سهام خزانه ابزاری برای حمایت از سهام

سنا- رییس هیات مدیره بورس تهران گفت: یکی از ابزارهای مدیران برای حمایت از سهام شرکت، خرید سهام شرکت و حمایت از قیمت سهام با عنوان سهام خزانه است؛ این ابزار تا اردیبهشت۱۳۹۴ به‌دلیل محدودیت ماده ۱۹۸ قانون تجارت ممنوع بود، اما با بند ب ماده ۲۸ قانون رفع موانع تولید، مجاز شمرده شد. امیر‌تقی‌خان تجریشی افزود: سازمان بورس و اوراق بهادار نیز آیین‌نامه خرید، نگهداری و عرضه سهام خزانه را در تاریخ ۱۵ تیر ۱۳۹۴و دستورالعمل اجرایی خرید، نگهداری و عرضه سهام خزانه را در تاریخ ۶ خرداد ۱۳۹۶ مورد تصویب قرار داد با این حال با وجود گذشت بیش از پنج سال از زمان تصویب آن، متاسفانه در مدت اخیر شرکت‌های زیادی خواستار استفاده از این ابزار نبوده‌اند. در حالی که سهام خزانه در بسیاری از کشورهای دنیا بخش عمده‌ای از معاملات شرکت را به خود اختصاص داده است. وی بیان کرد: در بازارهای مالی پیشرفته دنیا، شرکت‌ها به طور روز افزونی به بازخرید سهام به‌ عنوان روش مکمل یا حتی جایگزین تقسیم سود روی آورده‌اند. پرداخت سود و بازخرید سهام منجر به کاهش ارزش بازار حقوق صاحبان سهام می‌شود، اما شیوه تاثیر این دو متفاوت است؛ در واقع سود تقسیمی، قیمت بازار سهام را کاهش می‌دهد، اما بر تعداد سهام منتشره شرکت تاثیری ندارد، در حالی که بازخرید سهام، تعداد سهام شرکت را کاهش می‌دهد و اغلب موجب افزایش قیمت سهام می‌شود و شرکت می‌تواند در شرایطی که قیمت سهام در بازار، از ارزش ذاتی شرکت پایین‌تر است، با به‌کارگیری «سهام خزانه» و خرید سهام خود، میزان غلظت سهام را افزایش داده و در نتیجه سود سهام بیشتری را میان سهامداران خود تقسیم کند. وی ادامه داد: همین‌طور در شرایطی که قیمت سهام در بازار از ارزش ذاتی بیشتر شده باشد، می‌تواند با فروش «سهام خزانه»‌ای که قبلا خریداری شده، نسبت به تامین مالی خود با هزینه کمتر (به‌دلیل بالاتر بودن قیمت سهام از ارزش ذاتی) بهره‌مند شود که در حقیقت مکانیسم آن مشابه افزایش سرمایه‌ای است که در اختیار هیات مدیره است و منابع می‌تواند در این شرایط وارد شرکت شود که در بورس‌های دنیا نیز انجام می‌شود. تقی خان‌تجریشی شرط اصلی برای استفاده از این ابزار‌ها را فاصله گرفتن قیمت‌های بازاری از ارزش ذاتی شرکت عنوان کرد که باید توسط نهاد ذی‌صلاح گزارش شود و افزود: شکی نیست که سهام خزانه به عنوان یک ابزار مالی، کارکردهای مثبتی در توسعه بازارهای مالی دارد با این حال با وجود کارکرد مفید این ابزار، سایر ابزارهایی نظیر افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی و سود انباشته و صندوق‌های بازارگردانی باعث شده است که جذابیت این ابزار کاهش یابد چراکه طبق آیین‌نامه انتشار سهام خزانه، در فرآیند افزایش سرمایه یک شرکت، باید فاقد هر گونه سهام خزانه باشد. همچنین مادامی‌که این سهام در دست شرکت باشد، از اعمال حق رای در مجامع و دریافت سود محروم است. رییس هیات مدیره بورس تهران با تاکید بر آموزش و ارتقای آگاهی شرکت‌ها برای استفاده از این ابزار خاطرنشان کرد: اگرچه با معرفی سهام خزانه ابزارهای مالی تحت اختیار مدیریت جهت جلب رضایت سهامداران و افزایش ارزش شرکت متنوع خواهد شد، اما شرکت‌ها قبلا هم از طریق شرکت‌های زیرمجموعه‌شان یا به تازگی از طریق صندوق‌های بازارگردانی اقدام به مدیریت سهام‌شان می‌کردند و انعطاف عمل بیشتری دارند. این موضوعات سبب شد که کارکرد واقعی استفاده از سهام خزانه به عنوان ابزار مدیریت در حفظ ثبات ارزش شرکت در ‌هاله‌ای از ابهام قرار گیرد. در این راستا امید است با تغییر برخی از این قوانین و ایجاد جذابیت بیشتر و ارائه برنامه‌های آموزشی آگاهی شرکت‌ها، استفاده از این ابزار افزایش یابد تا شرکت‌ها بتوانند از مزایای آن برخوردار شوند.