تقلای خودروسازان برای خروج از زیان

بررسی ترازنامه سال‌های اخیر ایران‌خودرو و سایپا نشان می‌دهد که زیان خالص دو تولیدکننده بزرگ کشور در ۶ ماهه ابتدایی سال، نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته کاهش یافته است.
به گزارش تجارت‌نیوز، اگرچه صورت‌های مالی دو خودروساز بزرگ کشور حاکی از زیان‌سازی است اما به هر روی ایران‌خودرو و سایپا به عنوان لیدرهای گروه خودرو و گاه بازار سهام به شمار می‌روند و بررسی‌ها نشان می‌دهد این دو شرکت به تدریج از زیان انباشته خود می‌کاهند. این روند به ویژه از ابتدای امسال و با شروع عرضه خودرو در بورس کالا و رهایی از قیمت‌گذاری دستوری شورای رقابت آغاز شده است.
شرکت ایران‌خودرو در سال ۱۳۴۱ با نام اولیه شرکت سهامی خاص کارخانجات صنعتی ایران ناسیونال ثبت شد. این شرکت در مهرماه ۱۳۴۲ با هدف تولید انواع خودرو و قطعات مربوط به آن شروع به کار کرد و سهام آن در اواخر سال ۱۳۷۱ در بورس اوراق بهادار تهران با نماد «خودرو» عرضه شد.
در حال حاضر فعالیت اصلی ایران‌خودرو، تولید قطعات بدنه، موتور، تولید و مونتاژ انواع اتومبیل‌های سواری و وانت است. سهام این شرکت هم‌اکنون در بازار دوم بورس و در گروه خودرو و ساخت قطعات معامله می‌شود. ایران‌خودرو با ارزش بازاری حدود ۵۵ هزار و ۳۲۳ میلیارد تومان بزرگ‌ترین شرکت این گروه به حساب می‌آید.
شرکت سایپا نیز در سال ۱۳۴۴ تاسیس شده است. نخستین خودرو‌های این شرکت، محصولات شریک فرانسوی آن، سیتروئن بودند. در ادامه سایپا طی توافقی با شرکت رنو، رنو ۵ را تولید می‌کرد. با پیروزی انقلاب اسلامی، دولت شرکت سایپا را در ۱۶ تیر ۱۳۵۸ به مالکیت خود درآورد.
در سال ۱۳۷۲ سایپا خط تولید یکی از پرفروش‌ترین خودروهای تاریخ ایران یعنی پراید را افتتاح کرد. در حال حاضر فعالیت اصلی سایپا، ساخت و فروش انواع خودرو سبک و سنگین و اجزا و لوازم قطعات یدکی آنها و فروش فرآورده‌های مذکور است.
سهام این شرکت هم‌اکنون در بازار دوم بورس و در گروه خودرو و ساخت قطعات معامله می‌شود؛ سایپا با ارزش بازاری حدود ۵۰ هزار و ۴۴۱ میلیارد تومان پس از ایران‌خودرو بزرگ‌ترین شرکت این گروه به حساب می‌آید.
ترکیب سهامداران ایران‌خودرو
شرکت تدبیر سرمایه آراد با در اختیار داشتن ۱۵ درصد از سهام ایران‌خودرو بزرگ‌ترین سهامدار عمده این شرکت محسوب می‌شود. شرکت گسترش سرمایه‌گذاری ایران‌خودرو و شرکت سپهر کیش ایرانیان نیز هر کدام با تصاحب به ترتیب ۵۹/۱۰ و ۲۶/۱۰ درصد از سهام خودرو دیگر سهامداران عمده این شرکت به حساب می‌آیند. گفتنی است ۲۳/۲۹ درصد از سهام ایران‌خودرو در اختیار سهامداران خرد است.
ترکیب سهامداران سایپا
در ترکیب سهامداران سایپا نیز سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (معاف از مالیات) با در اختیار داشتن ۸۱/۱۶ درصد از سهام شرکت سایپا، بزرگ‌ترین سهامدار این شرکت محسوب می‌شود. موسسه صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد و شرکت سرمایه‌گذاری گروه صنعتی رنا نیز هر کدام با تصاحب به ترتیب ۵۳/۱۵ و ۴۹/۱۵ درصد از سهام خودرو دیگر سهامداران عمده این شرکت به حساب می‌آیند. گفتنی است ۰۸/۲۸ درصد از سهام سایپا در اختیار سهامداران خرد است.
سود و زیان خودروسازان
زیان خالص ایران‌خودرو پس از رشد ۱۹۵ درصدی در سال ۱۳۹۹ نسبت به سال قبل خود، در سال ۱۴۰۰ حدود ۲۸ درصد کاهش داشته و عدد ۱۱ هزار و ۹۳ میلیارد تومان را ثبت کرده است.
همچنین مقایسه صورت‌های مالی نیمه نخست سال ۱۴۰۱ با مدت مشابه سال ۱۴۰۰ حکایت از آن دارد که زیان خالص ایران‌خودرو با کاهش کم‌سابقه ۹۲ درصدی روبه‌رو شده و به رقم ۳۹۵ میلیارد تومان رسیده است.
زیان خالص تولیدکننده بزرگ دیگر، شرکت سایپا، پس از رشد دو برابری در سال ۱۴۰۰ نسبت به سال گذشته خود یعنی ۹۹، عملکرد مناسبی در ۶ ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۱ ثبت کرده است؛ در مقایسه با همین بازه زمانی در سال ۱۴۰۰، زیان خالص این شرکت ۶۶ درصد کاهش یافته است و رقم هزار و ۶۲۵ میلیارد تومان را ثبت کرده است.