سه قطبی رییسی، لاریجانی و پزشکیان

آرزو فرشید- بنا بر اعلام عباسعلی کدخدایی شورای نگهبان تصمیم آخر خود درباره نامزدهای تایید صلاحیت‌شده و نشده را روز سه‌شنبه خواهد گرفت. این در حالی است که اخباری از تصمیمات غیرقطعی شورا درز کرده و گمانه‌زنی‌های انتخاباتی نیز حول محور همان‌ها در جریان است. تشکیل یک سه‌قطبی و احتمال دومرحله‌ای شدن انتخابات از جمله جدی‌ترین گمانه‌ها است. عباس سلیمی‌نمین، فعال سیاسی اصولگرا از جمله تحلیلگرانی است که چنین پیش‌بینی‌ای دارد. او در گفت‌وگوی خود با «جهان‌صنعت» پیش‌بینی کرد که رییسی با لاریجانی و پزشکیان و شاید هم جهانگیری رقابت کند. او از یک سو شانس پزشکیان برای نمایندگی جریان اصلاح‌طلب را بیشتر از جهانگیری دیده و از سوی دیگر تصور می‌کند که اگر کار به مرحله دوم رسد، حذف شده باشد. او همچنین تاکید دارد که اصلاح‌طلبان با چالش پای صندوق آوردن بدنه اجتماعی خود مواجه هستند و به همین خاطر نقش تعیین‌کننده‌ای در این انتخابات نخواهند داشت.
– اوضاع و احوال انتخاباتی را در کشور چطور ارزیابی می‌کنید؟ آقای رییسی هنوز هم آنقدر که اصولگرایان در ابتدا تصور می‌کردند، بی‌رقیب است؟
هیچ وقت تصور نمی‌شد که آقای رییسی رقیب نداشته باشد. او قطعا رقیب دارد و این رقابت جدی نیز خواهد بود. او حتما از میان نیروهای میانی و هم از بین اصلاح‌طلبان رقبایی خواهد داشت.
آرزوی ما البته باید این باشد که این رقابت‌ها سازنده بوده و به گونه‌ای نباشد که رشدی را در سبد مردم قرار ندهد. چون در برخی رقابت‌ها با حرف‌های تخریبی و بدون پشتوانه مواجه هستیم. به نظر من همه دلسوزان باید تلاش کنند که نامزدها را به سوی شفاف شدن و طرح دیدگاه‌های واقعی سوق دهند. این رویکرد قطعا می‌تواند منجر به شناخت مردم از نقاط قوت و ضعف کاندیداها شود. طبیعتا همه نیروهای حاضر در صحنه ضعف‌ها و قدرت‌هایی دارند که مشخص شدن آن حتی به افرادی که نامزد را انتخاب کرده و او را دوست دارند نیز کمک می‌کند که با دقت و اشراف بیشتری تصمیم‌گیری کنند.
– پس با آقای باهنر که در مصاحبه‌ای این انتخابات را سه‌قطبی توصیف کرده‌اند، هم‌نظر هستید؟
بله، فکر می‌کنم این طور باشد.
– قطب‌های مقابل رییسی چه کسانی هستند؟
فکر می‌کنم که باید مثلثی را متصور باشیم که یک ضلع آن آقای پزشکیان یا جهانگیری، ضلع دیگر آقای لاریجانی و یک ضلع هم آقای رییسی است. به نظر من این ترکیب یک رقابت خوب را رقم می‌زند. در این مدت البته برخی تعرض‌های غیرسازنده از سوی اطرافیان و روزنامه‌نگاران نزدیک به نامزدها مشاهده شده است اما آنها برخوردهای غیراصولی نداشته و امیدواریم تا پایان کار نیز برخوردهای وزینی داشته باشند به نحوی که دور شدن از منطقه به افراد پرمساله مثل احمدی‌نژاد فرصت سوءاستفاده را ندهد.
– فرمودید پزشکیان یا جهانگیری. از «یا» چرا استفاده می‌کنید؟ به نظر شما اصلاح‌طلبان در این زمینه تردید دارند یا اینکه شایعات موجود درباره رد صلاحیت آقای جهانگیری جدی است؟
من هم شنیده‌ام که بحث‌هایی مطرح است اما نمی‌دانم که چقدر دقیق است لذا نمی‌توانم اظهارنظر دقیقی داشته باشم. ضمن اینکه آقای شریعتمداری هم یکی از گزینه‌های اصلاح‌طلب جدی است که می‌تواند در این انتخابات این جریان را نمایندگی کند.
