علت تکرار وقوع حوادث در بیمارستان‌ها

«جهان‌صنعت»- بررسی ۷ حادثه در اردیبهشت ۱۴۰۲ و راهکارها و اقدامات اصلاحی برای پیشگیری از تکرار چنین حوادثی موضوع اصلی جلسه کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار بیمارستان فارابی بود.
الناز نصیرلو مسوول بهداشت حرفه‌ای بیمارستان فارابی اظهار داشت: در اردیبهشت ۱۴۰۲ شاهد بروز ۷ حادثه در بیمارستان بودیم که می‌توان گفت برای ما بی‌سابقه بوده است. حوادثی همچون بریدگی انگشت دست کارکنان آشپزخانه، زمین خوردن کارکنان پرستاری به دلیل اختلاف سطح و ضرب‌دیدگی و آسیب به مچ پای دو تن از کارکنان خدمات تا گاز گرفتن ساعد دست پرستار توسط بیمار خردسال در هنگام ریختن قطره در چشم. به همین دلیل تصمیم گرفتیم با مطرح کردن این موارد در جلسه کمیته حفاظت فنی، هم اقدامات اصلاحی انجام‌شده را مرور کنیم و هم راهکاری برای پیشگیری از تکرار چنین حوادثی بیابیم.
وی افزود: با توجه به مواردی که رخ داده به نظر می‌رسد باید یک بازنگری در نحوه ارسال گزارش حوادث داشته باشیم. یعنی اینکه شخص حادثه‌دیده باید به سرعت مسوول واحد خود را در جریان قرار داده و گزارش خطا نیز در اسرع وقت به دست ما برسد. همچنین باید ارجاع شخص حادثه‌دیده به مراکز درمانی نیز با نظارت بیمارستان و ارجاع به مرکز یا پزشک معتمد بوده و تا پایان روند درمان نیز پیگیری‌ها ادامه داشته باشد. مساله دیگر بحث مرخصی استعلاجی شخص حادثه‌دیده است. در این زمینه نیز باید نظارت بیشتر شود. به عنوان مثال اگر همکاری دچار حادثه شد و نیاز به ۲ ماه مرخصی استعلاجی پیدا کرد نباید پس از چند روز مجدد به محل کار خود بازگردد. در این صورت هم سلامت شخص به خطر می‌افتد و هم از نظر کارایی در محل کار نمی‌تواند بازدهی لازم را داشته باشد. به همین دلیل باید نظارت به گونه‌ای باشد که فرد تا پایان مدت استعلاجی از مراجعه به محل کار خودداری کند.
نصیرلو در ادامه نگاهی نیز به مصوبات کمیته‌های قبلی داشت و گفت: در زمینه رفع مشکلات ارگونومی، یک برنامه عملیاتی به دفتر بهبود کیفیت بیمارستان پیشنهاد و برای اجرای اقدامات اصلاحی لازم به ترتیب اولویت نیز برنامه‌ریزی شد. اما در مورد بررسی وضعیت سامانه تهویه قسمت ریکاوری اتاق عمل یک بیمارستان همچنان اقدامی انجام نشده و امیدواریم با همکاری واحد تاسیسات و انجام بررسی‌های بیشتر بتوانیم راهکاری برای رفع مشکل این اتاق عمل ارائه کنیم. زیرا بحث فشار هوا و تهویه یک امر ضروری در اتاق‌های عمل است.
