ضربه کرونا به شاغلان

بررسی وضعیت بازار کار ایران در بهار ۱۳۹۹ نشان‌دهنده کاهش ۱/۱ درصدی نرخ بیکاری نسبت به بهار ۱۳۹۸ است؛ اما با توجه به اینکه در این فصل، جمعیت غیرفعال افزایش قابل توجهی داشته است، بنابراین کاهش نرخ بیکاری به دلیل کاهش نرخ مشارکت بوده است و بهبود این شاخص نمی‌تواند بهبود وضعیت بازار کار را نشان دهد؛ در واقع در چنین شرایطی نرخ بیکاری شاخصی کاملا گمراه‌کننده برای تحلیل آثار شیوع ویروس کرونا بر بازار کار است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد از آنجایی که در ایران شاغلان مزد و حقوق بگیر درصد کمی از کل شاغلان را تشکیل می‌دهند و عمده شاغلان به صورت کارکن مستقل فعالیت می‌کنند، تاثیر شیوع ویروس کرونا بر بازار کار نیز به جای آنکه در افزایش نرخ بیکاری قابل مشاهده باشد، در افزایش جمعیت غیرفعال و کاهش نرخ مشارکت نمایان شده است. نتایج محاسبات نشان می‌دهد در صورتی که افراد شاغل و بیکار اضافه شده به جمعیت غیرفعال همچنان در بازار کار باقی می‌ماندند، نرخ بیکاری در بهار ۱۳۹۹به جای ۸/۹ درصد اعلام شده توسط مرکز آمار ایران به ۲۴ درصد می‌رسید.
بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، در حال حاضر دولت دو سیاست پرداخت تسهیلات بانکی و بیمه بیکاری را جهت مقابله با بحران بیکاری ناشی از بیماری کرونا مصوب و اجرا کرده است. بررسی مستندات وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در خصوص عملکرد این دو سیاست نشان می‌دهد که از سیاست پرداخت بیمه بیکاری به نسبت پرداخت تسهیلات، استقبال بیشتری شده است، چراکه دولت با عدم تعریف و لحاظ مکانیسم‌های تشویقی حفظ و صیانت از شاغلان برای بنگاه‌های اقتصادی، سیاست پرداخت بیمه بیکاری را در مقابل سیاست پرداخت تسهیلات قرار داده است و به جای اینکه این دو سیاست مکمل یکدیگر باشند جانشین هم شده‌اند. همچنین با وجود هدف حمایتی این دو سیاست، مناطق و استان‌های محروم به نسبت سایر استان‌ها، بهره‌مندی کمتری داشته‌اند. یکی از مهم‌ترین دلایل این امر بالا بودن سهم اشتغال غیررسمی در استان‌های محروم کشور است که در صورت ادامه این شرایط و عدم توجه در این خصوص، در آینده محرومیت این استان‌ها بیشتر و عمیق‌تر خواهد شد.
تحلیل شاخص‌های بازار کار در فصل بهار ۱۳۹۹
جمعیت در سن کار: بررسی روند جمعیت در سن کار نشان می‌دهد که این رقم در بهار ۱۳۹۹ حدود ۷۶۷ هزار نفر و کمی بیش از رقم متوسط افزایش آن طی چهار سال منتهی به بهار ۱۳۹۸ (در حدود ۶۶۰ هزار نفر) افزایش داشته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در بهار ۱۳۹۹ نسبت به فصل مشابه سال قبل، جمعیت فعال ۱۹۹۰ هزار نفر کاهش داشته است که جمعیت فعال مرد ۹۷۲ هزار نفر و جمعیت فعال زن ۱۰۲۰ هزار نفر کاهش داشته است. این در حالی است که به طور متوسط جمعیت فعال بالای ۱۵ سال در چهار سال منتهی به بهار ۱۳۹۸ در حدود ۷۵۰ هزار نفر افزایش داشته است. در بهار ۱۳۹۹ جمعیت فعال مردان و زنان کاهش یافته، این در حالی است که در چهار سال قبل آن جمعیت فعال در هر دو گروه (به جز زنان در سال ۱۳۹۸) افزایش یافته است.
