اهمیت حراست از ایده

«جهان‌صنعت»- معاونت مالکیت فکری وزارت دادگستری و مرکز تحقیقات مدیریت و نوآوری دانشگاه علامه طباطبایی با همکاری انجمن‌های علمی دانشجویی مدیریت کسب‌وکار و مدیریت صنعتی دانشگاه علامه طباطبایی، سلسله نشست‌های «مدیریت مالکیت فکری و نقش آن در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان» را برگزار کردند.
«حقوق اختراعات»، «علائم تجاری»، «اسرار تجاری»، «رویه‌ها و حمایت‌های قضایی در نظام مالکیت فکری» از جمله مباحث و سرفصل‌هایی است که در این وبینارها محور بحث و گفت‌وگو قرار گرفت.
دکتر ابوالفضل کزازی عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی، دکتر مهدی الیاسی معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی، دکتر محمود حکمت‌نیا معاون حقوق مالکیت فکری وزارت دادگستری و عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، از جمله سخنرانان و دکتر محمدصادق آزمندیان مدیرکل دفتر حمایت از حقوق مالکیت صنعتی وزارت دادگستری و مدرس دانشگاه دبیر اجرایی این نشست حضور داشتند.
حلقه‌های مفقوده مفهوم توسعه
دکتر ابوالفضل کزازی عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی به عنوان دبیر این نشست گفت: موضوع این نشست مدیریت مالکیت فکری و نقش آن در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان است. عموما توسعه فرآیند رشد و تکوین در حوزه‌های مختلف بر ضرورت مطالعه عمیق روی عوامل موثر که می‌تواند نگاه سطحی و مقطعی ما را در این پدیده حذف کند و جایگاه اصلی ما را معنا کند که ما این پدیده را، پدیده‌ای بنام توسعه می‌نامیم.
شاید امروزه یکی از پیچیده‌ترین و اساسی‌ترین مباحث اقتصادی، حوزه توسعه اقتصادی است. در واقع به نوعی یک پدیده توسعه، نکات و زیربناهایی دارد که اگر به آن توجه نکنیم توسعه محقق نمی‌شود.
وی در ادامه گفت: غمگین‌انگیزترین بخش این بحث عدم‌درک ما از مفهموم توسعه است. در اکثر کشورهای جهان سوم شناخت خوبی نسبت به این موضوع وجود ندارد. افرادی موفق به رشد در توسعه هستند که این مفهوم را برای خود معنا کردند و مبانی نظری توسعه را شکافتند. توسعه نیازمند انسان‌های توسعه‌یافته است.
کزازی در ادامه گفت: عده‌ای توسعه اقتصادی را جدای از توسعه سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و زیست‌محیطی می‌دانند در صورتی که توسعه همه ابعاد را در نظر می‌گیرد. این را باید بپذریم که توسعه یک امر نسبی است. در حوزه توسعه اقتصادی ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی را تعریف می‌کنیم که منجر به یک توسعه پایدار می‌شود و هر کدام نیازمند یک راهبرد مناسب در حوزه‌های مربوط خود است.
دبیر علمی این نشست در ادامه گفت: اگر می‌خواهیم به عرصه توسعه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ورود پیدا کنیم و بر اساس مبانی نظری ساختار اقتصادی خود را شکل دهیم و از تجربه کشورهای دیگر استفاده کنیم بدون شک باید این را بپذیریم که حقوق مالکیت فکری موتور محرک این حرکت است و توجه به آن، پایداری اقتصاد و رقابت‌پذیری اقتصاد را بیشتر خواهد کرد و در راستای الگوهای توسعه گام‌های موثری را در برداشته باشد.
مدیریت مالکیت فکری ضامن توسعه اقتصادی
دکتر محمد صادق آزمندیان مدیرکل دفتر حمایت از حقوق مالکیت صنعتی وزارت دادگستری به عنوان دبیر اجرایی این نشست در ادامه گفت: توسعه اقتصاد دانش‌بنیان به عوامل و متغیرهای متعددی بستگی دارد.
