میراث باستانی کشور درخطر نابودی

گروه فرهنگ- این اولین‌بار نیست که شاهد تخریب آثار باستانی با عملیات ساختمانی هستیم‌، کارهایی که بدون نظرخواهی و استعلام از میراث فرهنگی انجام می‌شود و به آثار فرهنگی کشور ما آسیب‌های جبران‌ناپذیر می‌زند‌. حالا این بار تپه باستانی کوهساران در خطر است؛ این خبری است که روز یکشنبه خبرگزاری میراث فرهنگی روی صفحه خود گذاشت‌، تپه‌ای که به گفته مجتبی گهستونی، دبیر و سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان سال گذشته توسط خود وی شناسایی شده است‌. او در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» می‌گوید‌: این منطقه را من سال گذشته شناسایی کردم‌. در واقع همه می‌دانستند آثار صخره‌ای باستانی وجود دارد اما هیچ کس اطلاعی از محل دقیق آن نداشت‌. من بلافاصله پس از شناسایی منطقه از چند باستان‌شناس برای ارزیابی محیط دعوت کردم‌. متاسفانه هنوز نتوانستیم کار زیادی برای این تپه‌ها بکنیم و فقط تا حدودی آن را در وضعیت پایدار نگه داشتیم‌ البته هر کاری که تا به حال در این زمینه انجام شده است با هزینه‌های شخصی و به وسیله انجمن بوده و هیچ کمکی از نهادهای دولتی دریافت نشده است‌.» وی در پاسخ به این مساله که مصاحبه روز یکشنبه او چه واکنشی را از طرف مسوولان در پی داشته، می‌گوید‌: بعد از مصاحبه دیروز، مدیرکل میراث فرهنگی استان خوزستان دستور داده است که یک گزارش از روند بررسی تپه باستانی کوهساران تهیه شود‌. ما هم با اداره تماس گرفتیم که هر چه زودتر تکلیف کار مشخص شود‌. گهستونی در خصوص خطراتی که در حال حاضر این محوطه را تهدید می‌کند، گفت‌: کار در حاشیه محوطه رو به توسعه است‌. ترن هوایی‌ای که در کنار این محوطه در حال احداث است، به محوطه آسیب می‌زند‌. به علاوه احتمالا حاشیه‌ها و سازه‌های جانبی هم در کنار ترن هوایی ساخته خواهد شد که ممکن است باعث تخریب تپه کوهساران شود‌. وی در ادامه با اشاره به این مساله که باید شهرداری و میراث فرهنگی نسبت به این اتفاق واکنش مناسب نشان دهند، گفت‌: قرار بود شهرداری پیش از شروع کار از میراث در خصوص این محوطه استعلام بگیرد که این کار را نکرد و بدون استعلام اقدام به انجام کارهای ساختمانی کرد‌. این کارهای عمرانی باید با نظر میراث فرهنگی انجام شود که متاسفانه این اتفاق نیفتاده است‌.
دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان علت تاخیر در کاوش‌های باستانی را چنین بیان می‌کند‌: ما پیش از این نیز درخواست کاوش توسط باستان‌شناسان را به مدیرکل پژوهشکده باستان‌شناسی داده بودیم‌. ولی در همان زمان آقای مقدم به‌طور ناگهانی عوض شد و با تغییر و تحولات مختلف که اتفاق افتاد، موضوع منتفی شد‌. اما اتفاق خوبی که در حال حاضر افتاده، این است که مدیرکل جدید میراث فرهنگی به این موضوع علاقه دارد و نسبت به آن واکنش نشان داده است و نامه‌ای به پژوهشکده باستان‌شناسی فرستاده تا کاوش‌های جدید و دقیق در این منطقه انجام شود‌. در حال حاضر هم منتظر جواب پژوهشکده هستیم و امیدواریم هر چه زودتر به درخواست مدیرکل پاسخ مناسب دهند‌.
دکتر سیداحمد محیط‌طباطبایی درباره میزان اهمیت یک محوطه باستانی به «جهان‌صنعت» می‌گوید‌: محوطه باستانی مثل یک کتاب می‌ماند‌. بخشی از فکر و حافظه بشری است‌. از یک کتاب ارزشمند چگونه محافظت می‌شود؟ اگر یک کتاب خطی داشته باشیم، از آن میکروفیلم تهیه می‌کنیم و به این صورت در اختیار مردم قرار می‌دهیم‌. بر این اساس سایت محوطه باستانی هم باید مورد محافظت ویژه قرار گیرد تا به شکل اصیل خودش حفظ شود چون دربردارنده اسناد تاریخ بشر و ایران است‌. وی در ادامه با اشاره به اینکه داخل یا خارج از شهر بودن این محوطه‌ها در نوع و چگونگی حفظ و نگهداری آن موثر است، می‌گوید‌: چنانچه این محوطه‌ها در خارج از شهر باشد، نگهداری راحت‌تر است و با ایجاد پوشش‌هایی می‌توان از نفوذ آب و رسیدن آسیب به این منطقه جلوگیری کرد‌. اگر این محوطه‌های باستانی در داخل شهر باشد، کار کمی سخت‌تر می‌شود‌. در این صورت باید با گذاشتن حریم‌هایی که به محوطه آسیب نزند، قرار دادن منطقه زیر پوشش شفاف، شرایطی را فراهم کرد که مردم به عنوان پارک- موزه از این آثار باستانی بازدید به عمل آورند و با ویژگی تاریخی ناحیه آشنا شوند‌. دکتر محیط طباطبایی درباره اهمیت چنین میراث‌هایی در کشورهای پیشرفته می‌گوید‌: در سال ۲۰۰۰ و آغاز هزاره سوم که قرار بود پاپ سخنرانی داشته باشد و در رم جمعیت بسیار زیادی جمع می‌شدند، طرحی برای ایجاد خط مترو ارایه شد‌. در زمان ساخت مسیر خط مترو، به یک محوطه تپه ملی برخورد کردند و به خاطر این اثر ملی کار خود را متوقف کردند و الان هم این تپه زیر پوشش شفافی قرار دارد و عموم مردم از آن بازدید می‌کنند‌.
وی در پایان می‌گوید‌: باید به این سرمایه‌ها اهمیت دهیم و با چشم باز خیابان بکشیم و کار عمرانی انجام دهیم‌. این مناطق نقطه قوت و سرمایه هر کشوری است و باید معرفی و حفاظت شود‌.
حالا باید منتظر بود و دید که سرنوشت این مکان باستانی به کجا می‌انجامد‌. آیا پیگیری‌های دوستداران میراث فرهنگی نتیجه بخش است یا این محوطه نیز به سرنوشت بسیاری از آثار میراث فرهنگی دچار می‌شود‌.