مسوول بهداشت حرفه‌ای بیمارستان فارابی همچنین از شروع مراحل حذف چراغ‌های الکلی از اتاق‌های عمل در بیمارستان فارابی خبر داد و تصریح کرد: یکی از مصوباتی که از سال گذشته نیز پیگیر اجرای آن هستیم، حذف این چراغ‌هاست. زیرا می‌توانند خطر بروز حوادثی مانند آتش‌سوزی را به همراه داشته باشند. خوشبختانه با بررسی‌هایی که انجام شد توانستیم یک نوع مناسب از کوتر را برای جایگزینی این چراغ‌ها انتخاب کنیم و در حال حاضر نیز در مراحل خریداری است. یکی از مصوباتی که می‌توان گفت اقدامات خوبی هم در رابطه با آن انجام شده بحث رفع مشکلات موجود در انبار اکسیژن بیمارستان است که براساس گزارش معاونت درمان مواردی از عدم انطباق در محل وجود داشت. خوشبختانه در حال حاضر سیلندرهای پر و خالی از هم جدا شده و کلاهک نیز برای آنها نصب شده است. همچنین رنگ‌آمیزی کپسول‌ها و تعبیه هواکش نیز به خوبی انجام شده اما همچنان برای نصب سامانه هشدار‌دهنده و آشکارساز نشت اکسیژن، تجهیزات ضدانفجار و نصب علائم هشدار نیازمند انجام اقدامات اصلاحی هستیم. نصیرلو، برنامه عملیاتی واحد بهداشت حرفه‌ای بیمارستان فارابی در سال ۱۴۰۲ برای کاهش مشکلات ارگونومی را بررسی کرد و ارزیابی این مشکلات به ترتیب اولویت‌های پرخطر دانست و افزود: تا پایان سال جاری رفع حداقل ۱۰ درصد از موارد عدم انطباق برای کاهش این آسیب‌ها در دستور کار قرار دارد. وی درباره شاخص‌های بروز آسیب‌های شغلی و کاهش خطرات شغلی اولویت‌دار نیز نکاتی مطرح کرد و گفت: باید توجه کنیم اعداد مربوط به این شاخص‌ها همیشه واقعی نیست زیرا همه حوادث گزارش نمی‌شوند. اما زمانی که ضریب تکرار حادثه یا همان حوادث مشابه افزایش می‌یابد یعنی نتوانسته‌ایم در زمینه اجرای اقدامات اصلاحی خوب عمل کنیم. یکی از علت‌های آن نیز همان‌طور که گفتم به دلیل اهمیت ندادن به ارسال گزارش حوادث است. گاهی ممکن است گزارش یک حادثه پس از ۲ هفته به صورت مکتوب به دست ما برسد. وی افزود: بارها نیز از من سوال شده که چرا باید حادثه را گزارش کنیم یا اگر گزارش کنیم بیمارستان چه امتیازی برای ما در نظر می‌گیرد. البته برخی از کارکنان نیز گمان می‌کنند در صورت گزارش حادثه به عنوان مقصر شناخته می‌شوند و به همین دلیل ممکن است از چنین کاری خودداری کنند. به همین دلایل است که نیازمند بازنگری در دستورالعمل‌های ایمنی و گزارش حادثه هستیم. حتی باید پا را فراتر از گزارش حوادث گذاشته و شبه‌حوادث را نیز در سریع‌ترین زمان ممکن به مسوول واحد و واحد بهداشت حرفه‌ای اطلاع دهیم. در واقع سطح فرهنگ ایمنی در بیمارستان فارابی باید به‌گونه‌ای باشد که ایمن بودن محیط کار برای کارکنان یک اولویت محسوب شود. مسوول بهداشت حرفه‌ای بیمارستان فارابی همچنین افزود: البته بروز حوادث را نمی‌توان ۱۰۰ درصد به ناایمن بودن محیط مربوط دانست زیرا عوامل مختلفی در بروز یک حادثه دخیل هستند. اما نمی‌توان چنین موضوعی را دلیلی بر گزارش نکردن این موارد برشمرد. نصیرلو، اجرایی نشدن دستورالعمل‌های ایمنی را نیز یکی از علت‌های وقوع حوادث تکراری دانست و اظهار داشت: صحبت درباره بازنگری در دستورالعمل‌ها یک چیز است و اجرایی شدن آن چیز دیگر. در حال حاضر نیز مشکل ما اجرایی نشدن دستورالعمل‌های ایمنی موجود است. کارکنان باید مواردی مانند استفاده از لوازم حفاظت فردی و گزارش حوادث را اولویت بدانند. شاید مسوولان به ویژه مسوولان واحدها باید در این زمینه قاطعیت بیشتری داشته باشند یا از عوامل تشویقی و تنبیهی بهره ببرند.