احیای بورس

گروه بورس- شاخص کل بازار سرمایه از ابتدای هفته جاری روند صعودی را در پیش گرفته و توانسته است با ۷/۵ درصد بازدهی مثبت،‌ از سد مقاومتی یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحدی عبور کند. طی این هفته همچنین شاهد افزایش تقاضا در بازار و رشد معاملات خرد بوده‌‌ایم، چنانچه روز گذشته ارزش معاملات خرد توانست رکورد سه ماهه نخست سال را بشکند و در آستانه هفت هزار میلیارد تومان قرار گیرد. در جریان معاملات بازار سرمایه در روزهای گذشته آهنگ خروج پول حقیقی‌ها کند شده و فعالیت این دسته از بازیگران بازار افزایش یافته است. تحلیلگران بنیادین بر این باورند که به دلیل اصلاح مناسب قیمت سهام طی ۹ ماه گذشته و عملکرد مثبت اغلب شرکت‌های بازار، پتانسیل رشدی ملایم برای بازار سرمایه وجود دارد. در همین حال گفته می‌شود از منظر تکنیکال نیز شاخص کل توانسته است خط مقاومتی را شکسته و در آستانه صعودی نسبتا پایدار قرار گیرد. به نظر می‌رسد در صورت رفع نگرانی معامله‌گران از کاهش غیرواقعی نرخ ارز طی هفته‌های آینده،‌ شرایط بورس بهبود یابد.
روز گذشته شاخص کل بورس توانست با ۲۶ هزار و ۱۰۱ واحد رشد،‌ خیره‌کننده ظاهر شود و معادل ۲۰/۲ درصد بالا رود. این بیشترین پیشروی شاخص کل از هشتم خردادماه بدین سو محسوب می‌شود. شتاب نماگر بازار در مدار صعودی از روز سه شنبه افزایش یافته بود. در این روز شاخص کل رشد ۱۸ هزار واحدی را ثبت کرده بود. در همین حال شاخص هم‌وزن نیز توانست در آخرین روز معاملاتی هفته،‌ روند مناسبی را طی کند و با سه هزار و ۶۸۶ واحد افزایش معادل ۹۹/۰ درصد بالا رود. شاخص هم‌وزن با ثبت این پیشروی، رکورد بیشترین افزایش طی بیش از چهار ماه گذشته را شکسته است که نشان از کاهش هیجان فروش در نمادهای کوچک‌تر بازار دارد. طی معاملات روز گذشته فلزی‌ها و معدنی‌ها به عنوان محرک اصلی شاخص کل عمل کردند. به نحوی که نمادهای فولائ، ‌فملی،‌ کگل،‌ فارس، ‌کچاد، ‌شستا و پارسان بیشترین تاثیر مثبت را در شاخص کل داشتند. در همین حال خودرویی‌ها هم مجددا مسیر رشد را در پیش گرفتند و جزو پرتراکنش‌ترین نمادهای بازار قرار داشتند. در این روز خساپا،‌ ومدیر، ‌خودرو،‌ شپنا، غکورش، فملی و خگستر پرتراکنش‌ترین نمادهای بورسی بودند. فرابورس هم توانست در روز گذشته به مسیر رشد خود ادامه دهد. شاخص کل این بازار در آخرین روز معاملاتی هفته جاری ۱۸۷ واحد دیگر در کانال ۱۷ هزار واحدی پیشروی کرد. در این بازار نمادهای شاخص گروه شیمیایی، ‌فلزات اساسی و معدنی‌ها بیشترین تاثیر مثبت را در شاخص داشتند. به نحوی که نمادهای کگهر،‌ آریا، ‌ذوب،‌ شگویا،‌ میدکو و زاگرس در کنار نماد صبا در صدر این فهرست قرار گرفتند. ارزش مجموع معاملات بورس و فرابورس در این روز به ۹ هزار و ۴۷۹ میلیارد تومان رسید. این در حالی بود که ۶ هزار و ۹۸۴ میلیارد تومان از این میزان به معاملات خرد بازار اختصاص داشت. این بیشترین ارزش معاملات بازار از پایان اسفندماه سال گذشته تاکنون بوده است.