– این یعنی معتقدید که اصلاح‌طلبان حتی بعد از حذف جهانگیری هم از لاریجانی حمایت نمی‌کنند؟
به نظر من حمایت اصلاح‌طلبان از لاریجانی اصلا ممکن نیست. ضمن اینکه معتقدم اساسا موقعیت آقای پزشکیان نزد بدنه اجتماعی این جریان بهتر از جهانگیری است. آقای جهانگیری در بسیاری از خطاهای دولت روحانی نقش داشته و موقعیت مناسبی نزد افکارعمومی به خصوص نزد پایگاه اجتماعی اصلاح‌طلبان ندارد.
مشکلات بسیاری در این دولت وجود دارد که جهانگیری نیز باید در مقابل آن پاسخگو باشد. مثلا هین قطع برق که این روزها مشاهده می‌کنیم حاصل عملکرد بد آقایان است. این نشان می‌دهد که ارزیابی و برنامه‌ریزی دقیقی نداشته‌اند. یا درباره وضعیت کالاهای اساسی که از یک طرف می‌گویند ارز لازم اختصاص داده شده و از طرف دیگر می‌بینیم که برخی مطلعین می‌گویند این طور نبوده است. در پی این کم‌کاری‌ها و بی‌توجهی‌های دولت، آقای جهانگیری شانس زیادی ندارد و موقعیت آقای پزشکیان بهتر است.
– اصلاح‌طلبان اما روی قدرت مناظره آقای جهانگیری که در انتخابات ۹۶ نیز شاهد بودیم، بیشتر حساب می‌کنند و پزشکیان این امتیاز را ندارد.
درست است که برخی نیروهای تندرو در این جریان سیاسی همچنان متکی به آمادگی‌های آقای جهانگیری در حمله به دیگران هستند اما به نظر من در این دوره از انتخابات آن حملات هم جواب نمی‌دهد. آن حملاتی که آقای جهانگیری در آن خبره است در این دوره و با توجه به کارنامه و عملکرد دولت کارایی نداشته و کمکی به اصلاح‌طلبان نخواهد کرد.
من به مسائل شخصی که آقای جهانگیری دارد و برخی می‌گویند، کاری ندارم اما معتقدم که او در جایگاه معاون اول دولت خلاف ‌واقع‌گویی‌ها و کم‌کاری‌ها و عملکرد نامناسبی داشته که نسبت به آن مسوول است و باید پاسخگو باشد. با این حال می‌بینیم که آقایان در دولت در مقابل هیچ یک از سوالات مردم مثل اینکه برق چرا قطع می‌شود، شکر چرا نایاب می‌شود و … پاسخ درست و حسابی ندارند و اشتباهات خود را نمی‌پذیرند.
– اصرار دارید که اصلاح‌طلبان گزینه خودشان را خواهند داشت. با این حساب وضعیت آقای لاریجانی را در این رقابت‌ها چطور ارزیابی می‌کنید؟
آقای لاریجانی قطعا در این انتخابات اصلاح‌طلبان را نمایندگی نمی‌کند چون با بدنه اجتماعی این جریان زاویه دارد و این موضوع در اولین صحبت‌های او در کلاب‌هاوس به خوبی مشخص شد.
به نظر من آقای لاریجانی سعی دارد مواضعی را در این رقابت‌های انتخاباتی اتخاذ کند که موجب به میدان آوردن برخی نیروهای غیرسیاسی باشد. دقت داشته باشید که ما دو طیف سیاسی اصلاح‌طلب و اصولگرا داریم اما برخی نیز غیرسیاسی بوده و به هیچ کدام از این جریان‌ها وابستگی ندارند. سعی آقای لاریجانی جلب نظر و به صحنه آوردن این بخش از جامعه است. البته ظاهر و بر اساس نظرسنجی‌ها موفقیت‌هایی نیز در این زمینه داشته است.