جمعیت غیرفعال: در فصل بهار ۱۳۹۹، جمعیت غیرفعال ۲۷۶۰ هزار نفر نسبت به فصل مشابه سال قبل افزایش داشته است و در این میان، ۱۴۶۰ هزار نفر به جمعیت غیرفعال زنان و ۱۳۰۰ هزار نفر به جمعیت غیرفعال مردان اضافه شده است. این در حالی است که در بهار سال ۱۳۹۸ نیز حدود ۸۳۰ هزار نفر به جمعیت غیرفعال کشور افزوده شده بود. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد از ۲۷۶۰ هزار نفر افزایش جمعیت غیرفعال در بهار ۱۳۹۹، در حدود ۲ میلیون نفر از جمعیت فعال بهار ۱۳۹۸، در بهار ۱۳۹۹ غیرفعال شده‌اند، که ۱۵۰۰ هزار نفر از آنها شاغل و ۵۰۰ هزار نفر بیکار بوده‌اند و هر دو گروه از بازار کار خارج شده‌اند.
نرخ مشارکت: بررسی‌ها نشان می‌دهد که نرخ مشارکت در بهار ۱۳۹۹، ۴۱ درصد بوده است. این متغیر در بهار ۱۳۹۸، ۷/۴۳ درصد بوده و در این بازه زمانی ۷/۳ درصد کاهش نشان می‌دهد.
جمعیت شاغلان: در بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸، ۱۴۹۹ هزار نفر از جمعیت شاغلان کاسته شده است که در این میان ۸۱۵ هزار نفر از جمعیت مردان شاغل و ۶۸۵ هزار نفر شاغلان زن کاهش داشته است. این در حالی است که به طور متوسط طی چهار سال ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸، جمعیت شاغل در فصل بهار ۶۶۰ هزار نفر افزایش را نشان می‌دهد و در این میان سهم مردان و زنان از افزایش اشتغال به ترتیب در حدود ۴۰۵ و ۲۵۵ هزار نفر بوده است. همچنین بررسی روند اشتغال مردان و زنان نشان می‌دهد که تغییرات اشتغال مردان طی بهار سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ روندی افزایشی داشته است. رشد اشتغال زنان نیز طی بهار سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸ روندی کاهشی داشته است.
اشتغال ناقص: افراد دارای اشتغال ناقص شامل تمام شاغلانی است که در هفته مرجع، حاضر در سر کار یا غایب موقت از محل کار بوده و به دلیل اقتصادی نظیر رکود کاری، پیدا نکردن کار با ساعت کار بیشتر، قرار داشتن در فصل غیرکاری و… کمتر از ۴۴ ساعت کار کرده‌اند، ولی خواهان و آماده انجام کار اضافی بوده‌اند. براساس اعلام مرکز آمار در بهار ۱۳۹۹ حدود ۱۸۱۸ هزار نفر از شاغلان دارای وضعیت اشتغال ناقص بوده‌اند. البته نرخ اشتغال ناقص در بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸، ۱/۲ درصد کاهش را نشان می‌دهد و از رقم ۱۰ به ۹/۷ درصد رسیده است.
ترکیب بخشی اشتغال: از رقم نزدیک به ۱۴۹۹ هزار نفر کاهش اشتغال رخ داده در بهار ۱۳۹۹، حدود ۳۶۵ هزار نفر در بخش کشاورزی، ۴۰۲ هزار نفر در بخش صنعت و ۷۳۲ هزار نفر در بخش خدمات قرار داشته اند. این آمار نشان می‌دهد که در حدود ۴۹ درصد از کاهش اشتغال در حوزه بخش خدمات بوده است و ۲۷ درصد آن در حوزه بخش صنعت و مابقی در بخش کشاورزی بوده است.
ترکیب منطقه‌ای اشتغال: بررسی ترکیب شهری و روستایی کاهش اشتغال در بهار ۱۳۹۹ نشان می‌دهد که ۸۸۴ هزار نفر در مناطق شهری و ۶۱۵ هزار نفر در مناطق روستایی کاهش اشتغال رخ داده است.
نمودار «تغییرات در جمعیت شاغل شهری و روستایی در بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸» نشان می‌دهد که از ۸۸۴ هزار کاهش اشتغال رخ داده در مناطق شهری، ۵۱۰ هزار نفر آن مربوط به بخش خدمات، ۳۱۶ هزار نفر مربوط به بخش صنعت و ۵۸ هزار نفر مربوط به بخش کشاورزی بوده است. همچنین در مناطق روستایی به ترتیب در بخش کشاورزی ۳۰۷ هزار نفر، در بخش صنعت ۸۶ هزار نفر و در بخش خدمات ۲۲۲ هزار نفر، کاهش اشتغال وجود داشته است.