در همین حال این شاخص نسبت به روز سه‌شنبه ۳۳ درصد رشد نشان می‌داد. روز گذشته حقیقی‌ها نیز برای دومین روز پیاپی،‌ نقش پررنگی را در معاملات بازار سرمایه ایفا و نقدینگی تازه وارد سهام کردند. در این روز شاهد تغییر مالکیت حقوقی به حقیقی به مبلغ ۳۷۸ میلیارد تومان بودیم. گفتنی است طی سه روز گذشته صندوق‌های با درآمد ثابت بازار سرمایه نیز شاهد خروج پول حقیقی بوده‌اند. این روند در روز چهارشنبه شتاب بیشتری داشته و از ۱۷۰ میلیارد تومان در روز سه‌شنبه به ۲۸۲ میلیارد تومان در آخرین روز معاملاتی هفته رسیده است. در آغاز پیش‌گشایش بازار در روز چهارشنبه همچنین شاهد افزایش تعداد صفوف خرید بازار به رقم ۱۱۹ عدد بودیم. ارزش این صفوف در روز گذشته به دو هزار و ۵۵۵ میلیارد تومان رسیده بود که نسبت به روز سه‌شنبه رشد حدود ۳۰۰ میلیارد تومانی نشان می‌داد. در همین حال ارزش صف‌های فروش بازار در این روز به دو هزار و ۲۶ میلیارد تومان کاهش داشت.
پتانسیل‌های رشد بازار
تحلیلگران بازار سرمایه بر این باورند که بورس توانسته است با عبور از ابهامات سیاسی و توجه به تحولات مثبت بنیادین در عملکرد شرکت‌ها،‌ نسبت به آینده امیدوارتر ظاهر شود. با مشخص‌شدن نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری،‌ ابهام سیاسی این تحول از میان رفته است و اکنون تیم اقتصادی دولت جدید و جهت‌گیری سیاست‌های کلان اقتصادی مورد سوال است. با این حال با توجه به اطمینان‌خاطر رییس‌جمهوری منتخب به فعالان بازار سرمایه برای حمایت از این بازار و پرهیز از تکرار سیاست‌های مخرب گذشته در قبال بورس،‌ نوعی امیدواری در میان معامله‌گران پدید آمده است. در کنار این موارد باید گفت انتشار گزارش‌های مثبت از عملکردهای سالانه، ‌سه‌ماهه و یک‌ماهه شرکت‌های فعال در بازار سرمایه،‌ نشان‌های رشد سودآوری را به همراه داشته است. با آغاز فصل برگزاری مجامع همچنین میزان سودهای تقسیمی شرکت‌ها و پیش‌بینی سودهای آتی توانسته است سهامداران را مجددا نسبت به بازار خوشبین کند. از همین رو طی هفته‌ها اخیر شاهد کاهش آرام حجم صف‌های فروش و افزایش تقاضا در بازار بوده‌ایم. در همین حال از سرگیری عرضه‌های منظم اولیه شرکت‌ها سیگنال پویایی بازار سرمایه را برای فعالان ارسال کرده است. ناظران بازار سرمایه عنوان می‌کنند که اصلاح قیمتی ۹ماهه اخیر سهام به ویژه در سهم‌های بنیادین توانسته است نمادها را در شرایط ارزنده قرار دهد. در همین حال از آنجا که سیاست‌های اقتصادی دولت جدید در کنار شاخص‌های کلان اقتصادی از جمله حجم نقدینگی، تورم‌زا ارزیابی می‌شوند و چشم‌انداز روشنی برای کاهش نرخ تورم وجود ندارد، ‌به نظر می‌رسد نرخ سهام دارای ظرفیت رشد باشند که این روند شامل هر دو سهام ریالی و دلاری بازار خواهد بود.
در کنار تمامی این عوامل،‌ تحلیلگران تکنیکال نیز با بررسی تحولات شاخص کل و قیمت سهام به این نتیجه رسیده‌اند، که بورس می‌تواند پس از شکستن سد مقاومتی یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار واحدی، به آرامی مسیر صعودی خود را ادامه دهد. با این حال این نکته موکدا تکرار می‌شود که دیگر نباید از بازار سرمایه انتظار داشت تا رشد شتابان سال گذشته را تکرار کند. اگر چه تمامی این عوامل و متغیرها نشان از رشد بازار سرمایه طی ماه‌های آینده دارند اما متغیر هم نرخ دلار همچنان به عنوان یک علامت سوال جدی در برابر معامله‌گران خونمایی می‌کند.
