17 - 10 - 2016
مصادره نام شیر ایرانی توسط هندیها
امیرحسین میراسماعیلی- تغییر نام علمی شیر ایرانی توسط دولت هندوستان، بحثی است که به کرات در بسیاری از رسانهها مطرح شده است. داستان از این قرار است که بعد از سال ۱۳۲۰ شمسی نسل شیر ایرانی یا
Panthera leo persica در کشورمان منقرض میشود و هندیها هم به دلیل حضور ۵۱۲ قلاده شیر ایرانی در کشورشان، درصدد سوءاستفاده از این موقعیت و تغییر نام علمی این شیر از
Panthera leo persica (شیر ایرانی) به Panthera leo indica یا همان شیر هندی هستند! برخی کارشناسان بر این باورند که تغییر نام علمی این زیرگونه، امری غیرممکن است اما جمشید پرچیزاده، جانورشناس و فعال حقوق حیوانات در گفتوگوی اختصاصی با «جهانصنعت» با ابراز نگرانی در مورد وقوع این اتفاق گفت که متاسفانه این مهم
امکانپذیر است.
پرچیزاده یکی از فعالان نامآشنا در حوزه دفاع از حقوق حیوانات است که عضو
IBAا(International Bear Association) انجمن جهانی حفاظت از خرسهای دنیا است. او میگوید: از نقطه نظر علمی زمانی که فهم و تصور دانشمندان نسبت به یک گونه یا زیرگونه تغییر یابد، تغییر نام علمی آن گونه یا زیرگونه نیز امکانپذیر است. به عبارتی تغییرات ژنتیکی پایدار باعث این تغییر نام خواهد شد که البته محققان رشته ژنتیک، زمان یکصد سال را برای این تغییرات پایدار تخمین زدهاند. این به این معنی است که تغییر نام علمی شیر ایرانی در زمان حاضر از نقطه نظر علمی، امری محال است. این نکته را هم در نظر داشته باشید که تغییر نامها بیشتر با اهداف و غرایض سیاسی انجام میشود.
از او پرسیدیم که پس چطور بسیاری از کارشناسان امکان بروز این اتفاق را محال میدانند که پاسخ میدهد: کارشناسانی که معتقدند تغییر اسامی علمی گونههای جانوری امری محال است، به مجموعهای از قوانین به نام (ICZN) اشاره دارند که توسطInternational Commission on Zoological Nomenclature تنظیم شده است. آیسی زد ان نام سازمانی است که خود را تنها مرجع رسمی برای نامگذاریهای علمی حیوانات معرفی میکند و داعیه «استقلال کامل» دارد. تنها با نگاهی اجمالی به عملکرد این سازمان میتوان این نکته را دریافت که در گذشتهای نه چندان دور و در اثر فشارهای سیاسی برخی کشورها، نامهای علمی حیوانات در مواردی دستخوش تغییر شدهاند. بارزترین نمونه را میتوان در سال ۲۰۰۵ میلادی در کشور ترکیه یافت. جایی که اختلافات سیاسی ترکیه با ارمنستان و جداییطلبهای کرد در شمال این کشور، وزارت محیطزیست ترکیه را بر آن داشت تا پسوندهایArmeniana و Kurdistanica را از نام علمی سه زیرگونه روباه قرمز، گوسفند وحشی و شوکا حذف کند. جالب هم اینجاست که این عمل نه تنها با واکنش «آی سی زد ان» روبهرو نشد بلکه اندرو پولاسک – معاون اجرایی این سازمان- با تایید این اسامی علمی بر دخالت مستقیم دولت ترکیه در امور سازمان متبوعش صحه گذاشت و اعتراضات گسترده ارامنه و کردها هم متاسفانه راه به جایی نبرد. با تماس با وبسایت «آی سی زد ان» و صحبتهای مکرر با کارشناسان این سازمان دلیل این اتفاق مهم را خواستار شدم ولی هیچ جواب منطقی از این سازمان دریافت نکردم و در نهایت کارشناسان به فشارهای سیاسی برای تغییر این اسامی اذعان کردند.
جمشید پرچیزاده که خود فارغالتحصیل رشته جانورشناسی از هند و دانشگاه پوناست، به برنامهریزی مدون هندیها برای این تغییر نام اشاره میکند و میگوید: بارها در مورد لابیهای قدرتمندتر کشور هندوستان در دنیا نسبت به کشور ایران هشدار دادهام. تغییر اسامی علمی حیوانات با دلایل علمی سخت به نظر میرسد ولی با فشارهای سیاسی امری کاملا ممکن است. نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که کشور ترکیه در حالی موفق به تحمیل این سه نام علمی به جامعه جهانی و سازمان «آی سی زد ان» شد که هر سه زیرگونه اشاره شده، هم در طبیعت مناطق کردنشین و هم در طبیعت کشور ارمنستان در حال زندگی هستند ولی شیر ایرانی حدود ۷۵ سال است که از طبیعت ایران منقرض شده و همین اتفاق کار کشور هندوستان را بسیار راحتتر میکند. از پرچیزاده در مورد تلاشهای شخصی خودش برای جلوگیری از این اتفاق پرسیدیم. او به ما گفت که پس از احساس این خطر بزرگ درباره تغییر نام علمی شیر ایرانی، در تاریخ ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۴ به معاونت محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیطزیست مراجعه کرده و با تهیه نامهای خواستار ایجاد «روز شیر ایرانی» و درج آن در تقویم ایرانیان و همچنین ثبت در مجامع جهانی شده است. پیشنهاد پرچیزاده طی نامه شماره ۹۴/۶۶۵۶ به تاریخ ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۴ از محل این معاونت به دفاتر حقوقی، آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیطزیست جهت بررسی در شورای اطلاعرسانی سازمان حفاظت محیطزیست ارسال شد. در تاریخ ۷ تیرماه و طی نامه شماره ۹۴/۱۵۷۹۵ بر اساس جمعبندی نقطه نظرات اعضای شورا، درج روز شیر ایرانی در تقویم ایرانیان رد شد. پرچیزاده ادامه میدهد: پس از دریافت این نامه که کاملا با استفاده از نظرات غیرکارشناسی تنظیم شده بود، با تماسهای مکرر با مسوولان سازمان حفاظت محیطزیست خواستار توضیح در مورد دلیل یا دلایل رد پیشنهاد روز شیر ایرانی توسط این شورا شدم. متاسفانه مسوولان یکی پس از دیگری از پاسخگویی سر باز زدند و هر کدام تقصیر را به گردن دیگری انداختند.