اشتغال عمده فعالیت‌های اقتصادی: به طور کلی از ۲۰ گروه عمده فعالیت‌های اقتصادی، فقط پنج گروه فعالیتی با افزایش جمعیت شاغل در بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸ مواجه شده‌اند و سایر گروه‌های فعالیتی کاهش شاغلان را در دوره مورد بررسی تجربه کرده‌اند. شایان ذکر است که بیشترین میزان افزایش جمعیت شاغل مربوط به گروه سلامت انسان و مددکاری اجتماعی است که این نیز خود شاهدی بر تاثیر بیماری کووید۱۹ بر بازار کار کشور در دوره یادشده است. بیشترین کاهش نیز مربوط به رشته فعالیت‌های کشاورزی، صنعت- ساخت، عمده‌فروشی و خرده‌فروشی، حمل­ونقل، آموزش و هتل و رستوران است. گروه‌های عمده شغلی شاغلان، بخش دیگری است که مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸ گویای آن است که از ۹ گروه عمده شغلی، ۸ گروه با کاهش جمعیت شاغل روبه‌رو شده‌اند، بیشترین میزان کاهش جمعیت شاغل در دوره مورد بررسی در گروه کارکنان ارائه خدمات و کارکنان فروش بوده است و در مقابل فقط گروه شغلی تکنسین‌ها و کمک متخصصان، با افزایش جمعیت شاغل مواجه شده‌اند. بررسی جمعیت شاغل به تفکیک وضع شغلی نشان می‌دهد، در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته سهم کارکن فامیلی بدون مزد و کارفرمایان کاهش یافته است. سهم کارکنان فامیلی بدون مزد در کشور ما در بهار ۱۳۹۸ برابر ۳/۵ درصد بوده است، که در بهار ۱۳۹۹ به ۴/۴ درصد کاهش یافته است، سهم عمده‌ای از این افراد در واقع از بازار کار خارج شده‌اند. بخش بزرگی از این تغییرات ناشی از تاثیرات بیماری کووید۱۹ است. شواهد نشان می‌دهد که این پاندمی به نحو متفاوتی بر بازار کار کشورها تاثیرگذار بوده است؛ بدین صورت که در برخی کشورها نرخ بیکاری، در برخی دیگر نرخ مشارکت و در برخی سهم خروج از بازار کار را متأثر کرده است که این بستگی به ساختار اشتغال و اقتصاد کشورها دارد. تغییرات سالیانه اشتغال زنان و مردان را در ماه‌های آوریل و می ‌سال ۲۰۲۰ نسبت به ۲۰۱۹ نشان نشان داده که اثر شیوع ویروس کرونا، اشتغال زنان و مردان در تمامی این کشورها نسبت به فصل مشابه سال قبل کاهش داشته است. همچنین در این کشورها درصد کاهش اشتغال زنان بیشتر از مردان بوده است.
جدول (۱) ترکیب وضعیت شغلی شاغلان را در کشورهای منتخب نشان می‌دهد. در میان این کشورها، ایران کمترین و کشور آمریکا بیشترین درصد شاغلان مزد و حقوق بگیر را دارد. همچنین شاغلان کارکن مستقل که بیشترین آسیب‌پذیری را از بحران کرونا دارند در ایران بیشترین سهم (۸/۳۶ درصد) را نسبت به سایر کشورها دارد.
جدول ۱٫ ترکیب وضعیت شغلی شاغلان کشورهای منتخب
شرح آمریکا آلمان فرانسه کانادا استرالیا کره‌جنوبی ترکیه ایران
مزد و حقوق بگیر ۹/۹۳ ۴/۹۰ ۹/۸۷ ۸/۸۴ ۴/۸۳ ۱/۷۵ ۵/۶۸ ۶/۵۴
کارفرما ۰ ۳/۴ ۳/۴ ۴/۴ ۶ ۶/۵ ۵/۴ ۷/۳
کارکن مستقل ۶ ۱/۵ ۶/۷ ۷/۱۰ ۴/۱۰ ۹/۱۴ ۸/۱۶ ۸/۳۶
کارکن فامیلی بدون مزد ۱/۰ ۳/۰ – ۱/۰ ۲/۰ ۴ ۳/۱۰ ۹/۴

بیکاری
تغییر در جمعیت بیکار: در بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸، جمعیت بیکار ۴۹۳ هزار نفر کاهش داشته است که از این تعداد ۱۵۸ هزار نفر مرد و ۳۳۶ هزار نفر زن بوده‌اند. همچنین جمعیت بیکار جوانان ۲۴-۱۵ساله، ۱۶۴ هزار نفر و فارغ‌التحصیلان آموزش عالی، ۳۰۸ هزار نفر کاهش را نشان می‌دهد.
