وجدان خاموش جهان بیدار می‌شود؟

در سایه رنج و مشقت آوارگانی که در تلاش برای عبور از دریا از سواحل ترکیه به جزایر یونان هستند عکس منتشر شده از یک کودک سوری غرق شده در دریا موجب خشم گسترده در جهان شده است.
به گزارش رویترز، انتشار تصویر این کودک سوری که امواج دریا جسد وی را به ساحل آورده بود، خشم و ناراحتی گسترده‌ای را در میان افکار عمومی جهان به وجود آورد. در این تصویر که کودک سوری با لباس قرمز و شلوار آبی با صورت بر روی شن‌های ساحل افتاده است نشان‌دهنده دردها و رنج‌های آوارگانی است که تلاش می‌کنند از طریق عبور از دریا و سواحل ترکیه به جزایر یونان برسند. برخی از فعالان در تحلیل این عکس نوشته‌اند این تصویر نشان‌دهنده شکست جامعه بین‌الملل در سوریه است و به نوعی هشدار برای رهبران اروپا به شمار می‌آید.
نشریه ایتالیایی لا رپوبلیکا در این ارتباط نوشت: عکسی که جهان را به خاموشی وامی‌دارد. نشریه اسپانیایی ال پریودیکو نیز از «زوال اروپا» سخن گفت. نشریه بریتانیایی ایندیپندنت نیز این پرسش را مطرح ساخت اگر نه این عکس، پس دیگر چه عکسی می‌تواند موضع اروپاییان در قبال پناهجویان را تغییر دهد؟ این عکس وحشت فاجعه‌ای بشری را روایت می‌کند که امروزه در سواحل اروپا شاهد آن هستیم.
براساس گزارش‌های منتشر شده، کودک غرق شده به همراه برادر و پدر و مادرش در این سفر پر خطر برای رسیدن به یک مکان امن تلاش می‌کردند. این کودک یکی از ۱۶ آواره‌ای است که در نزدیکی سواحل ترکیه غرق شده‌اند. منابع رسانه‌ای ترکیه‌ای اظهار داشتند، نام این کودک سوری «ایلان کردی» است و سه سال داشته است.
این منابع همچنین گفتند که برادر پنج ساله ایلان نیز غرق شده است اما هنوز جسد پدر و مادر این کودک پیدا نشده است. گفته شده است که این کودک از کردهای کوبانی سوریه است. گزارش‌ها حاکی از آن است که حداقل ۱۲ پناهجو هنگام سفر از ترکیه به یونان خفه شده‌اند. سازمان پزشکان بدون مرز می‌گوید ناوهای این سازمان امدادرسان با کمک نیروی دریایی ایتالیا ۱۲۰۰ پناهجو را از سواحل لیبی نجات داده‌اند.
در همین حال بیش از ۴۰۰۰ مهاجر و پناهجو پنجشنبه گذشته وارد یونان شده‌اند. در اتریش، پلیس این کشور ۲۴ تبعه افغانستان را که در کامیونی سرپوشیده و بدون جریان هوا بودند، نجات داده و گفته است این افراد در شرف خفگی بودند.
این در حالی است که صدها پناهجو در مجارستان برای دومین روز متوالی به تصمیم مقام‌های این کشور برای جلوگیری از سفر آنها به آلمان و سایر کشورهای اروپایی اعتراض کردند. کشورهای عضو اتحادیه اروپا هنوز برای اجرای یک سیاست واحد در قبال این پناهجویان اشتراک نظر ندارند. ایتالیا و یونان از حجم بالای پناهجویان ورودی به خاک خود شکایت کرده‌اند. در تحولی جدید به دنبال درخواست دولت آلمان در مرزهای ایتالیا و اتریش از این پس کنترل‌های مرزی صورت می‌گیرد.
