نگاه جمهوری اسلامی  به مشارکت مردم

نادر کریمی‌جونی- مرکز نظرسنجی دانشجویان ایران میزان مشارکت شهروندان ایرانی در انتخابات‌های پیش‌رو را حدود ۳۶ درصد برآورد کرده است. در عین حال برخی مخالفان جمهوری اسلامی برآورد بسیار نازل‌تری از میزان مشارکت در انتخابات دارند و می‌گویند ممکن است میزان حضور ایرانیان در این انتخابات حتی به
۲۰ درصد هم نرسد. این در حالی است که مقامات ارشد جمهوری اسلامی به حضور بیش از ۵۰ درصد امید بسته‌اند و در رسانه‌های دولتی و حکومتی چشم‌انداز عمدتا خوشبینانه و امیدوارکننده‌ای درباره برگزاری یک انتخابات پرشور بیان می‌کنند.حال تصور کنید میزان شرکت‌کننده در این دور از انتخابات ریاست‌جمهوری، حتی از آنچه مخالفان نظام جمهوری اسلامی برآورد کرده‌اند، بسیار کمتر باشد؛ در این صورت چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ به لحاظ ماهیت انتخابات، سخنگوی شورای نگهبان تصریح کرده که میزان آرا در مشروعیت انتخابات تاثیری ندارد. یعنی حتی اگر چند درصد از واجدان شرایط رای‌دهی در این انتخابات شرکت‌کنند و رای بدهند، باز هم انتخابات مشروع است و نتایج آن قابل اجرا و نافذ خواهد بود. از نظر نظام جمهوری اسلامی نیز تعداد رای‌دهنده اگرچه اهمیت دارد و افزایش این تعداد باعث افتخار و هماوردطلبی مقامات ایرانی شده اما در مواردی که تعداد رای‌دهنده نازل بوده است، مقامات ایرانی بلافاصله مشروعیت حاکمیت‌شان را به عوامل دیگر و ازجمله حمایت مومنان و… پیوند زده و تصریح کرده‌اند که کاهش یا افزایش تعداد رای‌دهنده، تاثیری در مشروعیت نظام نخواهد داشت. به لحاظ عقلی هم در صورت تعداد بسیار نازل رای‌دهنده در انتخابات ریاست‌جمهوری پیش‌رو، آیا انتظار می‌رود که حکومت جمهوری اسلامی در ایران، به فعالیت و حاکمیت خود خاتمه دهد یا اصلاح‌های اساسی و ماهوی در رفتار خویش پدید آورد؟ پس از عدم شرکت گروه بزرگی از واجدان شرایط در رای دادن آیا مراجع بین‌المللی مانند سازمان ملل متحد، شورای امنیت، اتحادیه اروپا و… رییس‌جمهور بعدی و حاکمیت جمهوری اسلامی در ایران را به رسمیت نخواهند شناخت و آن را از گروه مذاکره‌کننده و مخاطب خود کنار خواهند گذاشت؟ روشن است که پاسخ هیچ یک از این سوال‌ها نمی‌تواند مثبت باشد و جمهوری اسلامی پس از عدم مشارکت شهروندان در انتخابات آینده به حیات خود ادامه می‌دهد و رییس‌جمهوری منتخب که گمان می‌رود سیدابراهیم رییسی باشد، بر صندلی رییس‌جمهوری تکیه خواهد زد و اداره امور را به دست خواهد گرفت.
آیا اگر مشارکت مردم در این انتخابات بسیار نازل باشد، شرکای کاری رییس‌جمهور آینده در مجلس و نهادهای دیگر، چه نهادهای ارشدتر و چه نهادهای پایین‌دستی، در همکاری با رییس‌جمهور بعدی تردید خواهند کرد؟ آیا مردم و شهروندان به مناسبت اینکه رییس‌جمهور بعدی را اقلیتی از رای‌دهندگان انتخاب کرده‌اند، می‌توانند از دستورها، تصمیم‌ها و فرامین رییس بعدی جمهوری اسلامی ایران سرپیچی کنند و دولت و حاکمیت دولت را نامشروع و یا غیرقابل قبول بدانند؟ آیا تعداد نازل رای‌دهنده در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده، بر رویکردهای داخلی و یا خارجی حاکمیت جمهوری اسلامی ایران تاثیر خواهد داشت و آنها را تغییر خواهد داد؟ مثلا مشارکت پایین در انتخابات پیش‌رو، آیا سبب تغییر در راهبردهای تهران در محور مقاومت خواهد شد؟ آیا این مشارکت پایین رویکرد تهران در مذاکرات وین را دگرگون می‌سازد؟

گمان نمی‌رود که پاسخ هیچ‌یک از این سوال‌ها و ده‌ها سوال دیگر که بر این پایه می‌توان طرح کرد، مثبت باشد. در واقع حتی اگر در انتخابات ریاست‌جمهوری دور بعدی ایران، فقط چنددرصد از واجدان شرایط رای‌دهی حضور داشته باشند و رای خود را به صندوق بریزند و دولت هم براساس مصالح رفتار نکند و میزان واقعی مشارکت‌کنندگان و رای‌دهندگان را بلافاصله و شفاف اعلام کند، در حاکمیت جمهوری اسلامی ایران هیچ تغییری انجام نمی‌شود.چراکه رهبران جمهوری اسلامی در ایران برای انجام رفتارهای خود توجیه‌های ایدئولوژیک دارند و اولویت آنان در وهله نخست آن است که قانون الهی را در جغرافیای ایران پیاده کنند. در این صورت مشارکت وسیع و پر حجم یا نازل و کم‌رمق، تنها مقبولیت آن رفتار را از نظر شهروندان تعیین می‌کند و به نمایش می‌گذارد. از این بابت مشارکت در این انتخابات‌ها اگر چه مایه دلگرمی بیشتر مقامات جمهوری اسلامی است، اما مشارکت نازل، اتفاقا سبب دلسردی آنان نخواهد شد.