جدول ۲٫ ترکیب جمعیت بیکار در بهار ۱۳۹۹ و ۱۳۹۸
کل مرد زن جوانان ۲۴-۱۵ سال فارغ‌التحصیلان شهری روستایی
بهار ۱۳۹۹ ۲۵۰۵ ۱۹۰۳ ۶۰۲ ۵۶۰ ۹۰۲ ۲۰۳۲ ۴۷۳
بهار ۱۳۹۸ ۲۹۹۹ ۲۰۶۱ ۹۳۸ ۷۲۴ ۱۲۱۱ ۲۴۷۳ ۵۲۶
تغییرات ۴۹۳- ۱۵۸- ۳۳۶- ۱۶۴- ۳۰۸- ۴۴۰- ۵۳-

نرخ بیکاری: هرچند آمار نشان می‌دهد نرخ بیکاری در فصل بهار ۱۳۹۹ نسبت به فصل مشابه در سال ۱۳۹۸ کاهش داشته است، اما با توجه به اینکه در این فصل، جمعیت غیرفعال افزایش قابل توجهی داشته، بنابراین کاهش نرخ بیکاری به دلیل کاهش نرخ مشارکت بوده است و بهبود این شاخص نمی‌تواند بهبود وضعیت بازار کار را نشان دهد. در واقع در چنین شرایطی نرخ بیکاری شاخصی گمراه‌کننده برای تحلیل آثار شیوع ویروس کرونا بر بازار کار است و برای تحلیل این موضوع توجه به سایر شاخص‌های بازار کار علاوه بر نرخ بیکاری ضرورت دارد.
نمودار «نرخ بیکاری کشورهای منتخب قبل و بعد از شیوع ویروس کرونا» نشان می‌دهد که چون شاغلان مزد و حقوق بگیر در کشورهای آمریکا، آلمان، فرانسه، کانادا، استرالیا و کره‌جنوبی درصد بالایی دارند، بنابراین در اثر شیوع ویروس کرونا این کشورها افزایش نرخ بیکاری داشته‌اند. اما چون این نسبت در ایران پایین است، بعد از بحران کرونا، نرخ بیکاری کاهش داشته است. از آنجا که سهم شاغلان کارکن مستقل در ایران بالاست تاثیر این بحران در افزایش جمعیت غیرفعال و کاهش نرخ مشارکت نمایان شده است. بررسی و تحلیل میزان اتلاف ساعت کار سازمان جهانی کار نیز نشان می‌دهد که تمرکز صرف بر بیکاری اجازه نمی‌دهد تاثیر کامل بحران کرونا در بازار کار سنجیده شود. اتلاف ساعت کاری به چهار طریق نمایان می‌شود: تصمیمات سیاستی در کاهش ساعت کاری، افرادی که شاغل هستند اما کار نمی‌کنند، افزایش نرخ بیکاری و جمعیت غیرفعال.
در اکثر کشورها، سهم بیکاری در اتلاف ساعات کاری بسیار کمتر از سایر طرق بوده است. به عنوان مثال در پرو ۹۰ درصد کاهش ساعت کاری در افزایش جمعیت غیرفعال و در کانادا در افزایش نرخ بیکاری و جمعیت غیرفعال نمایان شده است.
نرخ بیکاری جوانان و فارغ‌التحصیلان: نرخ بیکاری برای جوانان ۱۵-۲۴ساله، ۲ درصد و نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان آموزش عالی، ۳/۳ درصد کاهش را نشان می‌دهد. نرخ بیکاری شهری در بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸، ۵/۱ درصد و نرخ بیکاری روستایی ۱/۰ درصد کاهش نشان می‌دهد.
