انذار مصلحانه

محمدرضا عارف: «سرنوشت حاکمیت یکدست به بن‌بست رسیدن کشور است.»

کشور چندین‌ماه درگیر اعتراضاتی بود که این بار صرفا به مطالبات معیشتی و اقتصادی محدود نبود و شاهد بودیم که معترضان نسبت ‌به مسائل سیاسی، فرهنگی و اجتماعی نیز معترض بودند. معترضانی که از ناکارآمدی‌ها به تنگ آمده و کار به جایی رسیده که شدت مشکلات حتی از سوی مسوولان نیز قابل‌کتمان نیست. تا جایی که هر‌از‌گاه از تریبون‌های رسمی و حتی خطیبان نماز جمعه نیز می‌شنیدیم که به مسوولان هشدار می‌دادند. نخبگان سیاسی و اجتماعی نیز از هر فرصت برای هشدار نسبت ‌به افزایش شکاف میان مردم و حاکمیت و بالا گرفتن بی‌اعتمادی استفاده می‌کردند، اما گویی گوش شنوایی وجود ندارد و در بر همان پاشنه می‌چرخد، به گونه‌ای که همچنان وعده‌هایی می‌دهند و تصمیماتی اتخاذ می‌شود که نارضایتی مردم را افزایش می‌دهد. تا جایی که به زعم برخی ناظران، احیای اعتماد عمومی با اما و اگرهای بسیاری مواجه است و ترمیم آن به صرف زمانی طولانی‌مدت نیاز دارد؛ نکته‌ای که سیدمحمد خاتمی نیز اخیرا در پیامی مکتوب به آن اشاره کرد. آن هم در شرایطی که وعده‌های مسوولان و تصمیم‌گیران منطبق بر واقعیت حاکم بر جامعه نیست و این امر، عملا به یکی از دلایل مهم بی‌اعتمادی تبدیل شده و به نظر می‌رسد کشور بیش از هر زمان به اصلاحات ساختاری نیاز دارد.
بسیاری معتقدند وعده‌های گاه و بی‌گاه مسوولان، وقتی قرار نیست رنگ واقعیت به خود بگیرد، خود به معضلی تازه تبدیل می‌شود و به همین دلیل، باید مراقب وعده‌های تصمیم‌گیران باشیم که چه می‌گویند و چگونه عمل می‌کنند. نکته‌ای که یکی از معدود اصلاح‌طلبان مجلس یازدهم نیز به آن اشاره کرده و گفته «بین گفتن و پرداختن و حتی کارشناسانه بودن این پرداختن‌ها خیلی فاصله است. به هرحال ما از این حرف‌ها بسیار می‌زنیم اما زمانی که به میدان عمل می‌رسد می‌بینیم که با آن راه‌حل‌هایی که از نظر علمی باید داشته باشیم و به قانون تبدیل کنیم تا توان یا باور اجرایی داشته باشیم، فاصله زیاد است.» مسعود پزشکیان که تاکید دارد «باید به شعارهایی که می‌دهیم، عمل کنیم»، گفته است: «صحبت از مردم، مستضعف و… می‌کنیم و می‌گوییم انقلاب برای تمام مردم است و متعلق به گروه خاصی نیست و قالیباف هم در سخنرانی خود در حرم امام (ره) به آن اشاره کرد، اما امروز تمام مردم وسط صحنه نیستند. در حالی که آنچه رمز پیروزی است حضور همه ملت است و این مشکل را باید در داخل حل کنیم، نه در خارج!» وزیر بهداشت دولت اصلاحات با تاکید بر اینکه «باید تمام مردم را در صحنه بازی دهیم»، می‌گوید: «دلیل این بی‌اعتمادی، ما هستیم. ما نتوانستیم آنچه را که گفتیم، در عمل پیاده کنیم و طبعا وقتی مردم عمل ما را می‌بینند، حرف ما را گوش نمی‌دهند. تصور می‌کنم امام (ره) دق می‌کرد! امام (ره) نمی‌پذیرفت که وضع مردم اینچنین باشد. به یاد دارم آن اوایل که چند ماهی از انقلاب گذشته بود و مردم مشکل داشتند، به شدت عصبانی بودند و به آن مسوولان تشر می‌زد که چرا مردم چنین مشکلی دارند و شما بی‌تفاوت هستید.»