پس از عدم پاسخگویی مسوولان مربوطه، پرچیزاده شکایت خود را به دفتر بازرسی و پاسخگویی به شکایات سازمان حفاظت محیطزیست برد. در نامه شماره ۹۴/۱۷۸۶۲ به تاریخ ۲۱ تیرماه ۱۳۹۴ اداره بازرسی این سازمان نیز اعتراض پرچیزاده به رد شدن پیشنهادش را وارد ندانست!
این فعال حقوق حیوانات از بیتفاوتی مدیران این سازمان به این اتفاق دردناک به شدت دلخور است و اینکه سازمان حفاظت محیطزیست به عنوان متولی حفاظت محیطزیست ایران کوچکترین کمکی برای حفظ نام علمی شیر ایرانی انجام نداده و آن را مسالهای غیرقابل هضم میداند. او ادامه میدهد: اگر سازمان محیطزیست به این بیتوجهی ادامه دهد، بدون تردید در آینده تغییر نام علمی شیر ایرانی به شیر هندی صورت خواهد گرفت. ممکن است این تغییر در مدت زمان یک یا دو سال امکانپذیر نباشد ولی در طولانیمدت کاملا انجامشدنی است. برای جلوگیری از این خطر بزرگ هم اقدام عاجل و فوری در همین لحظه نیاز است چراکه فردا دیر است. پرچیزاده در ادامه گفتوگویش با ما انگیزههای مالی را هم در این بیتوجهیها دخیل میداند: با مشورتی که با محمد درویش، مدیر کل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیطزیست داشتم، این پیشنهاد مطرح شده که سازمانهای مردمنهاد در برگزاری روز شیر ایرانی همکاری داشته باشند. اما با تماسهایی که با برخی سازمانهای مردمنهاد انجام شد به زودی دریافتم که آنها نیز ارزشی برای حفظ نام شیر ایرانی قائل نیستند چراکه شیر ایرانی نمیتواند به مانند یوزپلنگ و پلنگ که از کمکهای مالی بینالمللی بهره میجویند پولی برای آنها در بر داشته باشد. جز معاون محیط طبیعی وقت سازمان حفاظت محیطزیست (دکتر کیخا) و مدیرکل حیات وحش سازمان (دکتر مقدم) باقی بخشهای این سازمان هیچ گونه همکاری را در زمینه حفظ نام علمی شیر ایرانی انجام نداد و اگر روزی شاهد این تغییر نام توسط هندیها باشیم، بنده به طور مستقیم سازمان حفاظت محیطزیست را مسوول این عمل خواهم دانست. این جانورشناس مطرح که دغدغههای محیطزیستیاش ظاهرا از برخی مسوولان سازمان محیطزیست نیز بیشتر است در انتها از تلاشی نافرجام برای انتقال موقت یک قلاده نر و مادهشیر ایرانی از موسسه اروپایی باغوحشها و آکواریومها به ایران میگوید که دکتر ایمان معماریان، دامپزشک پارک پردیسان مدعی آن بوده: ایشان سال قبل نامهای را از موسسه اروپایی باغوحشها و آکواریومها به مسوولان سازمان حفاظت محیطزیست ارائه کرد و گفت که آنها حاضر شدهاند برای مدتی یک قلاده شیر ایرانی را در اختیار ما بگذارند اما پس از تحقیق فعالان حقوق حیوانات مشخص شد که آن نامه جعلی بوده و انجمن اروپایی باغوحشداران اروپایی از پایه و اساس، وجود چنین مکاتباتی را منکر شد! این دروغپردازیها، پروسه قانونی انتقال احتمالی شیر ایرانی از اروپا به کشورمان برای تکثیر این جانور را هم بسیار سخت کرده و ذهنیت اروپاییها به باغوحشداران ایرانی هم شدیدا مخدوش شده است.
باید دید سازمان حفاظت محیطزیست و معصومه ابتکار چه پاسخ و راهکاری را برای دغدغه پرچیزاده و همکارانش دارند و آیا باز هم این نوع نامهنگاریها و پرسشها در راهروهای این سازمان گم میشود؟ چه خوب میشد اگر همین امروز برای جلوگیری از این اتفاق شوم قدمی برداشت و با مکاتبات و لابیگریهایی که میتوان با موسسه اروپایی باغوحشها داشت، مقدمات بازگشت شیر ایرانی را به سرزمین اجدادیاش فراهم کرد البته اگر شرایط نگهداری و پرورش آن مهیا باشد و سرانجامی مشابه ببر سیبری در پارک ارم انتظارش را نکشد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد