بانوی ۷ هزار ساله از مولوی می‌رود

ایسنا- تنها سند سکونت هفت هزار ساله در تهران را از خیابان مولوی به موزه ملی منتقل می‌کنند تا شاید نهادهای متعهد برای حفاظت از این اثر منحصربه‌فرد به خود بیایند.
کمتر از یک‌سال پیش بود که یک دانشجوی خوش‌شانس باستان‌شناسی با کنجکاوی‌اش نخست قدمت خیابان مولوی تهران را به ۴۰۰ سال قبل رساند و پس از آن سبب خیر شد تا با ادامه کاوش‌ها در این منطقه تاریخی باستان‌شناسان به اسکلتی هفت هزارساله برسند، بانویی که قدمت سکونت در تهران را به هفت هزار سال پیش رساند. حالا پس از گذشت حدود ۱۰ ماه از کشف اسکلت‌ این زن در خیابان مولوی تهران و قول‌ و قرارهایی که هیچ‌کدام عملی نشدند تا امروز که به نظر می‌رسد برای زهرچشم گرفتن از نهاد شهری که قرار بود به زودی‌ مکان کشف «بانو» را به سایت موزه تبدیل کند، اما انگار فرصت نکرده بود، حالا پژوهشگاه میراث فرهنگی تصمیم به یک اقدام انتحاری گرفته‌اند تا شاید این نهاد شهری قدری برای قولی که داده به خودش بیاید و کاری که تعهد داده را انجام دهد.
سیداحمد محیط‌طباطبایی، مشاور رییس پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری درباره‌ این تصمیم ناگهانی به ایسنا توضیح می‌دهد: تاکنون هرگاه که در هر شهری با آثاری باستانی مواجه شده‌ایم، آنها را از محل جمع‌آوری و به موزه و مراکز میراث فرهنگی منتقل کرده‌ایم. وی با بیان این نکته که اسکلت بانوی هفت هزار ساله‌ در خیابان مولوی تهران که پس از کاوش‌های دو باستان‌شناس (مصدقی و اسماعیلی جلودار) از زیرخاک بیرون آمد و وضعیتی مانند دیگر آثار داشت‌، بیان می‌کند: در همان زمان می‌توانستیم وقتی‌که مطالعات باستان‌شناسی به پایان رسید، اسکلت را به موزه منتقل کنیم اما در صحبت‌هایی که با جمال کامیاب، رییس وقت سازمان زیباسازی شهرداری تهران و کسانی که در شهرداری منطقه بودند، داشتیم، نظر پژوهشگاه این بود که مکان کشف اسکلت و خود آن را در همان منطقه به سایت موزه تبدیل کنیم.
وی تاکید می‌کند: در آن زمان به این قضیه فکر کردیم که از این به بعد یک تغییر رفتار در همه شهرهای ایران در این زمینه داشته باشیم یعنی زمانی که چنین کشف‌هایی را داشتیم، تلاش کنیم چنین آثاری را در محل به دست آورده و آن را به یک سایت موزه تبدیل و حفظ کنیم. این باستان‌شناس ادامه داد: سازمان زیباسازی در آن زمان این بحث را پذیرفت و تفاهمنامه‌ای میان اداره کل میراث فرهنگی استان تهران، پژوهشگاه سازمان و سازمان زیباسازی شهر تهران منعقد شد که براساس آن اسکلت و ترانشه آن در محل به سایت موزه تبدیل و مطالعات باستان‌شناسی نیز در کنار آن انجام شود. برآن اساس کار ایجاد سایت موزه را به سازمان زیباسازی واگذار، مدیریت جمعی به میراث فرهنگی و مکان در اختیار پایگاه بافت تاریخی تهران قرار گرفت تا در ادامه نیز شهرداری بتواند بازدیدکنندگان را به محل بیاورد.
