10 - 12 - 2019
۱۰ فرمان
گروه جهان- نخستوزیر عراق و فرمانده کل نیروهای مسلح این کشور دوشنبه شب گذشته دستور سازماندهی کلیه نیروهای شبهنظامی و از جمله نیروهای حشدالشعبی و بسیج مردمی را صادر کرد. نخستوزیر عراق با انتشار بیانیهای خواهان محدودیت شدید فعالیت این گروهها شده و اعلام کرد که نیروهای شبهنظامی باید در ارتش رسمی کشور ادغام شوند.
به گفته عادل عبدالمهدی، افراد وابسته به نیروهای شبهنظامی باید تا یک ماه دیگر (۳۱ ژوئیه) میان فعالیت سیاسی و کار نظامی یکی را انتخاب کنند. نخستوزیر عراق در خصوص حشدالشعبی یک دستور ۱۰ بندی صادر کرده و در آن بر ضرورت پایان یافتن مظاهر مسلحانه، ادغام رسمی این هیات با نیروهای مسلح، پایان یافتن انواع نامگذاریهایی که در دوره مبارزه با داعش مورد استفاده قرار میگرفتند و به جای آنها استفاده از نامگذاریهای نظامی مانند تیپ، گردان و… تاکید کرد.
شبهنظامیان بسیج مردمی عراق، حشدالشعبی، در مقابله با گسترش نفوذ داعش در این کشور نقش مهمی داشتند و علاوه بر فعالیتهای نظامی در عرصه سیاسی هم نقشآفرینی میکنند. آمریکا و مخالفان نفوذ ایران، بعضی از گروههای شبهنظامی شیعه را به پیش بردن سیاستهای ایران در عراق متهم میکنند. مقتدی صدر، روحانی پرنفوذ شیعه که مخالف نفوذ آمریکا و ایران در عراق است، با استقبال از این فرمان، به شبهنظامیان تحت فرمان خود دستور داد در نیروهای مسلح ادغام شوند.
صدر در راس گروه شبهنظامی جیش المهدی قرار دارد که هزاران نفر را سازماندهی کرده است. قیس خزعلی، رهبر گروه شبهنظامی عصائب اهل الحق که با ایران رابطه نزدیکی دارد هم از این فرمان استقبال کرده است. با بالا رفتن تنش میان ایران و آمریکا، نگرانیها در عراق درباره احتمال برخورد نظامی آمریکا با شبهنظامیان شیعه تحت حمایت ایران افزایش یافته است.
به گفته تحلیلگران، با این فرمان احتمال هدف قرار گرفتن این نیروهای شبهنظامی به وسیله آمریکا کاهش مییابد و از سوی دیگر امکان استفاده سیاسی از آنها در جهت منافع ایران نیز کاهش خواهد یافت.
در هفتههای اخیر و با بالا گرفتن تنشها بین ایران و آمریکا، مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده، در سفری به بغداد هشدار داده بود اگر از سوی گروههای نیابتی ایران حملهای به منافع آمریکا صورت گیرد و دولت عراق قادر به جلوگیری از آن نباشد، آمریکا خود راسا اقدام خواهد کرد.
در هفتههای گذشته حملاتی خمپارهای به برخی از پایگاههای عراق که نیروهای آمریکایی در آن حضور دارند و نیز مقر شرکتهای نفتی خارجی، از جمله شرکت آمریکایی اکسانموبیل، انجام شده است.
دستکم در یک مورد شماری از چهرهها و مقامهای داخلی شبهنظامیان شیعه را مقصر دانستهاند. هرچند گروهی مسوولیت حملات را برعهده نگرفته است. بالا گرفتن تنشها بین ایران و آمریکا به نگرانیها در میان مردم عراق و گروهها و تشکلهای سیاسی و حزبی نیز دامن زده است.
اخیرا ایالات متحده ادعا کرده که حملات پهپادی به خاک عربستان از داخل خاک عراق صورت گرفته که در این مورد نیز انگشت اتهام به سوی شبهنظامیان طرفدار ایران نشانه رفته، ادعایی که از طرف دولت عراق رد شده و مقامات عراقی از آمریکا خواستهاند تا اسناد اثباتکننده ادعای خود را ارائه کند.
اواخر اردیبهشتماه شماری از شخصیتها و گروههای شیعی عراق ضمن تاکید بر مخالفت با جنگ بین آمریکا و ایران، درباره تبدیل شدن عراق به عرصه چنین جنگی هشدار دادند. در میان این افراد مقتدی صدر، قیس الخزعلی، وهادی عامری، رهبر ائتلاف فتح در پارلمان و فرمانده گردانهای حشدالشعبی نیز حضور داشتند.