به هرحال باید دید که او می‌تواند با افزایش مشارکت و جایگاه خود، شور انتخاباتی ایجاد کرده و موفقیتی حاصل کند یا خیر.
– لاریجانی اما نقاط تاریکی در کارنامه و اطراف خود دارد. این مساله چقدر در این انتخابات پررنگ می‌شود؟ آیا مسائلی مثل عملکرد براداران لاریجانی یا مواضع سیاسی او در طی سال‌ها برایش چالش‌ساز نمی‌شود؟
قطعا همه در جریان رقابت‌های انتخاباتی به دنبال مسائلی می‌گردند که به اصطلاح دستگیره شده و موجب تضعیف رقیب شود. طبیعی است که اصلاح‌طلبان و اصولگرایان با لاریجانی رقابت کنند و مسائلی هم مطرح شود اما باید امیدوار بود که این رقابت سازنده باشد. تاکنون نیز چنین بوده اما باید امید داشت سازنده‌ترباشد و موجب رشد جامعه شود.
– به آقای جلیلی اشاره‌ای نکردید. این ناشی از آن است که مثل برخی تحلیلگران او را نامزدی پوششی برای رییسی قلمداد می‌کنید؟
خیر، من فکر می‌کنم که آقای جلیلی قطعا به صورت مستقل آمده اما وقتی آقای رییسی هست، تعداد اندکی به سوی او خواهند رفت. پایگاه اجتماعی او و آقای رییسی وجه اشتراک بسیاری دارد. اما برخی افراد ویژه هم اطراف آقای جلیلی هستند که تعدادشان زیاد نیست لذا حتی اگر آقای جلیلی تا آخر بماند، خیلی از رای رییسی کاسته نمی‌شود.
– پس قبول ندارید که جلیلی بازوی رییسی در مناظرات انتخاباتی است؟
نه؛ قبول ندارم.
– فکر می‌کنید رقابت بین این سه قطبی که اشاره کردید در مرحله اول به نتیجه‌ می‌رسد یا کار به مرحله دوم خواهد رسید؟
رفتن به مرحله دوم منتفی نیست. بنابراین باید منتظر ماند و دید که مردم در آخرین لحظات چه عملکردی دارند.
– اگر انتخابات به مرحله دوم برسد، پیش‌بینی می‌کنید که کدام دو نفر با هم رقابت کنند؟
فکر می‌کنم آقایان رییسی و لاریجانی به مرحله دوم بروند.
– در چنین شرایطی، نسبت لاریجانی و اصلاح‌طلبان را چطور ارزیابی می‌کنید، از لاریجانی حمایت خواهند کرد یا خیر؟
در این صورت بحث دیگری مطرح خواهد شد. الان برای اینکه اختلافات زیاد نشود از لاریجانی حمایت نمی‌کنند اما وقتی دوقطبی در مرحله دوم شکل گرفته باشد، ممکن است از او حمایت کنند.
– در این صورت شانس لاریجانی برای رییس جمهور شدن بیشتر است یا رییسی؟
من معتقدم که اصلاح‌طلبان در این دوره از انتخابات خیلی تعیین‌کننده نخواهند بود. چون آنها با توجه به حمایت از روحانی و کارنامه او، مرتکب خطایی شده‌اند که پایگاه اجتماعی آنان را آزرده و سرخورده کرده است. پایگاه اجتماعی که سرخورده شده باشد نیز راحت به میدان نخواهد آمد. حتی ترمیم این پایگاه نیز نیاز به زمان دارد و این طور نیست که تصور کنیم بلافاصله بعد از این هشت سال و با این کارنامه، بدنه اجتماعی اصلاح‌طلبان از رخوت درآمده و انگیزه مشارکت پیدا می‌کند.
ضمن اینکه اصلا‌ح‌طلبان درباره حمایت از لاریجانی یا عدم حمایت از او اختلافات جدی با هم دارند. مثلا کارگزاران گرایشی به سوی لاریجانی دارد اما طیف‌های دیگر به شدت با لاریجانی زاویه داشته و هرگز این تقابل تاریخی خود با او را فراموش نمی‌کنند. همان‌طور که گفتم اگر این اختلاف هم نبود، به صحنه آوردن پایگاه اجتماعی اصلاح‌طلبان در شرایط موجود کار سختی است.