موج احساسات ضدآمریکایی در بهار عربی

 و همچنان ادامه دارد، رییس‌جمهور آمریکا را در آستانه انتخابات ۲۰۱۲ به چالشی سه‌جانبه کشیده است. رویارویی امنیتی که اوضاع لیبی نماد مشخص و روزآمد آن به حساب می‌آید، درگیری جغرافیایی در منطقه‌ای که بیش از پیش از تعداد متحدان آمریکا کاسته می‌شود و سرانجام یک نبرد ایدئولوژیکی که باراک اوباما نتوانست پس از سخنرانی قاهره در آغاز ریاست‌جمهوری‌اش با عنوان «گفت‌وگوی تمدن‌ها با اسلام» موفق از میدان خارج شود.

در لیبی که آمریکا با وجود عدم حضور در جلو صحنه، نقش بسیار موثری در سقوط دیکتاتوری بازی کرد، اینک کشوری را مقابل خود می‌بیند که فاقد هر‌گونه نهاد امنیتی، اجتماعی و سیاسی است، در واقع در کشوری که بیش از هر جای دیگر خاورمیانه احساسات آمریکا دوستی وجود دارد، آنقدر اسلحه در دست مردم است که برای برقراری عدالت فردی کاملا کفایت می‌کند. پس از گذشت یک‌سال از سقوط قذافی، لیبی خلع سلاح نشده و دولت تریپولی برای برقراری امنیت، دست به دامن تفنگ‌داران خصوصی شده است: در چنین شرایط و کشوری است که سفیر واشنگتن همراه با چند دیپلمات دیگر بدون کوچک‌ترین مانعی کشته می‌شوند.

حادثه سه‌شنبه شب در لیبی، زنگ خطر را برای آمریکا به صدا درآورد که برای ایجاد امنیت در لیبی باید وارد میدان شود چراکه دولت مرکزی از توان برقراری نظم و امنیت برخوردار نیست.

در مصر نیز شرایط برای آمریکا ناامن است؛ دولت برآمده از اخوان‌المسلمین به ریاست محمد مرسی برای تامین امنیت سفارت آمریکا به نظر نمی‌رسد چندان دست بالایی داشته باشد ضمن اینکه واکنش رییس‌جمهور مصر به رویدادهای چند روز اخیر از کشته شدن سفیر آمریکا در لیبی گرفته تا تظاهرات مقابل سفارت واشنگتن در قاهره و آتش زدن پرچم این کشور به تعبیری از حد یک اطلاعیه دیپلماتیک فراتر نرفته است.

از نظر جغرافیایی، دورنمای چندان روشنی برای آمریکا در خاورمیانه دیده نمی‌شود. سرمایه‌گذاری واشنگتن روی ترکیه اردوغان از یک طرف و مصر با محمد مرسی از سوی دیگر، آن‌گونه که انتظار می‌رفت جواب تمام و کمال دریافت نکرده است چراکه نه در ترکیه و نه در مصر در هیچ‌کدام از این دو کشور، سرمایه‌گذاری آمریکا نتایج مطلوبی نداده است.

از منظر ایدئولوژیکی نیز به نظر نمی‌رسد اوباما به آنچه در سخنرانی قاهره مطرح کرد و انتظار بروزش را داشت، یعنی «شوک تمدن‌ها در رابطه با اسلام» رسیده باشد. با وجود امیدواری‌های زیادی که سخنان رییس‌جمهور آمریکا در پایتخت مصر برانگیخته بود با گذشت چهار سال، احساسات ضدآمریکایی عرب‌ها نه تنها کاهش نیافته بلکه در برخی کشورها از جمله مصر افزایش هم یافته است.

رویدادهای چند روز گذشته، این پرسش را نزد آمریکایی‌ها به ویژه دست‌راستی‌ها مطرح کرده که سیاست تعامل و عذرخواهی چه حاصلی به بار آورده و آیا رفتار رییس‌جمهور آمریکا در ارتباط با دنیای اسلام، نزد مسلمانان جایی برای خود باز کرده است.

همزمانی این رویدادها با سالگرد ۱۱ سپتامبر، بار روانی مساله را برای واشنگتن، سنگین‌تر کرده تا جایی که گویی به زخم ترمیم نیافته ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، نمک پاشیده باشد.

اگر تا چند روز قبل، سیاست خارجی آمریکا در مبارزات انتخاباتی در قیاس با مشکلات اقتصادی، نقش کمتری داشت بدون تردید از امروز به عنوان یک چالش بزرگ فراروی اوباما قرار دارد تا دشواری‌های رییس‌جمهور آمریکا برای حضور دوباره در کاخ سفید، افزون و افزون‌تر شود.