حشدالشعبی در آذر ماه ۱۳۹۵ از سوی پارلمان عراق به عنوان نیروی ذخیره برای ارتش و پلیس این کشور به رسمیت شناخته شد و موظف به پاسخگویی به رییس هیات وزیران که فرمانده کل قواست، شد اما آنطور که هشام هاشمی، یک مشاور امنیتی دولت عراق به رویترز گفته، مساله اعلام این فرمان در زمان فعلی است که اهمیت آن را دوچندان میکند. هاشمی با اشاره به فرمانی در مورد شبهنظامیان در دوره نخستوزیر پیشین عراق میگوید: تنشها بین آمریکا و ایران سبب شده تا برخی جناحها به شورش علیه دولت و قوانین خود حشدالشعبی تمایل نشان دهند.
از سوی دیگر این مشاور امنیتی دولت عراق گفته ادغام کامل حشدالشعبی در نیروهای مسلح میتواند جلوی حمله احتمالی به آنها را هم بگیرد، چراکه در آن صورت این حمله، حمله به کل عراق به شمار میرود، اما هاشمی تاکید کرده اینکه شبهنظامیان از دستور تازه پیروی کنند، بستگی به تصمیم جمهوری اسلامی در این مورد نیز دارد. آسوشیتدپرس هم میگوید برخی گروههای قدرتمند از دستور عبدالمهدی استقبال کردهاند، اما اینکه تا چه حد از آن پیروی کنند هنوز روشن و مشخص نیست.
ردپای آمریکا در حذف حشدالشعبی
گفتنی است در پی بالا گرفتن تنش میان آمریکا و ایران در خاورمیانه، آمریکا به طور رسمی خواستار برچیدن حشدالشعبی شده بود، اخیرا پمپئو و جان بولتون خواستار نابودی گروه حشدالشعبی شده بودند، اما عراقیها تصریح کردهاند که حشدالشعبی مسالهای داخلی است و آمریکا نباید به آن ورود کند.
گفته میشود که دولت عراق نمیخواهد کنترل نظامی این کشور از دستش خارج شود و این موضوع برای حفظ حاکمیت این کشور امری ضروری تلقی میشود، از طرفی آمریکا هم برنمیتابد که گروه دیگری مانند حزبالله لبنان در عراق تشکیل شود، چراکه وجود تشکیلاتی مانند حزبالله در لبنان که شاخهای نظامی و سیاسی است و حیات و ممات لبنان به دست این شاخه است، تا جایی که حتی توانایی به زیر کشیدن مجلس و برگزاری انتخابات را دارند، دولت عراق را با تهدید مواجه میکند.
از دیرباز هم تلاشهای آمریکا برای ضربه زدن به حشدالشعبی مشاهده شده بود، پیشتر آمریکا بر شناسایی مختصات این گروهها برآمده و برای نابودی آنها تلاش میکرد.
عراق و در راس آن آمریکا خواهان محدودیت حشدالشعبی شده است. نیروهای مردمی یا حشدالشعبی از همان ابتدای فعالیتهای خود دوشادوش ارتش عراق به مبارزه با داعش پرداختند و در طول قریب به سه سالی که این نبرد به طول انجامید، خدمات ارزندهای را به دولت و ملت عراق ارائه کردند. نقش نیروهای حشدالشعبی در مواجهه با تروریسم تکفیری تنها به انجام عملیاتهای نظامی و میدانی محدود و محصور نمیشد، بلکه آنها در زمینه حمایت از غیرنظامیان هم فعالیتهای بسیاری را صورت دادند.
گفتنی است که شواهد امر گواه این امر است که نیروهای حشدالشعبی فداکاریهای زیادی را به منظور رساندن غیرنظامیان عراقی به مناطق امن از خود به نمایش گذاشتند تا در فرآیند انتقالشان به این مناطق، آسیب نبینند. در عرصه سیاسی هم رهبران حشدالشعبی همواره مواضع اصولی و منطقی را در حمایت از دولت و ملت عراق اتخاذ کردند و این مساله نشان میدهد که خدمات آنها تنها در حوزه نظامی و میدانی خلاصه نشده است هرچند که نقش این گروه در شکست نهایی داعش در عراق، راهبردی و غیرقابل انکار است.