وضعیت استان‌ها: بررسی نرخ بیکاری در استان‌های مختلف کشور نشان می‌دهد که در بهار ۱۳۹۹ نسبت به بهار ۱۳۹۸، استان‌های لرستان، چهارمحال‌و‌بختیاری و خراسان شمالی در نرخ بیکاری افزایش محسوسی داشته‌اند و استان‌های خراسان جنوبی، هرمزگان و یزد بیشترین کاهش را در نرخ بیکاری داشته‌اند. استان هرمزگان با ۱/۴۶ درصد بیشترین نرخ مشارکت را در بهار ۱۳۹۹ داشته‌اند.
متغیرهای جریان
آمارهای جریان نشان می‌دهد طی یک دوره، حرکت و جابه‌جایی‌های بازار کار چگونه بوده است که این امر از طریق ماتریس انتقال ممکن می‌شود. بدیهی است در تحلیل آمار و اطلاعات بازار کار صرف مقایسه شاخص‌ها در زمان‌های مختلف نمی‌تواند تصویر دقیقی از بازار کار را به نمایش بگذارد و به منظور آگاهی از جابه‌جایی‌های داخل مقاطع و درک چگونگی فرآیند اتفاقات درون بازار کار، به کارگیری آمارهای جریان می‌تواند کمک موثر و شایان توجهی باشد که این امر با توجه به استفاده از الگوی چرخشی در نمونه‌گیری طرح آمارگیری نیروی کار مرکز آمار ایران مقدور شده است. انتظار می‌رود مرکز آمار ایران از این پس در کنار گزارش چکیده تحولات بازار کار در هر فصل گزارش متغیرهای جریان را نیز به طور مستمر منتشر کند.
جدول ۳ ماتریس انتقال جریانات نیروی کار بهار ۱۳۹۸ به بهار ۱۳۹۹ را نشان می‌دهد. در ادامه برخی از مهم‌ترین نکات ارائه می‌شود:
هر چند ۸/۸۰ درصد از جمعیت شاغل بهار ۱۳۹۸ در بهار ۱۳۹۹ نیز همچنان شاغل مانده‌اند، با این حال ۲/۴ درصد بیکار (۱۰۲۷ هزار نفر) و ۸/۱۴ درصد (۳۶۲۰ هزار نفر) غیرفعال شده‌اند. از جمعیت ۲۹۹۸ هزار نفری بیکاران در بهار ۱۳۹۸ تنها ۹/۳۰ درصد موفق به یافتن شغل شده‌اند و مابقی یا همچنان بیکار مانده‌اند (۸/۳۱ درصد) یا به دلیل دلسرد شدن از یافتن شغل از بازار کار خارج شده‌اند (۲/۳۷ درصد). از کل جمعیت غیرفعال ۱۰ساله و بیشتر بهار ۱۳۹۸ در بهار ۱۳۹۹ به میزان ۲/۶ درصد وارد بازار کار شده‌اند که از این میزان ۵ درصد شاغل و ۲/۱ درصد بیکار شده‌اند.
ضمن اینکه ۶/۹۳ درصد از جمعیت غیرفعال هم طی فصول مورد بررسی تغییری در وضع فعالیت‌شان رخ نداده است.
جدول ۳٫ ماتریس انتقال جریانات نیروی کار (از بهار ۱۳۹۸ به بهار ۱۳۹۹) (جمعیت ۱۰ساله و بیشتر)
بهار ۱۳۹۸

بهار ۱۳۹۹ شاغل بیکار غیرفعال جمع
شاغل (درصد) ۸/۸۰ ۹/۳۰ ۵ ۱۰۰
بیکار (درصد) ۲/۴ ۸/۳۱ ۲/۱ ۱۰۰
غیرفعال (درصد) ۸/۱۴ ۲/۳۷ ۶/۹۳ ۱۰۰

گزارش بررسی نتایج نیروی کار مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که ۲/۳۷ درصد از بیکاران بهار ۱۳۹۸، در بهار ۱۳۹۹ به جمعیت غیرفعال اضافه شده‌اند. بر این اساس محاسبات نشان می‌دهد که اگر این افراد در بازار کار باقی می‌ماندند تعداد جمعیت بیکار بیش از اکنون بود و نرخ بیکاری به ۶/۱۳ درصد می‌رسید. همچنین همان‌گونه که بیان شد در این فصل حدود ۳۶۲۰ هزار نفر از جمعیت شاغل به جمعیت غیرفعال اضافه شده‌اند. در صورتی که این افراد را نیز با یک تعریف موسع، بیکار لحاظ کنیم، نرخ بیکاری به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت و به ۲۴ درصد می‌رسد.
