وزیر دفاع جدید چین کیست؟

پس از ناپدید شدن وزیر دفاع قبلی، فرمانده نیروی دریایی چین به عنوان وزیر دفاع منصوب شد

محمدرضا ستاری- دولت چین روز جمعه و پس از ماه‌ها بلاتکلیفی بعد از برکناری ژنرال لی شانگفو وزیر دفاع سابق، دونگ جون فرمانده نیروی دریایی ارتش آزادیبخش را به سمت وزیر دفاع جدید معرفی کرد. این اتفاق در حالی بود که وزیر دفاع قبلی یعنی لی شانگفو به عنوان یکی از متحدان نزدیک شی‌ جین‌پینگ و از فرماندهان بلندپایه هوا و فضای ارتش چین در ماه اکتبر به صورت رسمی برکناری‌اش اعلام شد، اما وی از چند ماه قبل یعنی از ماه آگوست سال جاری میلادی از انظار عمومی ناپدید شده بود.
در مورد سمت جدید دونگ جون اظهارنظرها از سوی کارشناسان متفاوت است. برخی معتقدند این ژنرال بلندپایه ۶۲ساله در شرایطی به وزارت دفاع منصوب شده که چین و آمریکا درگیر یک مقابله جدی در منطقه آسیا و اقیانوسیه هستند و او حالا از فرماندهی نیروی دریایی به سمتی تشریفاتی گمارده شده است، چراکه او در سیاست دفاعی و مدیریت نظامی چین نقش چندانی ایفا نخواهد کرد، زیرا این موارد در حوزه اختیارات کمیسیون نظامی مرکزی حزب کمونیست است که گروهی نخبه از نزدیکان شی آن را اداره می‌کنند و دونگ نیز در این کمیسیون عضویتی ندارد.
طبق گزارشی که در این خصوص خبرگزاری الجزیره منتشر کرده، به احتمال زیاد یکی از وظایف وزیر دفاع جدید، تعامل با آمریکا جهت کاهش خطر درگیری میان واشنگتن و پکن بر سر تایوان و دریای چین جنوبی خواهد بود. در واقع دونگ جون قبل از اینکه فرمانده نیروی دریایی شود، در سال ۲۰۲۱ معاون فرمانده ناوگان شرقی نیروی دریایی چین بود؛ جایی که ستون اصلی نبرد بر سر تایوان را تشکیل می‌دهد.
حذف عجیب متحدان سابق شی
تعیین وزیر دفاع جدید چین در شرایطی است که وزیر قبلی یعنی لی شانگفو در اسفند سال گذشته به عنوان یک نیروی وفادار شی جین‌پینگ به این سمت رسیده بود، اما او نیز مانند وزیر خارجه جدید یعنی جین کانگ پس از مدتی ناپدید شدن از انظار عمومی، از سمت خود برکنار شد؛ امری که گمانه‌زنی‌های مختلفی در رابطه با آن انجام شده و اتهاماتی از قبیل فساد تا سوء‌ظن جاسوسی را برخی از رسانه‌ها و کارشناسان درخصوص برکناری لی شانگفو مطرح کردند.
البته برکناری وزیر خارجه و وزیر دفاع قبلی چین تنها نمونه ناپدید شدن و دستگیری مقامات چینی نیست، بلکه شی جین‌پینگ از سال ۲۰۱۲ کمپینی به نام مبارزه با فساد راه‌اندازی کرده که در راستای آن برخی از مقامات سابق و فعلی چین از کار برکنار شده‌اند. به عنوان مثال در سال جاری میلادی علاوه بر برکناری چند ژنرال در نیروهای موشکی چین شاهد بودیم که سال گذشته نیز شیائو یاکینگ وزیر سابق صنعت نزدیک به یک ماه از انظار عمومی ناپدید و بعد مشخص شد به دلیل فساد تحت بازجویی و پیگرد قرار گرفته است.
فرمانده ارشد یا سیاستمدار
طبق گزارشی که روزنامه نیویورک‌تایمز منتشر کرده، ممکن است انتصاب دریاسالار دونگ به وزارت دفاع از سوی دولت پکن پاسخی باشد برای رفع ابهاماتی که نسبت به برکناری جین کانگ، لی شانگفو و دو فرمانده ارشد نیروی موشکی چین ایجاد شده است.
در این میان هر چند در سلسله مراتب نظامی چین که تحت کنترل حزب کمونیست این کشور است، وزیر دفاع بالاترین مقام نظامی محسوب نمی‌شود، اما این شخص مسوول ارتباطات خارجی ارتش آزادیبخش است، لذا هر چند که دونگ جون هنوز عضو کمیسیون نظامی حزب کمونیست نیست، اما برخی از ناظران معتقدند ممکن است وی در نشست بعدی رهبران حزب به عضویت این کمیسیون نیز ارتقا یابد.
در این راستا درو تامپسون استاد سابق دانشگاه ملی سنگاپور و پژوهشگر ارسد مدرسه سیاست عمومی لی کوان یو به نیویورک‌تایمز توضیح می‌دهد: وزیر دفاع در سیستم دولتی چین تصمیم‌گیرنده و فرمانده اصلی نیست، اما همزمان به عنوان مهره کلیدی مذاکرات خارجی که اکنون با آمریکا کلید خورده و همچنین رابط میان وزارت دفاع و شخص شی جین پینگ است، از این رو شاید یکی از مهم‌ترین و در عین حال دشوارترین ماموریت‌های دریاسالار دونگ، گفت‌و‌گو و مذاکره با آمریکایی‌ها باشد؛ جایی که دو طرف در دریای چین جنوبی، تایوان و آسیا- اقیانوسیه درگیر چالش و تقابل‌های جدی هستند. به همین دلیل به نظر می‌رسد دونگ در پست جدید خود بیشتر نیرویی بوروکراتیک باشد تا افسری در خط مقدم تنش‌ها.
به گفته تامپسون این موارد هم دارای مزایایی است و هم معایبی دارد. به این معنی که او اکنون برای کار کردن با سیستم سیاسی چین تجربه دارد، اما نقشش از یک فرمانده ارشد به یک سیاستمدار در دولت کاهش یافته است.