پیوستگی نرخ دلار به نتیجه مذاکرات وین درباره احیای برجام و سیاست‌های آتی دولت جدید، معامله‌گران را بر سر دوراهی خرید یا فروش سهام صادرات‌محور قرار داده است. طی هفته‌های گذشته نرخ این ارز تحت‌تاثیر اخبار، نوساناتی را تجربه کرده است و اکنون معامله‌گران بیم آن را دارند که نرخ دلار با استقرار دولت جدید و امضای توافق برجام به کمتر از ۲۰ هزار تومان سقوط کند که در این صورت موجب ریزش قیمت سهام به ویژه در نمادهای صادرات‌محور خواهد شد. با این حال هنوز مشخص نیست نرخ ارز در کدام کانال به ثبات خواهد رسید اما ناظران بازار سرمایه نرخ‌های ۲۲ تا ۲۴ هزار تومان را برای شرکت‌های فعال در بورس مناسب‌تر و واقعی‌تر می‌دانند و بر این باورند که در صورت افت نرخ دلار، ‌این روند کاهشی پایدار نخواهد بود و به تدریج به سطوح واقعی خود می‌رسد.

آغاز روند صعودی بورس
حمید اعرابی*- بازار سرمایه یک سیکل رشد را تجربه کرد که از سال ۱۳۹۷ آغاز شده بود و تا اواسط سال ۱۳۹۹ ادامه داشت و به این ترتیب حدود دو سال و هفت ماه طول کشید. البته در میانه‌های این مسیر نوسانات اصلاحی هم وجود داشت اما کلیت این مسیر صعودی بود و یک پنج موج مثبت در بازار تجربه شد. بازار از شاخص دو میلیون و ۷۰ هزار واحد تا رقم یک میلیون و ۵۰ هزار واحد با یک اصلاح سنگین روبه‌رو بود و تقریبا نصف شد. رشد روزهای گذشته را می‌توان به عنوان یک اصلاح صعودی در نظر گرفت که مقداری ادامه خواهد داشت و بخشی از روند نزولی پرشتاب خود را جبران خواهد کرد. به این ترتیب می‌تواند نوساناتی را برای حدود شش ماه در محدوده یک میلیون و ۱۰۰ هزار واحد تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار واحد تجربه کند. اما باید تاکید کرد که بازار کف‌سازی کرده و پایین تر از عدد گفته شده نخواهد رفت. شاخص‌های اقتصادی نیز حاکی از آن است که اقتصاد کشور روزانه بیش از سه‌هزار میلیارد تومان نقدینگی تولید می‌کند.
این مساله نشانگر تداوم تورم در اقتصاد کشور است. به این ترتیب نه‌تنها نرخ سهام کاهش نخواهد یافت بلکه قیمت دلار نیز افت نمی‌کند. بر این باورم که دلار در کانال ۲۲ هزار تومان قرار خواهد داشت و به تدریج تا پایان سال به کانال‌های ۲۴ هزار و ۲۵ هزار تومانی وارد خواهد شد. اگر چه تمامی دولت‌ها علاقه‌مند هستند که نرخ ارز را کاهش دهند اما واقعیت‌های اقتصادی این اجازه را به آنها نمی‌دهد. در صورتی که دولت بخواهد نرخ دلار را به صورت غیرواقعی کاهش دهد،‌خروج سرمایه را در پی خواهد داشت.
در همین حال نیازهای ارزی شرکت‌ها برای واردات مواد اولیه تولید، ارزهای مسافری و دیگر موارد که طی سال‌های گذشته بی‌پاسخ مانده‌اند،‌ کشور را با یک نیاز انباشته برای دلار مواجه کرده است. به این ‌ترتیب به دلیل تقاضای زیاد برای ارز، کاهش غیرواقعی نرخ دلار امکان‌پذیر نیست. با این حال اگر حتی برای مدت کوتاهی رخ دهد،‌ بازار سرمایه با یک سکته کوتاه مواجه خواهد شد. در همین حال اکنون در فصل مجامع به سر می‌بریم که با توجه به تقسیم سود شرکت‌ها در این زمان،‌p/e بازار تعدیل خواهد شد و به رقم ۵/۶ تا ۷ واحد که یک میزان معمول برای بازار سرمایه ماست خواهد رسید. به همین دلیل فکر می‌کنم که بازار سرمایه افت زیادی نخواهد داشت و سهم‌هایی که بنیاد مناسبی دارند هم رشد خواهند کرد. این روند رشد همچنین در میان صنایع در گردش خواهد بود. اما به طور کلی به باور من ریزش‌های سنگین بازار تمام شده است با این حال به معنای رشد شتابان نیز نخواهد بود.
* تحلیلگر بازار سرمایه