تعطیلی شبکه تلویزیونی الجزیره و پایان دادن به حضور نظامی ترکیه در قطر از جمله خواسته‌های عربستان سعودی و متحدانش از قطر است‌.
نقض توافق ریاض
در پی انتشار اسنادی از سوی شبکه CNN آمریکا درباره توافقنامه‌های ریاض در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴، کشورهای عربستان، امارات، بحرین و مصر و قطر مجددا به اتهام‌زنی متقابل پرداختند‌.
عربستان، امارات، بحرین و مصر در بیانیه مشترکی اعلام کردند: اسنادی که شبکه CNN آمریکا منتشر کرده و شامل توافقنامه سال ۲۰۱۳ ریاض و مکانیسم اجرایی آن و توافقنامه تکمیلی ریاض در سال ۲۰۱۴ است نشان می‌دهد که قطر از عمل به تعهداتش سر باز زده و به‌طور کامل آن را نقض کرده است‌.
در این بیانیه آمده است: ۱۳ خواسته‌ای که به دولت قطر ارائه شده به خاطر این بود که به تعهدات و پایبندی‌های قبلی خود عمل کند و این در واقع همان خواسته‌هایی بود که در توافقنامه ریاض مطرح شده بود‌.
به گفته کشورهای تحریم‌کننده قطر این کشور در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ توافقنامه ریاض را با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس امضا کرده اما هیچ کدام از بندهایش را اجرا نکرده است‌. متن توافقنامه براساس اسنادی که شبکه CNN آمریکا منتشر کرده به صورت زیر است:
– عدم مداخله در امور داخلی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم و عدم پناه دادن به شهروندانی که فعالیت‌های غیرقانونی انجام می‌دهند و عدم حمایت از گروه‌های مخالف یا رسانه‌های متخاصم‌.
– عدم حمایت از اخوان‌المسلمین یا هرگونه نهاد یا سازمان یا شخصیت‌هایی که امنیت و ثبات کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را تهدید می‌کنند، چه از طریق اقدام مستقیم و چه از طریق تلاش برای تاثیرگذاشتن سیاسی‌.
– عدم حمایت کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از هر گروهی در یمن که خطری برای کشورهای همجوار آن باشد‌. از سوی دیگر عصام بن سعد بن سعید، وزیر مشاور و جانشین وزیر فرهنگ و رسانه عربستان گفت: اقداماتی که عربستان، امارات، مصر و بحرین علیه قطر اتخاذ کرده‌اند با هدف اصلاح روندی است که برای ایجاد دودستگی در شورای همکاری خلیج فارس و برهم زدن امنیت و ثبات کشورهای منطقه و مداخله در امور آنها در پیش گرفته است‌. در مقابل نیز سیف بن احمد آل ثانی، مدیر دفتر تماس‌های دولتی در دوحه گفت: محاصره قطر نقض آشکار نظام اصلی شورای همکاری خلیج فارس و توافقنامه‌های ریاض در سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ و مکانیسم اجرایی آن است‌.
وی گفت: متن توافقنامه ریاض با هدف تقویت همکاری میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و تاکید بر حاکمیت کشورها و عدم مداخله در امور داخلی آنها نوشته شده است اما ادعاهای توجیه‌نشدنی اخیر با هدف تجاوز به حاکمیت قطر صورت گرفته است‌. آل‌ثانی گفت: خواسته‌های این کشورها هیچ ارتباطی با توافقنامه ریاض ندارد‌. اقدامات این کشورها برای ایجاد دودستگی صورت گرفته است‌. عربستان و امارات خود توافقنامه ریاض و مکانیسم آن را اجرا نکردند‌. برخی از خواسته‌های این کشورها صحت ندارد و برخی تجاوز غیرقانونی و غیر توجیه‌نشدنی علیه حاکمیت قطر است‌.
هشدار قطر درباره عواقب گزینه نظامی
وزیر امور خارجه قطر با تاکید بر اینکه کشورش هرگز به خواسته‌هایی که ناقض قوانین بین‌المللی باشند، تن نخواهد داد، به عربستان درباره پیامدهای گزینه نظامی برای حل بحران هشدار داد‌.
محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی تاکید کرد، قطر هرگز به هیچ خواسته‌ای که قوانین بین‌المللی را نقض کند و نیز هر اقدامی که تنها محدود به قطر باشد، تن نخواهد داد و هر راه‌حلی باید شامل همه طرف‌ها و نه فقط قطر باشد‌.
عبدالرحمن آل‌ثانی در ادامه نسبت به پیامدهای راه حل نظامی برای بحران این کشور هشدار داد و در پاسخ به سوالی درباره احتمال بالا گرفتن تنش‌ها میان دوحه و ریاض در این بحران و تبدیل آن به درگیری مسلحانه علیه قطر گفت: هیچ بحرانی را نمی‌توان با درگیری و مقابله مستقیم حل کرد بلکه بحران‌ها با گفت‌وگو و مذاکره حل می‌شوند و گفت‌وگوها باید مبتنی بر اصولی روشن باشند‌.