پروژه تمام نشدنی

گروه مسکن- پروژه مسکن مهر به عنوان بزرگ‌ترین پروژه ساخت و ساز مسکن در طول تاریخ کشور، سال ۸۶ کلید خورد.
کلنگ این پروژه با هدف صاحب خانه شدن اقشار کم‌در‌آمد و تمرکززدایی از تهران در دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد به زمین زده شد؛ پروژه‌ای که طبق زمان‌بندی‌ها پیش نرفت و به دولت حسن روحانی به ارث رسید.
دولت تدبیر و امید هم در سال پایانی فعالیت خود پروژه مسکن ملی را کلید زد؛ پروژه‌ای که طبق نظر کارشناسان حوزه مسکن، نام دیگری برای پروژه مسکن مهر است.
روحانی در مناظرات انتخاباتی سال ۱۳۹۲ با انتقاد از پروژه مسکن مهر آن را طرحی نیمه‌کاره خوانده بود. او بعد از انتخابات نیز با انتقاد از کم و کاستی‌های این طرح، آن را باری روی دوش دولت خود می‌دانست.
حال با گذشت ۱۴ سال از آغاز ساخت پروژه مسکن مهر در حال حاضر احداث هشت هزار واحد هنوز به پایان نرسیده، حدود ۳۰ هزار واحد درگیر پرونده‌های حقوقی و ۲۵ هزار واحد فاقد متقاضی هستند.
هدف پروژه
وزیر وقت راه‌و‌شهرسازی در زمان شروع به کار این پروژه اعلام کرده بود، این مگا پروژه که فقط در حوزه شهری ابعاد آن دو میلیون و ۲۰۰ هزار واحد است، تا پایان دولت دهم به پایان می‌رسد. از سوی دیگر قرار بر این بود که مخاطب این پروژه کلان مسکنی دهک‌های کم‌درآمد باشند اما نه‌‌تنها این پروژه پرهزینه که باعث افزایش پایه پولی کشور و بالا رفتن نرخ تورم شد در دولت دهم به سرانجام نرسید بلکه در مناطق خوش آب‌و هوا به مسکن دوم برخی از خانوارها نیز تبدیل شد.
مسکن مهر با تمام نواقص و معایب و ساخت‌وساز‌های نیمه‌کاره بدون زیرساخت‌های شهری که تنها شکلی از سرپناه داشتند بر دوش دولت بعد گذاشته شد و هر چند پروژه پرخرجی بود اما دولت یازدهم و دوازدهم خود را متعهد به اجرا و تکمیل این پروژه دانست به طوری که طبق گزارش‌های رسمی وزارت راه وشهرسازی ۶۰ درصد از واحدهای مسکن مهر در دو دولت یازدهم و دوازدهم تحویل شد.
یادمان باشد برخی از این واحدها بدون برق و گاز و حتی مسیر دسترسی در دولتی که ملقب به دولت مهر بود به اقشار کم‌درآمد تحویل داده شد و برخی از واحدها سه سال از زمان ساخت آنها گذشته بود اما به دلیل نبود انشعابات شهری، خالی از سکنه مانده بودند.
اما سیاست وزارت راه وشهرسازی در هشت سال گذشته تحویل این واحدها به شرط دارا بودن خدمات شهری بوده و واحدی بدون آب و برق و گاز تحویل نشد.
امیدواری مسوولان
هر چند که پرونده مسکن مهر در اغلب استان‌های کشور بسته شده اما در پردیس همچنان مسکن مهر در حال ساخت است چراکه در سال‌های ۹۱ و ۹۲ بیش از تعداد واحدهای تعریف شده در فازهای مختلف مسکن مهر، ثبت‌نام صورت گرفته بود و در طول چند سال گذشته برای این مازاد ثبت‌نام‌کنندگان هیچ تصمیمی گرفته نشد و محمد اسلامی در سال ۹۸ دستور احیای حق این افراد و ساخت مسکن مهر در پردیس برای آنها را داد.
قائم مقام وزیر راه‌و‌شهرسازی در طرح مسکن مهر در گفت‌وگو با ایلنا درباره آخرین وضعیت مسکن مهر اظهار داشت: تا مردادماه که پایان عمر خدمت دولت است تمام واحدهای مسکن مهر به غیر از واحدهایی که ساخت آنها سال گذشته شروع شده (جاماندگان مسکن مهر پردیس) تحویل داده می‌شود.
احمد اصغری‌مهرآبادی با بیان اینکه هشت هزار واحد مسکن مهر در پردیس در حال ساخت است، ادامه داد: عمده این واحدها هم در مرحله نازک‌کاری قرار دارد و امیدواریم که در سه ماه آینده هم ساخت این واحدها به پایان برسد.