انتقال جسد مادر و دو کودک سوری به استانبول
جنازه آیلان، کودک سه ساله سوری که در سواحل بدروم ترکیه پیدا و تصاویر آن در سراسر جهان پخش شده است، همچنان خبرساز است و جزییات این حادثه که به مرگ این کودک و برادر پنج ساله و مادرش منجر شد، بیش از پیش برملا می‌شود. پدر این دو کودک گفته بود که فرزندانش هنگام واژگون شدن قایق از دست او لیز خورده و غرق شدند.
تیما کردی، خواهر پدر این دو کودک هم در این باره به رسانه‌ها گفت: آنها ۱۲ نفر بودند که سوار بر قایق شدند.برادرم با ناراحتی به قاچاقچی گفته بود که من دو برابر قیمت قایق‌های لاستیکی به شما پول داده‌ام، نباید ۱۲ نفر را سوار کنید، قایق خیلی سنگین می‌شود اما قاچاقچی گفته بود که ناراحت نباشید، من تاکنون صدها بار این کار را کرده‌ام، خیلی امن است.
به گزارش یورونیوز، اجساد این مادر و دو کودکش به استانبول آورده شده‌اند و قرار است از آنجا به زادگاهشان در کوبانی منتقل شده و در آنجا دفن شوند. پدر این خانواده گفته بود که پس از رد درخواست پناهندگی‌اش از کانادا مجبور به مهاجرت به اروپا شد. کانادا این موضوع را تکذیب و اعلام کرد که او درخواست پناهندگی نداده است.
از طرفی آلمان و فرانسه لحنی جدی‌تری در رابطه با سیاست برخورد با پناهندگان در پیش گرفته‌اند و با ارایه طرحی خواستار سهمیه‌بندی اجباری برای پذیرش پناهجو در کشورهای اتحادیه اروپا شدند. صدراعظم آلمان و رییس‌جمهور فرانسه در یک گفت‌وگوی تلفنی پیرامون یک طرح مشترک در رابطه با توزیع پناهندگان به توافق رسیدند. صدراعظم آلمان در جریان سفر به سوییس گفت: این ابتکار عمل به همه نهادهای اروپایی فرستاده می‌شود. وی تاکید کرد: باید وظایفمان را تقسیم کنیم.
آنگلا مرکل از «اصل همبستگی» سخن گفت و اینکه برای رعایت این اصل قدرت اقتصادی و وسعت هریک از کشورهای اتحادیه اروپا مد نظر قرار می‌گیرد. وی افزود: در غیر این صورت قادر به حل مشکلات نخواهیم بود. صدراعظم آلمان همچنین بر یک نکته مهم انگشت گذاشت: تلاش برای از بین بردن ریشه پناهندگی. فرانسوا اولاند نیز از یک سازماندهی برای توزیع عادلانه پناهجویان سخن گفت و بر ضرورت همگرایی در قوانین پناهندگی اروپا تاکید کرد. به گفته وی، این همگرایی از یک سو به ساماندهی امور پناهندگان و از سوی دیگر به بازگرداندن آن دسته از مهاجران به کشورشان که دلیلی برای پناهندگی آنها وجود ندارد، کمک خواهد کرد.
کشورهای خاطی و مقررات اتحادیه اروپا
تاکنون کشورهای عضو اتحادیه اروپا بر طرح سهمیه‌بندی پذیرش پناهجویان به توافقی نرسیده‌اند. گونتر اوتینگر، کمیسر آلمان در اتحادیه اروپا پیشتر خواسته بود که در برابر عدم پذیرش سهمیه اجباری پناهندگی به عنوان نقض تعهدات برخورد شود. به گفته وی احتمالا سهمیه اجباری در اجلاس پارلمان اتحادیه اروپا در پاییز امسال اکثریت خواهد آورد. دونالد توسک، رییس شورای اتحادیه اروپا نیز گفت هر کشوری که با تقسیم بار پناهندگان همکاری نکند باید با پیامدهای آن روبه‌رو شود و با آنها به عنوان متخلف برخورد شود. وی افزود، کشورهایی که در سایه قوانین اتحادیه اروپا قرار دارند باید به این قوانین پای‌بند هم باشند.
