گردشگری جنگ

«جهان‌صنعت»- گردشگری جنگ یکی از حوزه‌های گردشگری است که طرفدارانی دارد. در ایران اما جنگ تحمیلی با عراق موجب شده تا این حوزه مفهوم متفاوتی داشته باشد. هشت سال دفاع مقدس در ایران، گردشگری جنگ کشورمان را به یادواره رشادت‌ها و دلاوری‌ها تبدیل کرده است. در دنیا این حوزه می‌تواند به درک تاریخی بسیاری از رویدادهای مهمی که سرنوشت ملت‌ها را تغییر داد، کمک کند. در واقع این حوزه نیز به نوعی گردشگری تاریخی محسوب می‌شود و برای بسیاری اهمیت دارد که از اردوگاه‌های کار اجباری جنگ جهانی دوم دیدن کنند. این حوزه در عین تاریخی بودن، رازآلود، دردناک و گاه سیاه است که بعد از جنگ جهانی دوم این حوزه از گردشگری طرفدارانی بسیار پیدا کرد. جذابیت صنعت گردشگری به همین است که می‌توان از دردناک‌ترین رویدادهای تاریخ هم درآمدزایی کرد. و چه بسیار توریست‌هایی که به دیدار از مکان وقوع این رویدادهای غم‌انگیز علاقه‌مند هستند. با این همه همان‌طور که اشاره شد، گردشگری جنگ در ایران به مفهوم مشاهده دلاوری‌ها و میهن‌دوستی‌های رزمندگان است.
گردشگری جنگ، جاذبه‌ای عجیب و دور از انتظار برای گردشگران دارد. به عنوان نمونه در سال ۲۰۰۷ میلادی (۱۳۸۶)، سایت آشووتز بورکتناو (اردوگاه اسرای جنگی در هلند در جنگ جهانی دوم که از سوی نازی‌ها ایجاد شد)، حدود ۲/۱ میلیون بازدیدکننده داشت؛ حال آنکه سایت گراند زیرو (مکان مرکز تجارت جهانی در نیویورک قبل از آنکه در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ میلادی (۱۳۸۰) از بین برود)، تنها سه میلیون بازدیدکننده را جذب کرد و اکنون یکی از ۱۰ جاذبه گردشگری شهر است.
تورهای غیراستاندارد و چالش‌های گردشگری جنگ
به عقیده بسیاری گردشگری جنگ موجب انتقال ادبیات ایثار و گذشت می‌شود، اما فعالیت تورهای غیراستاندارد و نامناسب گردشگری جنگ و رخ دادن حوادثی ناگوار مانند واژگونی اتوبوس دانش‌آموزان در سال‌های گذشته شهروندان را نسبت به گردشگری جنگ بدگمان کرده است.
گردشگری جنگ یکی از حوزه‌هایی است که هرساله توریست‌های بسیاری را در جهان جذب می‌کند. از آنجا که کشور ما تجربه جنگ تحمیلی هشت ساله را دارد و پیامدها و آثار آن هنوز در استان‌های غربی و جنوب‌غربی پابرجاست، می‌توان با استفاده از این ظرفیت، به توسعه گردشگری و درآمدزایی در این مناطق کمک کرد. شاید قرار است این نوع از گردشگری ما را متاثر کند، چیزهایی را به یادمان بیاورد یا حتی هشدارهایی به ما بدهد.
رازآلودی، و گاه تلخی آن، جاذبه‌ای عجیب و دور از انتظار برای گردشگران دارد. تاریخ، معنویت و حماسه دستاوردهایی هستند که گردشگران جنگ در ایران، از دیدن مناطق جنگی نصیب می‌برند تا این شاخه تلخ در ایران، چارچوب تازه‌ای پیدا کند. در دوران جنگ تحمیلی که استان‌های خوزستان، ایلام، کردستان و کرمانشاه به طور جدی درگیر جنگ بودند، آسیب‌های زیادی به این مناطق وارد شد که حتی گذشت زمان هم کمک چندانی به بهبود وضعیت این مناطق جنگ‌زده نکرد.
این مهم‌ترین بهانه رونق گردشگری جنگ در سال‌های اخیر بود که منسجم‌ترین فعالیت مربوط به آن در چارچوب کاروان‌های راهیان نور تعریف می‌شد. کاروان‌هایی که با عبور از این مناطق جنگ‌زده، آثار مادی و معنوی به جا مانده از دوران دفاع مقدس را به بازدیدکنندگان معرفی می‌کردند.
استان‌های دارای ظرفیت
کرمانشاه، ایلام، کردستان، آذربایجان‌غربی و خوزستان ازجمله استان‌هایی است که به طور مستقیم درگیر جنگ تحمیلی بوده‌اند و هم‌اکنون نیز بقایا و آثار تخریبی جنگ و یادمان‌های دفاع مقدس در این استان‌ها بیش از دیگر استان‌هاست که می‌توان با حفظ هدف‌دار آنها و همچنین ایجاد زیرساخت‌های مناسب توسعه گردشگری در این مناطق، گردشگران داخلی و به ویژه خارجی را به سوی این مناطق سوق داده و هدایت کرد تا علاوه بر آشناسازی گردشگران به عنوان نمایندگان جامعه جهانی با میراث‌معنوی و مادی به‌جامانده از دوران دفاع مقدس، بستر اشتغالزایی و رونق اقتصادی این استان‌ها را نیز فراهم کرد. البته هم‌اکنون سفر کاروان‌های راهیان نور را که شامل گروه‌های مشتاق دانش‌آموزی و دانشجویی می‌شود، به این مناطق داریم، اما نظرات متفاوتی درباره سهم این سفرها در توسعه گردشگری و درآمدزایی این مناطق وجود دارد.
امنیت گردشگران در بازدید از مناطق جنگی
یکی از مسائلی که در برخی حوزه‌های گردشگری در ایران جدی گرفته نمی‌شود، امنیت است. به طور مثال در طبیعت‌گردی، کوه‌نوردی و دره‌نوردی باید تجهیزات و امدادهای لازم وجود داشته باشد. در گردشگری جنگ و تورهای بازدید از مناطق جنگی نیز باید تمهیدات لازم اندیشیده شود تا امنیت جانی توریست‌ها هنگام بازدید از این مناطق حفظ شود.