پیشواز سرد

گروه بورس- بازار سرمایه که به تازگی روند رو به رشد ملایمی را آغاز و افزایش نقش حقیقی‌ها در معاملات روزانه را تجربه می‌کرد، طی دو روز گذشته مجددا کاهشی شده و در شوک سیاسی انتخابات ریاست‌جمهوری فرو رفته است. ترس از سرکوب ارزی در ابتدای دولت جدید، برنامه‌های اقتصادی مبهم و غیرشفاف نامزدهای ریاست‌جمهوری در کنار عدم ارائه طرحی جامع و روشن برای حمایت از بازار سرمایه و افزایش نقش آن در چرخه اقتصادی کشور، از دلایل رفتار منفعل این روزهای معامله‌گران در بازار بوده است. صاحب‌نظران همچنین در کنار اثرگذاری فضای انتخاباتی‌، تداوم ابهامات مذاکرات وین و انتشار اخبار ضد‌ونقیض در این باره را از دیگر دلایل کاهش تحرکات سهامداران ارزیابی می‌کنند. بر این اساس روز گذشته نیز شاخص کل در ادامه افت ناگهانی و از دست دادن رشد پنج هزار واحدی در روز سه‌شنبه، مدار نزولی را پی گرفت و ارزش معاملات نیز کاهش یافت. در این میان شاخص هم‌وزن با قرار گرفتن در سطح ۳۷۰ هزار و ۵۸۵ واحدی رکورد کمترین رقم از بیست و ششم آبان سال گذشته را ثبت کرد.
روز گذشته شاخص کل بازار سرمایه دو هزار و ۴۶۰ واحد دیگر معادل ۲۱/۰ درصد عقب نشست و در پله یک میلیون و ۱۴۷ هزار و ۶۶۹ واحد قرار گرفت. در همین حال شاخص هم وزن نیز که چند روزی است مجددا در مدار نزولی قرار گرفته،‌ دو هزار و ۷۸۶ واحد معادل ۷۵/۰ درصد کاهش یافت تا به کمترین میزان در ۱۴۳ روز کاری گذشته برسد.
شاخص‌های آزاد شناور،‌ بازار اول و بازار دوم هم به ترتیب معادل ۳۴/۰، ۰۹/۰ و ۳۶/۰ درصد افت کردند. روز گذشته نمادهای نوری، کگل،‌ شپنا و پارسان بیشترین تاثیر مثبت و نمادهای فملی، فارس و شستا بیشترین تاثیر منفی را در شاخص کل بورس داشتند. در همین حال ومدیر،‌ غکورش، ولکار، شپنا، خگستر، خودرو و غزر پرتراکنش‌ترین نمادهای بورسی بودند. گفتنی است در این روز نماد خودرو پس از سه روز حرکت در مسیر صعودی، در مدار کاهشی قرار گرفته بود. بورس در این روز معاملاتی به ارزش پنج هزار و ۶۵۸ میلیارد تومان را ثبت کرد. روز گذشته فرابورس هم در مسیر نزولی گام برداشت و شاخص کل این بازار ۶۷ واحد کاهش یافت. در این بازار نماد بنو بیشترین تاثیر مثبت و نمادهای غصینو، ذوب، کگهر، سمگا، فرابورس و مادیرا بیشترین تاثیر منفی را در شاخص کل داشتند. همچنین فتوسا، فگستر، رافزا، چخزر، زملارد، کزغال و شاروم پرتراکنش‌ترین نمادهای فرابورسی بودند. فرابورس در این روز معاملاتی به ارزش ۹ هزار و ۳۳۷ میلیارد تومان را ثبت کرد طی روزهای گذشته نقش‌آفرینی خریداران حقیقی در بازار سهام افزایش یافته بود. با این حال روز گذشته حقیقی‌ها ۲۳۵ میلیارد تومان از بازار خارج کردند.
بیشترین فروش سهام حقیقی در گروه‌های بانک‌ها و موسسات اعتباری، فلزات اساسی و فرآورده‌های نفتی روی داد. در همین حال تراز پول حقیقی در درآمد ثابت‌ها ۱۰ میلیارد تومان مثبت شد. طی روزهای گذشته و پس از خروج سه روز پول از درآمد ثابت‌ها، این صندوق‌ها با سرعت کمتری توانسته‌اند نقدینگی حقیقی‌ها را جذب کنند. در آخرین روز معاملاتی هفته جاری و در مرحله پیش‌گشایش، ۲۹۱ نماد با ارزش دو هزار و ۴۴۷ میلیارد تومان در صف فروش قرار داشتند. بیشترین سهم صف فروش از آن گروه انبوه‌سازی به ویژه نماد ثتوسا بود و پس از آن نماد وآیند از گروه بانکی قرار داشت. در همین حال صف‌های خرید در این ساعت به ۴۲ عدد با ارزش هزار و ۳۱۸ میلیارد تومان رسیده بودند که نماد ولکار با ارزش ۸۳۴ میلیارد تومان همچنان در صدر پرتقاضاترین سهم قرار داشت و پس از آن نیز نماد فتوسا از گروه فلزات رنگین با بیشترین تقاضا مواجه بود. در پایان معاملات روز گذشته بازار سهام، ارزش معاملات خرد به سه هزار و ۳۶۲ میلیارد تومان رسید که نسبت به روز سه‌شنبه با کاهش محسوسی مواجه بود.
