تغییر دبیر «شعام» به تغییر راهبرد امنیتی نظام نمی‌انجامد

گروه سیاسی‌- باتوجه به اهمیت پایان یافتن دوره فعالیت دریابان شمخانی در دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی و انتصاب سردار احمدیان به‌عنوان دبیر جدید این شورا، به سراغ حسین کنعانی‌مقدم رفتیم تا در گفت‌وگو با این چهره سیاسی اصولگرا و نظامی سابق، به تحلیل این رویداد مهم بنشینیم.
آقای کنعانی‌مقدم، طی چند ماه گذشته و همین‌طور در سال‌های گذشته، چند نوبت شایعه کناره‌گیری یا برکناری دریابان شمخانی مطرح شده بود تا اینکه در جریان امضای تفاهمنامه ایران و عربستان، این شایعات رد شد. با این حال روز گذشته بالاخره روز موعود فرارسید و سردار احمدیان جایگزین شمخانی شد؛ باتوجه به زمان اتخاذ این تصمیم به فاصله زمانی بسیار اندک از امضای توافق تهران-ریاض، ارزیابی شما از این جابه‌جایی چیست و کلیت آن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
باید توجه داشته باشیم که در این دوره فعالیت دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی، رویدادهای بسیار مهمی از برجام گرفته تا مسائل بین‌الملل و حوادث داخلی کشور از ۱۳۸۸ گرفته تا حوادث اخیر اتفاق افتاد و بخشی از مدیریتی آن نیز در شورای عالی امنیت ملی رقم خورد. باتوجه به اینکه دریابان شمخانی مورد وثوق نیروهای مسلح سپاه و ارتش بود، همچنین نیروهای سیاسی از طیف‌های گوناگون، ایشان را قبول داشتند، هماهنگی خوبی نسبت به مسائل دفاعی و امنیتی به‌وجود آمد. همچنین در رابطه با مسائل عربستان با توجه به اینکه شخصی که برای مذاکره از طرف سعودی‌ها معرفی شده بود، چهره‌ای امنیتی بود، جمهوری اسلامی نیز منطقا چهره‌ای با سابقه امنیتی را به مذاکرات اعزام کرد که این چهره کسی نبود جز آقای شمخانی. اگرچه این پرونده در اختیار وزارت خارجه بود و از مدت‌ها قبل این مذاکرات در بغداد در رفت و آمدهای بسیار زیادی پیگیری و جلو می‌رفت اما با وساطت چین این پرونده شکل جدیدی به خود گرفت و در حال حاضر هم وزارت خارجه مسوول پیگیری عادی‌سازی روابط با عربستان و کشورهای عربی است.
ناگفته نماند که تعیین راهبرد سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی، برعهده رهبری است و وزارت امور خارجه و شورای‌عالی امنیت ملی نیز مجریان این سیاست‌ها هستند. بنابراین تغییری در سیاست‌های کلی نظام اتفاق نیفتاده و با عوض شدن افراد و جابه‌جایی مقام‌های اجرایی در مسوولیت‌های مختلف، تغییری در کلیت روندها انجام نخواهد گرفت. قطعا سردار احمدیان هم که حالا به‌عنوان دبیر جدید شورای‌عالی امنیت ملی معرفی شده، همان سیاست‌ها را با توانی تازه‌نفس‌تر دنبال خواهد کرد و قطعاً سیاست‌های ابلاغی رهبری در دستورکار ایشان نیز خواهد بود. درنتیجه این شرایط فراهم است که همان روندها با تحولاتی جدی‌تر دنبال شود.
شما دستاوردها و عملکرد دریابان شمخانی را چگونه ارزیابی می‌کنید و به نظر شما او در این یک دهه، در چه مسائلی موفق بود و در چه مسائلی نیز احیانا چندان درست عمل نکرد؟!
من از زمان حضورم در سپاه با دریابان شمخانی آشنایی دارم و ایشان را از زمانی که در سپاه اهواز حضور داشتند، می‌شناختم و با او ارتباط داشتم. یعنی- چه در دوران جنگ و چه زمانی که در نیروهای مسلح بودند- بنده از ایشان حکم گرفتم. به هر حال دریابان شمخانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در مقاطع مختلف مسوولیت‌های مختلفی را برعهده داشتند که یکی از مهم‌ترین آنها همین مسوولیت در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی بود. درمجموع به نظر می‌رسد دریابان شمخانی در فیصله و خاتمه دادن پرونده‌ها موفق بوده و توانسته پرونده‌هایی که در شورای‌عالی امنیت ملی مانده بود، مختومه کند و عملا بحران‌ها را پشت‌سر بگذارد. همچنین به این دلیل که ارتباط بسیار خوبی با نیروهای مسلح داشت، در مدیریت و اداره مسائل دفاعی- امنیتی کشور نیز دستاوردهایی داشت و توانست کمک زیادی کند تا کشور راحت‌تر از بحران‌ها عبور کند.
حالا اما سردار علی‌اکبر احمدیان جایگزین دریابان شمخانی شده؛ این جابه‌جایی چه تاثیری بر آینده دبیرخانه و افق عملکرد شورای‌عالی امنیت ملی دارد؟! شناخت شما از دبیر جدید «شعام» باتوجه به عملکردشان در نهادهای نظامی در گذشته چیست؟!
همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره کردم، افراد تاثیر چندانی در سیاست‌های امنیتی و دیپلماتیک نظام و اصولا آنچه در نهادی همچون شورای عالی امنیت ملی «شعام» می‌گذرد، ندارند؛ بنابراین افراد مختلف می‌توانند سیاست‌ها را به شیوه‌های گوناگون مدیریت کرده و اجرایی کنند. یعنی تاثیر افراد صرفاً در بخش اجرایی آن است، نه تعیین و تدوین راهبرد و استراتژی. با این حال شناخت من بیشتر از روی کارکرد و نیز شخصیت افراد است و البته شناخت چندانی هم از سردار احمدیان ندارم. اما به هر حال همین که توانی جدید با نگاهی راهبردی و استراتژیک وارد دبیرخانه شده، می‌تواند امیدوارکننده باشد. همچنین سابقه خدمت سردار احمدیان در جبهه و البته همراهی و همکاری با شهید حاج قاسم سلیمانی نیز حائز اهمیت است. این‌ها تجربیاتی است که ایشان دارند و می‌تواند در بستری جدید به کارش بیاید. دبیر جدید «شعام» طبیعتا نیروهای جدیدی را به کار خواهد گرفت و توان شورای‌عالی امنیت ملی را افزایش خواهد داد. نگاه دبیر جدید به مسائل داخلی و امنیتی کشور، نگاهی علمی است که می‌تواند یک مزیت باشد، چرا که بالاخره سردار احمدیان زمانی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام هم بوده و آنجا نسبت به مسائل کشور شناخت کافی دارد.