اما به جز پزشکیان که به عنوان یکی از معدود اصلاح‌طلبان حاضر در مجلس یازدهم، بر نقش مردم تاکید کرده، روحانیون شاخص جریان اصلاحات در مجمع روحانیون مبارز نیز به‌تازگی در این رابطه اظهارنظر کرده‌اند. اعضای مجمع روحانیون مبارز که شامگاه دوشنبه به‌منظور تجدیدمیثاق با آرمان‌های امام (ره) گردهم آمده بودند، در حاشیه این گردهمایی در نشستی به بحث درباره مسائل روز کشور پرداختند و سیدمحمد خاتمی در قامت رییس این مجمع سیاسی-مذهبی نیز در سخنانی به توجه ویژه بنیانگذار جمهوری اسلامی بر نقش و جایگاه ملت پرداخت. رییس دولت اصلاحات که «عظمت امام» را ناشی از این می‌داند که ایشان «بنیانگذار جمهوری اسلامی است»، گفت: «معتقدم جمهوری اسلامی می‌تواند برآورنده نیازهای زمان ما، خواسته‌های مردم و گشاینده راهی به سوی یک زندگی بهتر باشد که این ملت مستحق آن است.» خاتمی همچنین تاکید کرد: «گرچه دیگران هم سعی می‌کنند روال و روشی را که خودشان اتخاذ کرده‌اند، به نحوی منتسب به امام (ره) کنند، ولی من معتقدم امام (ره) همان کسی است که «جمهوری اسلامی» را پیشنهاد داده و مردم هم به آن رأی داده‌اند، ولی در عمل آنچه که رخ داد انحراف از آن مسیر است.»
اما در ۲۴ ساعت گذشته به جز روحانیون بلندپایه اصلاح‌طلب و مسعود پزشکیان که از معدود اصلاح‌طلبان حاضر در مجلس است، یک چهره شاخص دیگر از میان اصلاح‌طلبان نیز در پیامی به‌مناسبت فرارسیدن سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی به بیان نکاتی در اهمیت توجه حاکمان به مردم پرداخت. محمدرضا عارف که می‌توان او را لیدر جریان اصلاحات در دهه ۹۰ خورشیدی دانست، در این پیام مکتوب بر لزوم بازخوانی آرمان‌های اصیل انقلاب در شرایط کنونی تاکید کرد و نوشت: «نظام جمهوری اسلامی ایران ساختاری برآمده از انقلابی مردمی با شعار بنیادین «استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی» است. انقلابی که مورد قبول قاطبه مردم و نحله‌های گوناگون و متکثر قرار گرفت و رهبر فقید انقلاب «جمهوریت» در «جمهوری اسلامی» را بسان سایر جمهوری‌ها تبیین کرده و میزان را رای ملت دانستند.»
عارف همچنین با اشاره تلویحی به برقراری «حاکمیت یکدست» در شرایط کنونی کشور، نوشت: «امام (ره) با حاکمیت یکدست مخالف بودند؛ چراکه سرنوشت حاکمیت یکدست به بن‌بست رسیدن کشور است.» او که «حاکمیت ملی»، «میزان بودن رای مردم» و «حاکم شدن قانون بر کلیه مقدرات کشور» را از «محکمات اندیشه رهبر فقید انقلاب» می‌داند، همچنین یادآور شد: «البته باید اذعان کرد که در دوران تثبیت انقلاب به واسطه شرایط خاص آن زمان در برخی تصمیم‌گیری‌هایی که با حقوق شهروندی در ارتباط بود، شاهد اشتباهاتی بودیم که با آموزه‌های اسلامی بعضا در تعارض بود.» رییس فراکسیون امید مجلس دهم با اشاره به برخی چالش‌ها نوشت: «تلاش برخی از جریان‌ها، حذف تمامی یاران انقلاب، نخبگان و دلسوزان میهن عزیزمان است.» او همچنین اضافه کرد: «با توجه به شناختی که از تفکر ضد جمهور این جریان داریم، متاسفانه باید بگوییم در صورت تداوم چنین نگاه و تفکری که هیچ‌گونه سنخیتی با آرمان‌های اولیه انقلاب اسلامی ندارد، سرنوشت خوبی را برای ایران عزیز متصور نیستیم.» او با اشاره به آنچه در سال‌های پایانی سده پیشین خورشیدی در سپهر سیاسی کشور رقم خورد، نوشت: «برای اولین‌بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در اواخر قرن گذشته جریان‌های براندازی‌خواه، همراستا پروژه‌های سیاسی خود را در کاهش میزان حضور مردم در انتخابات می‌یافتند. جریان تمامیت‌خواه و انحصارطلب که پیروزی در انتخابات را با مشارکت حداکثری در انتخابات برای خود دست‌نیافتنی می‌دید زمینه برگزاری یک انتخابات با مشارکت کم، اما نتیجه از پیش‌تعیین‌شده را در دستور کار قرار داد. از طرفی جریان ِ سرنگونی‌طلب نیز کاهش مشارکت در انتخابات را مقدمه تحرکات بعدی خود برای نامشروع جلوه دادن نظام جمهوری اسلامی ایران و تقویت موضع خود یافته بود.» عارف که تمامی این موارد را به‌مثابه «زنگ خطری» ارزیابی می‌کند که پیش از این نیز «توسط دلسوزان کشور نسبت‌به فاصله گرفتن از آرمان‌های انقلاب ۵۷ بارها اعلام شده بود اما متاسفانه اراده‌ای جدی برای تغییر در شیوه حکمرانی احساس نمی‌شود»، «مسوولیت نخبگان عرصه‌های گوناگون»‌ را «فهم درست از منطق موقعیت کنونی و رسیدن به راهبردی مناسب و منافع ملی» خواند و نوشت: «باید مختصات سیاست به وقت اکنون، توسط اهالی تدبیر و عقلای کشور مورد فهم و اهتمام واقع شود.»