هشدار متقابل بر سر اوکراین

روسای جمهور آمریکا و روسیه برای دومین بار طی یک ماه اخیر، در تماسی تلفنی گفت‌وگو کردند. بایدن و پوتین در این تماسی تلفنی درباره اوکراین هشدارهایی را رد و بدل و ابراز امیدواری کردند که مذاکرات دیپلماتیک در ژانویه بتواند تنش‌ها را کاهش دهد. در این تماس تلفنی ۵۰ دقیقه‌ای که دومین گفت‌وگو در ماه جاری میلادی بین ‌ روسای‌جمهوری روسیه و آمریکا بود، بایدن گفت که به دنبال کاهش حضور نظامی روسیه در مرزهای اوکراین است و پوتین نیز گفت که تهدید تحریم‌ها از سوی واشنگتن و متحدانش می‌تواند به قطع روابط منجر شود. این تماس تلفنی به درخواست پوتین انجام شد.
جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید نیز گفت: بایدن بار دیگر تاکید کرد که پیشرفت اساسی در این گفت‌وگوها تنها در شرایط کاهش تنش به جای تشدید می‌تواند رخ دهد. یوری اوشاکف،‌ معاون پوتین نیز گفت که این گفت‌وگو یک پیش‌زمینه خوب برای مذاکرات آتی ایجاد کرد.
او همچنین افزود، پوتین سریعا پاسخ گفت که هرگونه تحریم علیه روسیه چه اکنون و چه بعدا می‌تواند به قطع روابط کامل بین کشورها منجر شود و به این نکته هم اشاره کرد که این یک اشتباه و به منزله خطایی بزرگ است. کرملین اعلام کرد بایدن ظاهرا با این نظر پوتین که مسکو نیاز به برخی ضمانت‌های امنیتی از سوی غرب دارد، موافقت کرد.
گفت‌وگو و تبادل نظرات بین روسای‌جمهوری آمریکا و روسیه فضایی را برای توافق بین دو کشور از جمله نشست امنیتی نهم و دهم ژانویه ۲۰۲۲ در روسیه پیش از جلسه روسیه-ناتو در ۱۲ ژانویه و همچنین کنفرانسی با حضور مسکو، واشنگتن و سایر کشورهای اروپایی برای تاریخ ۱۳ ژانویه سال آتی میلادی در پی داشته است. با وجود این گفت‌وگو، لحن آن از سوی مقام‌های دو کشور جدی بود و هیچ یک از مقام‌های دو کشور پیشرفت جدی و چشمگیری را درباره راه‌حل یا خط مشی توافق بین دو طرف مطرح نکردند. واشنگتن با گزارشی که اخیرا منتشر شد مبنی بر اینکه روسیه حدود ۱۰ هزار سرباز خود را عقب می‌کشد، قانع نشده است و مقام‌ها می‌گویند که شواهد کمی از این عقب‌نشینی دیده‌اند. بایدن در این باره به تهدیدش برای اعمال تحریم‌های غیرمنتظره علیه روسیه در صورتی که این کشور به اوکراین حمله کند، تاکید کرد.
یکی از مقام‌های ارشد دولت واشنگتن گفت: بایدن دو راه را پیش روی پوتین گذاشت که شامل دیپلماسی و بازدارندگی بود که بها و پیامدهای جدی خواهد داشت. وی ادامه داد:‌ هر دو رییس‌جمهوری اذعان کردند که احتمالا زمینه‌هایی وجود دارد که می‌توانند پیشرفت معناداری داشته باشند و همچنین زمینه‌هایی وجود دارد که ممکن است توافق‌ها غیرممکن باشد. اوشاکوف همچنین گفت: مذاکرات دوجانبه آتی در مورد تضمین‌های امنیتی بین ایالات متحده و روسیه نباید به گفت‌وگوهای بی‌معنی تبدیل شود، بلکه باید به عنوان یک اولویت کلیدی به نتایج معنادار دست یابد. پوتین گفت که ما برای مذاکرات اهمیت زیادی قائل هستیم، اما نباید به یک گفت‌وگوی بی‌معنی و بی‌حاصل تبدیل شود. ما منتظر فرآیند مذاکره نیستیم، بلکه منتظر نتایج آن هستیم.
معاون پوتین ادامه داد: بایدن بارها در جریان گفت‌وگوی تلفنی خود به ولادیمیر پوتین گفته که نبرد هسته‌ای نباید آغاز شود چون برنده‌ای ندارد. در این میان یکی از مقام‌های ارشد واشنگتن نیز درباره گفت‌وگوی تلفنی انجام‌شده بین پوتین و بایدن گفت: ایالات متحده طی یک هفته تا ۱۰ روز آینده به رایزنی‌های فشرده با متحدان و شرکای خود در مورد تنش در مرز اوکراین ادامه خواهد داد.
کرملین به دنبال تضمین‌های امنیتی واشنگتن
در این میان، سخنگوی کرملین اعلام کرد که تماس تلفنی بین ولادیمیر پوتین و جو بایدن که تقریبا ۵۰ دقیقه طول کشید، به اتمام رسید و حالا واشنگتن پس از تماس بین روسای جمهور دو کشور تایید می‌کند که روسیه به توافقنامه‌هایی درخصوص تضمین‌های امنیتی نیاز دارد.