ریسک‌های پیش‌روی بازار
طی هفته‌های اخیر بازار سرمایه چشم‌انتظار ارائه برنامه‌های اقتصادی نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری و روشن شدن طرح‌های دولت آینده برای این بازار بود. با این حال مناظره‌های انتخاباتی مشخص کرد که سیاستمداران نه‌تنها برنامه مدون و روشنی در این باره نداشته‌اند بلکه تنها به تکرار وعده‌های کلی و بعضا غیرقابل اجرا درباره جبران زیان سهامداران و بیمه‌گری معاملات سهام پرداخته‌اند. از همین‌رو برخی ناظران اظهار می‌کنند که بازیگران بازار سرمایه نسبت به تغییر و تحول مثبت و حمایت خاص دولت آتی از بورس ناامید شده‌اند. در همین حال مصوبات حمایتی دولت فعلی نیز که شامل بندهایی مبنی بر تزریق پول به بازار از مسیرهای مختلف بود هنوز اجرایی نشده و چشم‌انداز روشنی برای پیاده‌سازی آنها در بازار وجود ندارد. در کنار تمامی این موارد در نگاهی کلان‌تر این نگرانی در اغلب فعالان اقتصادی و بازیگران بازار سرمایه وجود دارد که دولت جدید با هدف ثبت عملکرد مثبت دست‌کم در یک سال نخست دست به سرکوب ارزی و کنترل مصنوعی رشد قیمت‌ها بزند. اقدامی که شاخص‌های اقتصادی را به شدت تحت‌تاثیر قرار خواهد داد و بازار سرمایه را به عنوان محفل شرکت‌های تولیدی و صادراتی با نوسانات غیرقابل پیش‌بینی مواجه خواهد کرد. از سوی دیگر نیز نگاهی به بودجه سال جاری و تداوم نقش بازار سرمایه در تسهیل تامین مالی دولت و بررسی آرای نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری نشان از دخالت ادامه‌دار نهاد دولت در بازار سرمایه دارد. روندی که طی دو سال گذشته در بازار سرمایه پیاده شد و به این ترتیب بورس را با ابرنوسان بی‌سابقه‌ای در سال ۹۹ مواجه کرد. در کنار تمامی این موارد می‌توان به ابهام در مذاکرات وین نیز اشاره کرد. مسیر این مذاکرات اگرچه در برهه‌ای، واضح و روشن به نظر می‌رسید اما با انتشار برخی اخبار ضدونقیض، ‌بازار سرمایه را مجددا با ابهام مواجه کرده است. با این حال عباس عراقچی مذاکره‌کننده ارشد ایران در گفت‌وگوهای وین به تازگی اظهار کرده است که احتمال آن می‌رود هفته آینده اخبار خوبی از این مذاکرات منتشر شود.
بازار صعودی می‌شود؟
در کنار تمام آنچه از ریسک‌های پیش‌روی بازار سرمایه برشمرده شد و با وجود برخی کارشناسان بر این باورند که بازار سرمایه شوک انتخابات را پیشخور کرده است اما با نزدیک شدن به روز انتخابات،‌ بازار سرمایه واکنش‌های منفی بروز داده است. با این حال هنوز نمی‌توان در این باره که بازار پس از روز شنبه و مشخص شدن سکاندار دولت آینده به کدام سو خواهد رفت، اظهارنظر قطعی کرد. ناظران بازار بر این باورند که برنامه‌های اقتصادی منتشرشده از سوی نامزدهای انتخابات غیرشفاف بوده و همان میزان اعلام شده نیز نمی‌تواند سایه تورم را از اقتصاد کشور برطرف کند. در همین حال در صورت عدم امضای توافق در دولت فعلی، مشخص نیست که روند گفت‌وگوها در دولت آینده چگونه پیگیری خواهد شد. با این حال به نظر می‌رسد بازار سرمایه بتواند با گذر از برهه انتخابات، به تدریج ثبات خود را بازیابد و با افزایش تحلیل‌محوری در بازار در کنار روشن شدن سیاست‌های اقتصادی رییس‌جمهوری جدید، مسیر روشنی پیش‌چشم بازیگران ترسیم شود. به ویژه آنکه بررسی سهم‌ها بازار نشان می‌دهد پس از اصلاح عمیق ماه‌های گذشته، بسیاری از سهام برای سرمایه‌گذاری ارزنده هستند. از همین رو گفته می‌شود با عبور بازار از یک مرحله نوسانی، مجددا در مدار صعودی قرار خواهد گرفت که البته این امر منوط به تصمیم‌گیری درست معامله‌گران و نگاه دقیق آنان در خرید سهام خواهد بود. به گفته ناظران بازار سرمایه شرط بازگشت بورس به مدار صعودی آرام و منطقی عدم تکرار دخالت دولت‌ها در بازار سرمایه و پرهیز از تبدیل این بازار سرمایه‌گذاری به عرصه‌ای برای آزمون و خطاست.