محیط‌طباطبایی با اشاره به تغییر مدیریتی که مدتی پیش در سازمان زیباسازی به وجود آمد‌، می‌گوید: از یک سو به علت اینکه چنین رفتارهایی تاکنون عادت جمع نبوده است و از سوی دیگر به دلیل گذشت مدت زمان زیادی از انعقاد قرارداد- و انجام نشدن هیچ کاری در این زمینه- و همچنین تغییر مدیریت این نهاد به نظر می‌رسد تاکنون سازمان زیباسازی نتوانسته به تعهد خود عمل کند. وی ادامه می‌دهد: در آن زمان در صورتی که اسکلت را از آن منطقه منتقل می‌کردیم، مجبور بودیم آن ترانشه را پر کنیم‌ و وضعیت مانند گذشته می‌شد‌ بنابراین تصمیم گرفتیم این کار را انجام ندهیم. حتی پژوهشگاه به انتقادهای به حق دیگران تن داد تا شاید بتوانیم به سایت موزه برسیم. البته اشیای سفالی به دست آمده در ترانشه را جمع‌آوری کردیم تا اگر ایجاد سایت موزه صددرصد انجام شد، بار دیگر آنها را منتقل کنیم اما اگر این اقدام برای اسکلت نیز انجام می‌شد، دیگر نمی‌توانستیم این مکان را بار دیگر به عنوان یک سایت موزه احیا کنیم به همین دلیل قصد کردیم اسکلت را در محل تثبیت نماییم. مشاور رییس پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اظهار می‌کند: با وجود نیت خوبی که سازمان زیباسازی شهرداری تهران داشت‌ اما متاسفانه همراهی و همکاری مورد نیاز را با پژوهشگاه انجام ندادند و کار را به شرایطی رساندند که اکنون فقط به فکر انتقال اسکلت هستیم. وی می‌گوید: با این وجود برای آخرین فرصت به سازمان زیباسازی زمان داده‌ایم تا پایان هفته آینده اگر کار ایجاد سایت موزه را در منطقه آغاز کند، اجازه باقیماندن اسکلت را در منطقه می‌دهیم تا پس از آن امیدوار باشیم که می‌توان این منطقه را به یک سایت موزه مهم در تهران تبدیل کرد. با وجود صحبت‌های مطرح شده از سوی محیط‌طباطبایی، دیروز روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی اعلام کرد «اسکلت بانوی هفت هزار ساله تهران هفته آینده به صورت موقت به موزه ملی منتقل می‌شود.»براین اساس اعلام کرده‌اند، «اسکلت را منتقل می‌کنند و پس از آماده شدن محل کشف اسکلت برای تبدیل آن به سایت موزه توسط سازمان زیباسازی شهرداری تهران، اسکلت بانوی هفت هزار ساله دوباره به همان مکان منتقل می‌شود.»به گزارش ایسنا، براساس تفاهمنامه‌ای که تیرماه امسال بین میراث فرهنگی تهران‌، پژوهشگاه و سازمان زیباسازی شهرداری تهران امضا شد‌، قرار بود راه‌اندازی نخستین سایت موزه شهری تهران در مکان کاوش شده مولوی و در راستای حفظ و احیای میراث فرهنگی در کنار توسعه فضاهای شهری راه‌اندازی شود.
همچنین اهداف این تفاهمنامه را راه‌اندازی نخستین سایت موزه شهری تهران‌، حفاظت و مرمت تدفین هفت هزار ساله و اشیای به دست آمده از کاوش و فعال‌سازی رویکردهای فرهنگی در مرکز تاریخی تهران عنوان کرده بودند.
پژوهشگاه میراث فرهنگی نیز موظف بود که ادامه روند مطالعات باستان‌شناسی‌، ارایه راهکارهای مناسب برای حفاظت از تثبیت تدفین هفت هزار ساله و تشکیل جلسات ماهانه برای گزارش‌گیری از روند اقدامات به عمل آمده و ارایه راهکارهای لازم را در دستور کار خود قرار دهد. سازمان زیباسازی شهرداری تهران هم موظف بود برنامه‌ریزی‌، هماهنگی و حمایت لازم برای ایجاد سایت موزه شهری و تامین و تخصیص اعتبار برای تهیه طرح سایت موزه و راه‌اندازی آن را در دستور کارداشته باشد. همچنین هرسه عضو موظف شده بودند کمیته‌ای مرکب از نمایندگان خود با عنوان «کمیته راهبردی و هماهنگی سایت موزه شهری مولوی» برای بررسی و تایید طرح تشکیل دهند. اما پس از انعقاد این قرارداد و گذشت حدود دو ماه یعنی اواخر مردادماه امسال از عملی نشدن آن توسط سازمان زیباسازی؛ محمدرضا کارگر، مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی در نامه‌ای خطاب به محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری درخواست انتقال اسکلت انسانی خیابان مولوی به موزه ملی ایران را داد. کارگر در نامه خود تاکید کرده بود که انتقال امانی اسکلت به دست آمده از کاوش‌های خیابان مولوی به همراه یافته‌های مرتبط با آن برای نمایش در سالن پیش از تاریخ آن موزه در دستور کار قرار گیرد.
اواسط مهرماه نیز رجبعلی خسروآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی استان تهران در نامه‌ای به کارگر با اشاره به شرایط نامناسب محیطی و آسیب‌های وارد شده به اسکلت یادشده در مکان کشف، انتقال آن را به موزه ملی بلامانع دانسته بود.