مخالفت کشورهای اروپای شرقی
با پذیرش پناهجویان
کشورهای اروپای شرقی از پذیرش پناهجویان سرباز می‌زنند. برخی از این کشورها اعلام کردند که فقط پناهجویان مسیحی را می‌پذیرند. مجارستان با چالش و مشکل بزرگی روبه‌رو است. روزانه هزاران پناهجو وارد ایستگاه مرکزی شرق بوداپست می‌شوند. ایستگاه «کلتی» در پایتخت این کشور محلی شده است که پناهجویان قصد دارند از آنجا به مقصد اتریش و به‌خصوص آلمان سفر کنند. خبرگزاری‌های جهان گزارش از صحنه‌های درگیری پناهجویان با پلیس مجارستان می‌دهند.
ویکتور اوربان، نخست‌وزیر محافظه‌کار مجارستان که برای دیدار با مارتین شولتس، رییس پارلمان اتحادیه اروپا پنجشنبه گذشته به بروکسل سفر کرده بود در یک کنفرانس مطبوعاتی در این زمینه سیاست دولت آلمان، مبنی بر ضرورت برقراری سهمیه‌ای برای پناهندگان را مورد انتقاد قرار داد. وی گفت: مشکل پناهندگان، مساله اتحادیه اروپا نیست بلکه مشکل آلمان است زیرا هیچ‌کس نمی‌خواهد در مجارستان بماند و همه می‌خواهند به آلمان بروند.
دولت راستگرای مجارستان به‌رغم مخالفت‌ها حصاری در مرز خود با صربستان کشیده تا از ورود پناهجویان به اروپای غربی جلوگیری کند. این حصار ۱۷۵ کیلومتر طول دارد. اوربان به‌ویژه با ورود مهاجران مسلمان به اروپا صریحا مخالفت می‌کند. به گفته وی، اروپا در موقعیتی نیست که بتواند از ارزش‌های مسیحیت (نظام ارزشی مسیحیت) در خاک خود حفاظت کند. وی هشدار داده که ادامه این روند می‌تواند اروپاییان را در قاره خود به اقلیت تبدیل کند.
تارنمای اشپیگل‌آنلاین در نگاهی به موضع‌گیری سران اروپای شرقی به این مساله اشاره می‌کند که این فقط اوربان نیست که چنین موضع‌گیری می‌کند. سران دیگر کشورهای اروپای شرقی عضو اتحادیه اروپا هم رفتاری مشابه وزیر مجارستان را در پیش گرفتند. کشورهای اروپای شرقی عضو اتحادیه اروپا قصد دارند پناهجویان کمتری بپذیرند. غیر از مجارستان، کشورهای لهستان، اسلواکی و استونی هم با سهمیه اجباری مخالف هستند.
کشورهای اروپای شرقی می‌خواهند پناهجویان هر چه زودتر خاک آنها را ترک کنند. برای توجیه آن دلایلی چون ضعف اقتصادی، تهدیدهای تروریستی و فقدان تجربه با مهاجران را عنوان می‌کنند.
توافق ایتالیا، فرانسه و آلمان برای تقسیم عادلانه پناهجویان
وزارت امور خارجه ایتالیا اعلام کرد: در بحبوحه بحران کنونی سیل پناهجویان به اروپا، ایتالیا، فرانسه و آلمان توافق کردند تا سند مشترکی را برای تقسیم و پخش عادلانه پناهجویان در کشورهای اروپایی امضا کرده و خواستار تغییری در قوانین پناهندگی اروپا شدند.به گزارش ایسنا، وزارت امور خارجه ایتالیا در بیانیه‌ای گفت: این سند تاکید می‌کند که بحران کنونی آوارگان نشان‌دهنده محدودیت‌ها و نقض‌های قوانین پناهندگی در اروپاست و این قوانین باید مجددا ارزیابی شوند. این سند که از سوی وزرای امور خارجه ایتالیا، فرانسه و آلمان امضا شده، خواستار واکنشی قاطع به بحران آوارگان به اتحادیه اروپا شده است. در ادامه این بیانیه آمده است: این سه کشور می‌خواهند این مساله در نشست وزرای امور خارجه اتحادیه اروپا که چهارم و پنجم سپتامبر سال‌جاری میلادی در لوکزامبورگ برگزار می‌شود به بحث گذاشته شود. این اقدام پس از آن صورت گرفت که آلمان و اسپانیا از شورای اروپا خواستند در تدوین یک سیاست مشترک مهاجرت و پناهندگی همکاری کنند.