بررسی برخی سیاست‌های حمایتی برای مقابله با آثار شیوع کرونا بر بازار کار
عمده‌ترین اقدامات و سیاست‌های دولت جهت مقابله با کرونا، پرداخت تسهیلات بانکی و بیمه بیکاری بوده است. البته بدیهی است که همزمانی شیوع ویروس کرونا با تحریم‌های اقتصادی و افت شدید قیمت نفت، قطعا گستردگی و سطح حمایت‌های اتخاذشده دولت را با مشکلات و چالش‌های جدی مواجه کرده است و نباید با سطح اقدامات کشورهای پیشرفته مقایسه کرد. در ادامه معرفی و ارزیابی عملکرد این اقدامات و برنامه‌ها ارائه می‌شود.
پرداخت تسهیلات بانکی
یکی از اقدامات اساسی دولت در حمایت از واحدهای اقتصادی و حفظ اشتغال کسب­وکارهایی که بر اثر شیوع ویروس کرونا آسیب دیده‌اند، پرداخت ۴۰۰ هزار میلیارد ریال تسهیلات بود. بدین منظور براساس مصوبه هیات وزیران مورخ ۱۱/۱/۱۳۹۹، کسب­وکارهای بیشتر آسیب‌دیده از ویروس کرونا تعیین و ابلاغ شد. براساس داده‌های سازمان تامین اجتماعی حدود ۱۱۰۰ هزار بنگاه مشمول در رسته‌های منتخب شناسایی شدند. متناسب با آن نیز شیوه‌نامه اجرایی حمایت از واحدهای اقتصادی به شدت آسیب‌دیده ناشی از ویروس کرونا با تایید کارگروه اقتصادی ستاد به دستگاه‌های اجرایی و استانداران از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی همراه با سهم منابع ۴۰ هزار میلیارد تومان برای رسته‌های مصوب به تفکیک ۳۱ استان ابلاغ شد. کل مجموع تسهیلات درخواستی ۱۰۶ هزار میلیارد ریال بوده است که حدود ۷/۲۶ درصد از مبلغ پیش‌بینی شده برای این موضوع (۴۰۰ هزار میلیارد ریال) بوده است، به عبارت دیگر رغبت چندانی در تقاضای تسهیلات از طرف بنگاه‌های آسیب‌دیده وجود نداشته است. همچنین رقم تسهیلات پرداختی تا تاریخ ذکر شده، تنها ۳/۴ درصد از مبلغ پیش‌بینی و در حدود ۱۶ درصد تسهیلات درخواستی بوده است و در این میان رسته حمل­ونقل عمومی مسافر برون‌شهری اعم از هوایی، جاده‌ای، ریلی و دریایی، با عملکرد ۲۵ درصد بیشترین نسبت تسهیلات پرداختی به درخواستی را دارد.
تسهیلات درخواستی در کل استان‌های کشور ۱۱۱ هزار میلیارد ریال بوده که حدود ۹/۲۷ درصد از مبلغ پیش‌بینی شده برای این موضوع بوده است. همچنین رقم تسهیلات پرداختی تا تاریخ ذکر شده، ۳/۴ درصد از مبلغ پیش‌بینی و در حدود ۱۵ درصد تسهیلات درخواستی استان‌هاست. استان‌های محروم (کهگیلویه‌و‌بویراحمد، سیستان‌و‌بلوچستان، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، هرمزگان و کردستان) کمترین میزان تسهیلات درخواستی را داشته‌اند، همچنین کهگیلویه‌و‌بویراحمد، خوزستان، اصفهان و سیستان‌و‌بلوچستان کمترین نسبت‌های تسهیلات پرداختی به درخواستی را داشته‌اند.