با وجود نقش موثر و تعیینکننده نیروهای مردمی عراق یا همان حشدالشعبی در روند تحولات میدانی در عراق به نظر میرسد که ایالات متحده آمریکا اقدامات این نیروها را در تعارض مستقیم با اهداف خود در عراق میبیند. واشنگتن که در طول سالهای گذشته و درست از زمان تشکیل حشدالشعبی در سال ۲۰۱۴ نه تنها هیچ نقش موثری در مبارزه با داعش ایفا نکرد، بلکه با مشاهده قدرت نیروهای مردمی، همواره در راستای به حاشیه راندن آنها فعالیت کرده است.
از طرفی راکتهایی که در چند هفته گذشته عربستان را هدف گرفته و برخی خبرگزاریها مدعی شده بودند که این موشکها از سوی عراق پرتاب شده است، هم میتواند زمینهساز این تصمیم بوده باشد.
حمایت مقتدی صدر
در پی فرمان نخستوزیر عراق جهت تعطیلی دفاتر متعلق به گروه حشدالشعبی، مقتدی صدر نیز دستور تعطیلی نیروهای «سرایا السلام» را داد. مقتدی صدر، رهبر جریان صدر عراق در پی فرمان عادل عبدالمهدی، نخستوزیر این کشور درباره حشدالشعبی، با انتشار پیامی در توئیتر خود دستور تعطیلی نیروهای «سرایا السلام» را داد.
صدر در پیام خود دستور بسته شدن تمام مقرهای سرایا السلام و لغو عنوان این گروه را صادر کرد. او با بیان اینکه تصمیمات اتخاذ شده از سوی نخستوزیر در ارتباط با حشدالشعبی حائز اهمیت و گام اول در مسیر تاسیس دولت قدرتمندی است، تصریح کرد، نیروهای شبهنظامی باید دستورهای نظامی دولت را رعایت کنند. صدر ابراز امیدواری کرد که نیروهای سرایا السلام تا جایی که ممکن است از مناطق مقدس دور نگه داشته نشوند. نیروهای سرایا السلام شاخه نظامی جریان صدر عراق بوده که با حشدالشعبی همکاری داشته است.
استقبال اپوزیسیون
رهبر جریان حکمت ملی عراق و رهبر اپوزیسیون این کشور از تصمیم نخستوزیر عراق درباره حشدالشعبی استقبال کرد.
سید عمار حکیم، رهبر جریان اپوزیسیون حکمت ملی عراق که به تازگی به اپوزیسیون این کشور ملحق شده نسبت به تصمیم عادل عبدالمهدی، نخستوزیر کشورش مبنی بر پیوستن نیروهای حشدالشعبی به نیروهای مسلح واکنش نشان داد. او با انتشار توئیتی گفته است که از تصمیم عبدالمهدی قدردانی میکند و منتظر اجرای جدی و آشکار آن است. عمار حکیم در ادامه تاکید کرد: انحصار سلاح در دست حکومت و اصرار بر سیاسی نکردن سیستم نظامی و امنیتی و همچنین دور کردن آن از تمامی گرایشها به جز گرایش ملی، از مهمترین اولویتهایی است که دولت باید طبق وعدههایش آن را اجرا کند.
واکنش دبیرکل عصائب اهل الحق
دبیرکل گروه عصائب اهل الحق در پیامی توئیتری تصمیم اخیر عادل عبدالمهدی، نخستوزیر عراق درباره ادغام حشدالشعبی در نیروهای مسلح را گامی در مسیر درست دانست.
قیس خزعلی، دبیرکل گروه عصائب اهل الحق در این پیام نوشت، تصمیم اخیر عادل عبدالمهدی، نخستوزیر عراق یک گام در مسیر درست است تا حشدالشعبی جزئی حرفهای و ثابت از نیروهای مسلح باشد و تلاشها برای انحلال یا ادغام این هیات ناکام بماند.
او افزود، دور ساختن حشدالشعبی از مناقشات سیاسی و تامین احتیاجات لجستیکی این هیات تضمینکننده قدرت این گروه است تا وظیفه خود را در راستای تضمین امنیت و آینده عراق انجام دهد.
همچنین «سرایا السلام» (گردانهای صلح) وابسته به مقتدی صدر پایبندی خود را به دستور رهبر جریان صدر و اجرای فوری آن اعلام کرده و بر ضرورت ترجیح منافع عمومی عراق بر منافع شخصی تاکید کرد. در این راستا، ابویاسر، عضو جهادی جریان صدر عراق در بیانیهای اعلام کرد، طبق دستورات مقتدی صدر و اجرای اقدامات اصلاحات ملی وی برای حفظ عراق و تمامیت ارضی آن، به نیابت از «سرایا السلام» دستوراتش را اجرایی میکند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد