سیاست دیرهنگام

آلبرت بغزیان*
مبحث نرخ ارز و افت‌وخیزهای قیمت آن در شرایط کنونی را می‌توان محصول سیاست‌های مداخله‌جویانه بانک مرکزی در بازار دانست نه کاهش هیجانی آن تحت‌تاثیر کاهش تنش‌ها و بهبود روابط ایران با دیگر کشورهای منطقه.
اما با وجود کاهش ۳۰ درصدی قیمت ارز طی ماه‌های گذشته تحت سیاستگذاری بانک مرکزی، نه‌تنها کاهشی در قیمت کالاهای داخلی ایجاد نشده است بلکه به تازگی زمزمه رشد دوباره کالاهای مصرفی مورد نیاز خانوارها نیز به گوش می‌رسد.
یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که تاکنون از افزایش قیمت ارز تاثیر پذیرفته است، حوزه‌های واردات‌محور است. این حوزه‌ها اگرچه تحت تاثیر روند صعودی قیمت ارز به افزایش قیمت کالاهای مصرفی دامن زدند، با این حال در شرایط کنونی از کاهش محسوس قیمت ارز تاثیر نمی‌پذیرند و تغییری در هزینه‌کرد خود به منظور واردات موردنیاز کشور نمی‌بینند.
نتیجه این موضوع روشن است؛ سیاست‌های بانک مرکزی در جهت کاهش قیمت ارز نه با هدف بهبود بازار تجاری و اقتصادی که تنها در جهت کنترل فعالیت‌های سوداگرانه
بوده است.
به نظر می‌رسد زمانی می‌توان به قضاوت درست در رابطه با تغییرات قیمت ارز دست زد که سیاست‌های دولت به اندازه کافی اجازه صدور مجوزهای وارداتی را داده باشد تا به دنبال آن نسبت به توانایی بانک مرکزی در جهت پاسخگویی به تقاضای ارزی بازار و مدیریت درست بازار اظهارنظر کرد.
در حالی که فشارهای وارده از ناحیه تحریم‌ها و تنش‌های منطقه و کاهش صادرات نفت و کاهش درآمدهای ارزی می‌توانست سیگنال مثبتی به قیمت ارز بدهد، اما بانک مرکزی با تدابیری که اندیشیده است توانسته قیمت ارز را کنترل کند.
با این وجود مدیریت امروز بانک مرکزی بر بازار ارز اگرچه مثبت، اما اقدامی دیرهنگام است که به بی‌ثباتی‌های بسیاری در اقتصاد کشور دامن زده است. شاید اگر بانک مرکزی پیشتر نیز سیاست‌های اینچنینی‌اش را روانه بازار ارز می‌کرد، موضوعاتی همچون کنز ارز در خانه‌های مردمی و یا خروج سرمایه از کشور اتفاق نمی‌افتاد.
مجموعه آنچه گفته شد بیان می‌کند که مجموعه سیاست‌های بانک مرکزی اگرچه امروز ناجی بازار ارز کشور است، اما پیشتر نیز می‌توانست به کمک بازار ارز بیاید و از جهش‌های چند ساله و هراز گاه در بازار ارز جلوگیری کندگ؛ موضوعی که عملا نشان می‌دهد سیاستگذار خود را از اتخاذ سیاست‌های اینچنینی در سال‌های گذشته مبرا
می‌کرده است.
* اقتصاددان