وزیران اروپایی گردهم می‌آیند
به گزارش خبرگزاری فرانسه، پاریس و برلین موافقت کرده‌اند که اتحادیه اروپا باید از اعضای خود بخواهد شماری حداقلی از پناهجویان را در سرزمین خود پناه دهند. در عین حال گزارش‌هایی از بریتانیا نیز نشان می‌دهد نخست‌وزیر آن کشور در برابر فشارها، تصمیم گرفته تعدادی بیشتری از پناهجویان را به طور مستقیم از اردوگاه‌های سازمان ملل در مرز سوریه، تحویل بگیرد.
گاردین از قول یک مقام دولتی می‌گوید گفت‌وگوهایی فوری در مورد منابع مالی، جزییات و شمار دقیق پناهجویانی که پذیرفته خواهند شد، در جریان است. رییس کمیسیون اتحادیه اروپا، قرار است هفته آینده طرحی را برای جابه‌جا کردن دست‌کم ۱۲۰ هزار پناهجو به دیگر کشورها، جهت کاستن از مشکلات ناشی در مبادی اولیه، ایتالیا، یونان و مجارستان ارایه کند.
دونالد توسک، رییس اتحادیه اروپا نیز از اعضا خواسته است برای سکنی‌دادن دست‌کم یکصد هزار پناهجو دست به اقدام عملی بزنند. پیشتر درخواست‌ها برای کمی بیش از ۳۰ هزار نفر بود که اکنون رییس اتحادیه آن را سه برابر افزایش داده است. وزیران خارجی اتحادیه اروپا دیروز را به بحث در این موارد اختصاص دادند.
انتقاد از جامعه بین‌الملل در بحران آوارگان
نخست‌وزیر ترکیه با متهم کردن جامعه بین‌الملل به دلیل عدم انجام اقدامات کافی برای رویارویی با بحران آوارگان گفت، رهبران اروپایی باید این مساله را درک کنند که بحران آوارگان بیش از یک مساله سیاسی یا حقوقی است و بیشتر در مورد آینده بشریت است. در همین حال رییس‌جمهور ترکیه نیز به شدت غرب را به علت عدم اقدامات مناسب در مواجهه با بحران فزاینده آوارگان متهم کرد.
به گزارش ایسنا، احمد داود اوغلو در بیانیه‌ای نوشت: جهان با بزرگ‌ترین تراژدی بشری مواجه است؛ بحرانی که چندین سال است به فراموشی سپرده شده و گریبان اروپا را گرفته است. از همه بدتر جهان مدرن نسبت به بحران رو به رشد آوارگان که بیشتر از کشورهای درگیر جنگ ناشی می‌شود بی‌اعتنایی می‌کند.
در همین حال رییس‌جمهور ترکیه غرب را به خاطر عدم احساسات و بی‌توجهی به مساله بحران آوارگان محکوم کرد و خواستار مقابله مشترک علیه تروریسم جهانی شد و اعلام کرد که این مساله در جریان نشست G20 در اواسط نوامبر در ترکیه به بررسی گذاشته می‌شود. اردوغان در جریان آغاز کنفرانسی در ترکیه که بخشی از کنفرانس و نشست گروه بیست محسوب می‌شود، گفت: کشورهای اروپایی دریای مدیترانه را به گورستان آوارگان و مهاجران تبدیل کرده‌اند.