قائم مقام وزیر راه‌و‌شهرسازی در طرح مسکن مهر افزود: تعدادی از افراد در سال‌های گذشته در سایت مسکن مهر پردیس ثبت‌نام و آورده اولیه را هم واریز کرده بودند اما واحدی برای آنها در نظر گرفته نشده بود و از سال گذشته ساخت واحد برای این تعداد را آغاز کردیم و در حال حاضر روند پیشرفت فیزیکی آنها بسیار خوب است.
اصغری‌مهرآبادی با اشاره به کاهش تعداد واحدهای فاقد متقاضی تاکید کرد: در بسیاری از استان‌ها واحدهای فاقد متقاضی
کمتر از ۳۰۰ واحد است و در سراسر کشور از تعداد ۱۱۷ هزار واحد فاقد متقاضی به عدد حدود ۲۵ هزار واحد رسیده‌ایم.
وی با بیان اینکه تعدادی از واحدهای مسکن مهر درگیر مسائل حقوقی هستند، اظهار داشت: مراجع قضایی به تدریج درباره این پرونده‌ها رای می‌دهند و واحدهای درگیر مراجع قضایی هم کمتر از ۳۰ هزار واحد است که البته این ارقام به روز نیست و مربوط به یک ماه گذشته است.
عدم‌وجود سیاست مدون
عضو کمیسیون عمران مجلس نیز در مصاحبه با رادیو در مورد طرح اقدام ملی مسکن اظهار کرد: طرح‌هایی که در دولت یازدهم و دوازدهم ارائه شد عملا برنامه و سیاست مدون و مشخصی برای حوزه مسکن نداشت.
مجتبی یوسفی با اشاره به رشد ۶۸۰ درصدی در حوزه مسکن به دلیل عدم‌برنامه‌ریزی مناسب در سال‌های اخیر گفت: طرح‌هایی مانند مسکن اجتماعی هم که مطرح شد عملا به نتیجه‌ای نرسید و بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت.
عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان اینکه ساختار طرح اقدام ملی مسکن برای قشر متوسط و ضعیف جامعه نیست گفت: از سال گذشته که این طرح کلید خورد قرار بود واحدهایی زیر صد متر با پرداخت صد میلیون تسهیلات ساخته شود.
یوسفی گفت: قرار شد نرخ ساخت‌و‌ساز هم ثابت در نظر گرفته نشود تا بر اساس تورم افزایش پیدا کند بنابراین این طرح طرحی نیست که بتواند مشکل مردم را در حوزه مسکن حل کند و میزان و تعدادش هم خیلی چشمگیر نیست که حداقل نیاز یک میلیون واحد مسکونی در سال را پوشش دهد و در نتیجه با استقبال خوبی هم روبه‌رو نشد.
این نماینده مجلس معتقد است نگاه به موضوعات اقتصادی به ویژه حوزه مسکن بدون برنامه‌ریزی و بدون توجه به تاثیرات آن در معیشت مردم عملا فایده‌ای نخواهد داشت.
عضو کمیسیون عمران مجلس تاکید کرد: دولت و وزارت راه‌و‌شهرسازی باید میزان تسهیلات را برای مردم افزایش دهند.
مشکلات طرح
رییس سابق مرکز تحقیقات راه‌ومسکن و شهرسازی وزارت راه‌و‌شهرسازی گفت: هدف‌گذاری طرح اقدام ملی مسکن برای اقشار کم‌درآمد نبود بلکه هدف‌گذاری برای قشر میانی بود.
محمود فاطمی‌عقدا افزود: با توجه به افزایش قیمت مصالح و دستمزد و هزینه‌های دولتیِ صدور مجوزها و زیرساخت‌ها قیمت این واحدها هم خیلی بالاتر رفت به طوری که الان عملا دهک‌های میانی هم نمی‌توانند کاری انجام دهند. فاطمی‌عقدا همچنین بازپرداخت تسهیلات را هم به عنوان مشکل دیگر در این طرح عنوان کرد و گفت: پرداخت حداقل ۱۰ تا ۱۲ میلیون تومان در ماه بابت تسهیلات مسکن برای افراد کم‌درآمد و کارمند و حتی اساتید دانشگاه هم بسیار دشوار است، بنابراین این طرح در حل مشکل مسکن موثر واقع نشد.
رییس سابق مرکز تحقیقات راه‌و‌مسکن و شهرسازی وزارت راه‌و‌شهرسازی با تصریح بر اینکه طرح اقدام ملی مسکن هیچ تاثیری بر کاهش یا حداقل کنترل قیمت‌ها نداشته گفت: منابع باید به درستی تعریف و توزیع شوند تا بازارها به ویژه بازار مسکن دچار آشفتگی نشوند.