به عبارت دیگر توسعه اقتصادی یا اقتصاد دانش بینان ممکن است به واسطه متغیرها و مولفه‌های دیگر تحت تاثیر قرار بگیرد که در این گزاره توسعه اقتصاد دانش‌بنیان به عنوان متغیر وابسته تلقی شده و مدیریت مالکیت فکری به عنوان یکی از متغیرهای مستقل که می‌تواند باعث توسعه اقتصادی شود و تاثیر بسزایی در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان بگذارد.
وی در ادامه گفت: مالکیت فکری اساسا دارای ابعاد و وجوه مختلف است.
از حیث حقوقی یعنی حقوق مالکیت فکری، فرهنگ مالکیت فکری، سیاست مالکیت فکری، همه اینها مشتقات مالکیت فکری است. حقوق مالکیت فکری اعطای انحصار محدود، انحصاری که نقض رقابت نکند، انحصاری که مخترع، سرمایه‌گذار، کارآفرین و به طور کلی جامعه را بهره‌مند کند.
دبیر اجرایی این نشست در ادامه گفت: سعی ما در نشست‌های بعدی این است که این اجزا و اِلمان‌ها را بیشتر مورد بررسی قرار دهیم.
باید اصل مالکیت را بپذیریم
دکتر محمود حکمت‌نیا معاون حقوق مالکیت فکری وزارت دادگستری و عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه این نشست گفت: در حوزه مالکیت فکری مهم‌ترین پرسشی که باید پاسخ‌دهیم آن است که مالکیت فکری اساسا مجموعه‌ای از نهادهایی است که برای حل برخی معضلات دنیای صنعتی به صورت خردمندانه و در ساختار اقتصاد با بانی مالکیت خصوصی طراحی شده است و تلاش می‌کند که برخی مسائل حوزه صنعت را پاسخ دهد. وی در ادامه گفت: مالکیت فکری را باید از نوآوری‌های دوره صنعتی با پایه مالکیت خصوصی دانست و اگر مالکیت خصوصی را بپذیریم باید اصل رقابت را هم بپذیریم که مجموعه‌ای از مسائل را پاسخ می‌دهد.
بنابراین اگر حقوق به مالکیت فکری وارد می‌شود می‌خواهد این مجموعه تاسیسات و نهادها را بررسی کند.
حکمت‌نیا در ادامه گفت: اگر ما از منظر صنعت نگاه کنیم، آن کسی برای مالکیت فکری می‌خواهد اختراعی انجام دهد باید نیاز بازار مصرف و امکان بازار صنعت را در نظر بگیرد و بر پایه آن اختراعاتی انجام دهد.
ما الان شاهد اختراعاتی هستیم که ممکن است هیچ کارایی صنعتی مهیا نباشد و می‌بینیم نیازی را برطرف نمی‌کند و در نتیجه با هزینه‌ای که انجام داده‌ایم درآمدی حاصل نمی‌شود. وی در ادامه گفت: در حوزه فناوری اختراعات قرار بود محصول فناورانه تولید کند.
در حوزه اختراعات منبع اطلاعاتی ما اظهارنامه‌های اختراع است. اظهارنامه اختراع، اظهارنامه دعوا نیست، اظهارنامه دانش است. اظهارنامه اختراع یعنی برگه‌هایی که من دانش خودم را با ضوابط علمی به گونه‌ای که یک انسان متعارف بتواند از آن استفاده کند و در نتیجه آن من دریافت انحصار کرده‌ام.
وی در پایان گفت: همه اینها یک مجموعه‌ای را تشکیل می‌دهد که ابراز دانش و ایجاد انحصار در راستای صنعت شکل می‌گیرد و در این ادبیات ما نیازمند این هستیم که مجموع کنشگران تنظیم بازار را لحاظ کنیم تا بتوانیم یک برنامه اقدام برای استفاده از مالکیت فکری را فراهم کنیم.