یوری اوشاکوف، دستیار رییس‌جمهوری روسیه، این مذاکرات را اساسی توصیف و اظهار کرد که همه موضوعات اصلی مورد بحث قرار گرفت. اوشاکوف افزود که ولادیمیر پوتین درباره اصول کلیدی اسناد ارائه شده قبلی درخصوص امنیت، توضیحاتی به بایدن داد و خاطرنشان کرد که روسیه به توافقات الزام‌‌آور قانونی در زمینه تضمین‌های امنیتی نیاز دارد.
اوشاکوف روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت: ولادیمیر پوتین توضیحاتی را با شرح جزئیات درخصوص این اصول کلیدی داد و تایید کرد که مذاکرات در سه زمینه برای ما مهم است؛ این سه زمینه عبارتند از گفت‌وگوهای دوجانبه در ژنو، شورای روسیه-ناتو در بروکسل و نشست سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) در وین. اما اصلی‌ترین موضوع این است که ما به یک نتیجه نیاز داریم؛ به عبارتی ما می‌خواهیم که درخصوص تضمین‌های امنیتی روسیه به نتایجی برسیم. اوشاکوف افزود: بایدن صراحتا اعلام کرده است که آمریکا تسلیحات تهاجمی خود را در اوکراین مستقر نخواهد کرد.
اوشاکوف درخصوص مذاکرات بین دو رییس‌جمهور گفت: به نظر من واشنگتن، دغدغه‌های روسیه را متوجه می‌شود؛ گرچه واشنگتن فقط دغدغه‌های خود را می‌بیند. اما با این حال رییس‌جمهور بایدن آماده است تا گفت‌وگوها را با رییس‌جمهور پوتین ادامه دهد و این آن چیزی است که رهبران ما با آن موافق هستند. به‌علاوه، از آنجا که پیشتر هم گفته‌ام، روسای جمهور هر دو کشور نه تنها مذاکرات را ادامه خواهند داد، بلکه مذاکراتی را که تیم‌های ما در ژنو انجام خواهند داد را نیز ادامه خواهند داد. یک مقام رسمی ارشد دولت آمریکا لحن و گفت‌وگو روسای‌جمهور هر دو کشور را در حین تماس جدی و اساسی توصیف کرد و اعلام کرد که هر دو رهبر درخصوص فعالیت نظامی روسیه در نزدیکی مرز اوکراین و درخصوص گسترش ناتو به نزدیکی مرز روسیه گفت‌وگو کردند. این مقام رسمی گفت: رییس‌جمهور بایدن گفته که رویکرد آمریکا به اقدامات روسیه بستگی خواهد داشت.
همچنین او اضافه کرد: ما با توجه به این تماس تلفنی نتیجه‌گیری نخواهیم کرد و هیچ اعلامیه‌ای طبق این تماس منتشر نمی‌کنیم، اما به هر حال در این مرحله تمرکز ما بر روی اقدامات و شاخص‌ها خواهد بود، نه بر روی کلمات.
این در حالی است که جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیه‌ای گفت: بایدن از پوتین خواست که در رابطه با مسائل موجود در اوکراین تنش‌زدایی کند. بایدن مشخص کرد که اگر روسیه به اوکراین حمله کند، آمریکا و متحدانش پاسخ قاطعی خواهند داد. سرویس خبری کاخ کرملین گزارش کرد: پوتین کریسمس را به بایدن تبریک گفت و اظهار کرد که روسیه و آمریکا می‌توانند و باید به‌طور سازنده‌ای با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و تلاش کنند تا تهدیدها را از میان بردارند.
در روز ۱۷ دسامبر، مسکو پیشنهاداتی را درخصوص تضمین‌های امنیتی لازم از سوی آمریکا و ناتو را منتشر کرد. پوتین پیشتر گفت: ما از مردم روسیه، اوکراین، اروپا و آمریکا می‌خواهیم تا نیت و طرز فکر ما را درک کنند و به آن چیزی که برایش در این مذاکرات تلاش می‌کنیم، اعتقاد داشته باشند. تنها هدف ما دسترسی به توافق درخصوص تضمین‌های امنیتی روسیه و مردمانش در حال حاضر و آینده است.
براساس وزارت امور خارجه روسیه، هنگامی که صحبت از مذاکرات درخصوص تضمین‌های امنیتی و سایر مسائل امنیتی می‌شود، توپ در زمین آمریکا قرار می‌گیرد.
در دو ماه اخیر، تنش‌ها به‌علت تجمیع نیروهای نظامی روسیه در مرز با اوکراین اوج گرفته است. غرب ادعا کرده که روسیه قصد حمله و تهاجم به اوکراین را دارد و این در حالی‌ست که روسیه چنین چیزی را رد می‌کند و از طرفی مدعی شده است که گسترش ناتو به سمت شرق تهدیدی برای کشورش محسوب می‌شود.