پرداخت بیمه بیکاری
در اقدامی دیگر دولت براساس مصوبات دوازدهمین جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا مورخ ۹/۱/۱۳۹۹، مبلغ ۵۰ هزار میلیارد ریال از محل منابع صندوق توسعه ملی برای کمک به صندوق بیمه بیکاری جهت حمایت از کسانی که با تعطیلی مشاغل در اپیدمی کرونا از ادامه کار بازمانده‌اند، در نظر گرفت. برای همین منظور سامانه‌ای به آدرسbimebikari.mcls.gpv.ir راه‌اندازی شد تا افراد درخواست خود را در آن ثبت کنند. براساس تصمیمات اخذ شده دولت، مشاغل پرخطر تا پایان اردیبهشت و مشاغل کم‌خطر که از ابتدای اردیبهشت ماه آغاز به کار کرده‌اند، تا پایان فروردین ماه بیمه بیکاری دریافت می‌کنند. از ابتدای سال جاری تا تاریخ ۱۴/۵/۱۳۹۹، ۸۷۰ هزار نفر در سامانه ثبت‌نام کرده‌اند که از این تعداد ۷۳۰ هزار نفر (در حدود ۸۴ درصد از کل ثبت‌نام‌شدگان در سامانه) مشمول بیمه بیکاری شده‌اند. در این میان استان‌های اردبیل (با ۵۷ درصد) و کرمانشاه (با ۹/۶۰ درصد) کمترین و استان تهران (با ۹۲ درصد) بیشترین نسبت مشمول به متقاضی را داشته‌اند. این اطلاعات نشان می‌دهد که بهره‌مندی از پرداخت بیمه بیکاری در استان‌های محروم کمتر از سایر استان‌هاست.
مطابق بررسی‌ها، حوادث غیرمترقبه با ۶۱ درصد و تعطیلی بنگاه با ۱۸ درصد بیشترین سهم را در علل استحقاق مشمولان بیمه بیکاری داشته‌اند. در سال ۱۳۹۸ نسبت مقرری‌بگیران بیمه بیکاری در ایران به کل بیکاران کمتر از ۱۰ درصد و نسبت به بیکاران قبلا شاغل کمتر از ۱۵ درصد بوده است. در اثر اجرای سیاست پرداخت بیمه بیکاری، نسبت تعداد مشمولان به تعداد بیکاران در بهار ۱۳۹۹ به حدود ۲۹ درصد و نسبت به کل بیکاران (با احتساب بیکاران و شاغلان بهار ۱۳۹۸ و غیرفعال شده در بهار ۱۳۹۹) به حدود ۱/۱۰ افزایش یافته است. به طور کلی ارزیابی عملکرد دو سیاست حمایتی پرداخت تسهیلات بانکی و بیمه بیکاری نشان می‌دهد:
سیاست پرداخت بیمه بیکاری به نسبت پرداخت تسهیلات، استقبال بیشتری داشته است. این امر نشان می‌دهد که پرداخت تسهیلات با نرخ ۱۲ درصد در شرایط عادی می‌تواند یک گزینه حمایتی برای بنگاه‌های اقتصادی باشد اما در شرایط تعطیلی بنگاه و امکان اخراج نیروی کار، پرداخت بیمه بیکاری گزینه جذاب‌تری خواهد بود. البته نوع رویکرد دولت نسبت به این دو سیاست نیز پیش‌بینی این نتیجه را قوت می‌بخشید چراکه دولت با عدم تعریف و لحاظ مکانیسم‌های تشویقی جهت حفظ و صیانت از شاغلان برای بنگاه‌های اقتصادی، سیاست پرداخت بیمه بیکاری را در مقابل سیاست پرداخت تسهیلات قرار داده است و به جای اینکه این دو سیاست مکمل یکدیگر باشند جانشین هم شده‌اند. با وجود هدف حمایتی این دو سیاست، مناطق و استان‌های محروم به دلایل مختلف بهره‌مندی کمتری داشته‌اند. یکی از مهم‌ترین دلایل این امر بالا بودن سهم اشتغال غیررسمی در استان‌های محروم کشور است، به طوری که بررسی‌ها نشان می‌دهد سهم اشتغال غیررسمی در اکثر استان‌های کشور بالای ۵۰ درصد است و به خصوص در استان‌های محروم و مرزی ازجمله آذربایجان‌غربی (۷۳ درصد)، خراسان شمالی (۷۲ درصد) و مازندران (۷۱ درصد)، سیستان‌و‌بلوچستان، کرمانشاه و کردستان (۷۰ درصد) بسیار بالاست که در صورت ادامه این شرایط و عدم توجه و تدبیر در این خصوص، در آینده محرومیت این استان‌ها بیشتر و عمیق‌تر خواهد شد.