تاثیر تجدید ارزیابی دارایی‌ها بر صورت‌های مالی ناشران

تجدید ارزیابی دارایی‌ از طبقه دارایی‌های استهلاک‌ناپذیر مانند زمین و دارایی‌های نامشهود و سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت می‌تواند گزینه مناسبی برای بهره‌مندی از ظرفیت تجدید ارزیابی دارایی‌ها باشد. ابوالفضل صمدی، کارشناس بازار سرمایه به سنا می‌گوید: از آنجا که حسب استانداردهای حسابداری جاری و متداول در کشور، ارزش دارایی‌های غیرجاری بنگاه‌های اقتصادی بر مبنای بهای تاریخی در دفاتر آن منعکس می‌شود، با گذر زمان به ویژه در اقتصادهای با تورم مزمن و بالا، بین ارقام دفتری دارایی‌ها در دفاتر بنگاه‌ها و ارزش جاری همان دارایی‌ها یا ارزش منصفانه آنها، شکاف معناداری به وجود می‌آید و همین رویکرد باعث افزایش نبود شفافیت در حوزه بنگاهداری از یک سو و عدم کارایی اطلاعاتی به واسطه ایجاد عدم تقارن اطلاعاتی و گاها از طریق ارائه اطلاعات ناصحیح به سایر ذی‌نفعان در قالب دستور‌العمل حاکمیت شرکتی از سوی دیگر می‌شود و این امر، منجر به ناپایداری اکوسیستم فعالیت بنگاه در سطح خرد و اقتصاد در سطح کلان خواهد شد. او افزود: به نظر نگارنده تبعیت از استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی که همانا هدف آن‌ ایجاد یکسانی، شفافیت و قابل مقایسه کردن گزارش‌ها و صورت‌های مالی در سراسر جهان است، یکی از راهکارهای سودبخش برای رفع بخش مهمی از نقصان‌های اشاره‌شده در بالاست. یکی از نکات کلیدی مطرح در این شیوه گزارشگری، شفافیت در انعکاس اعداد و ارقام در صورت‌های مالی برای ذی‌نفعان بنگاه‌هاست؛ معضلی که در سطح بنگاه‌های خرد و کلان در داخل کشور (اعم از شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس و فرابورس یا شرکت‌های خارج از بازار سرمایه) با آن درگیر هستند.
این کارشناس بورس افزود: به‌روزرسانی اقلام صورت‌های مالی به ویژه صورت وضعیت مالی و بالاخص دارایی‌های غیرجاری که از آن تحت عنوان «تجدید ارزیابی دارایی‌ها» یاد می‌شود، از مباحث راهگشا در افزایش شفافیت اطلاعاتی است که به ویژه اخیرا در بازار سرمایه با پیگیری سازمان بورس و اوراق بهادار، به آن تاکید می‌شود. تجدید ارزیابی دارایی‌ها به زبان ساده، به این معناست که ارزش روز یا منصفانه دارایی‌های غیرجاری موجود در دفاتر بنگاه در زمان جاری چقدر است یا تجدید ارزیابی دارایی‌ها به معنای جای‌گذاری ارزش روز و منصفانه دارایی‌ها در دفاتر شرکت‌ها و بنگاه‌ها به جای ارقام تاریخی همان قلم دارایی است. به گفته او به‌روزآوری ارزش دارایی‌ها یا همان تجدید ارزیابی دارایی‌ها به دو شکل می‌تواند در صورت‌های مالی شرکت‌ها تاثیرگذار باشد:
١- تجدید ارزیابی دارایی‌ها، سبب می‌شود از یک سو، میزان هزینه استهلاک محاسباتی دوره برای دارایی‌های استهلاک‌پذیر به شکل واقعی تعدیل شود و به این طریق با واقعی شدن بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته، سود و زیان عملیاتی دوره در صورت سود و زیان به صورت واقعی منعکس شود و از سوی دیگر، با تجمیع ذخایر از طریق استهلاک دوره‌ای، منابع لازم برای جایگزینی دارایی مستهلک‌شده فراهم می‌شود.
٢- تجدید ارزیابی دارایی‌ها موجب می‌شود با واقعی شدن ارزش روز دارایی‌ها در ترازنامه و هزینه استهلاک در صورت سود و زیان، داده‌های قابل اتکاتر و مشخص‌تری برای ارزیابی عملکرد مدیران ارشد اجرایی شرکت به دست آید.
این کارشناس بازار سرمایه در بخش دیگری از صحبت‌هایش افزود: به طوری کلی، تجدید ارزیابی دارایی‌ها از منظر تئوری، اهداف گوناگونی را دنبال می‌کند. برخی از این اهداف بنیادین هستند که به ‌صورت مستقیم بر وضعیت صورت‌های مالی بنگاه‌ها تاثیر می‌گذارند، مانند اصلاح ساختار مالی بنگاه‌ها و بهبود حقوق مالکانه در ترازنامه و متعاقبا افزایش ظرفیت تامین مالی و کاهش هزینه تامین مالی ناشی از ساختار مالی بهبودیافته، خروج از شمولیت ماده ۱۴۱ قانون تجارت و تعیین ارزش منصفانه اجزای دارایی‌های بنگاه‌ها هنگام واگذاری به طرق گوناگون و پیشگیری از فساد احتمالی به ویژه در مواردی که واگذاری توسط نهادهای دولتی و سازمان‌های نیمه‌دولتی صورت می‌گیرد. برخی از این اهداف برون‌سازمانی هستند و به صورت غیرمستقیم بر سایر ذی‌نفعان تاثیر می‌گذارند، مانند افزایش ضریب اعتباری بنگاه‌ها از منظر تامین‌کنندگان مالی، افزایش شفافیت اطلاعاتی برای فعالان بازار سرمایه، ارزیابی توان مدیریتی و بهره‌وری مدیران اجرایی از سوی سهامداران، عارضه‌یابی در خصوص وضعیت موجود با به‌روزرسانی هزینه‌ها و درآمدها. نتایج پژوهش‌های انجام‌شده در بازارهای مالی کشورهای گوناگون مانند انگلستان و شرق آسیا و… نشان می‌دهد که تجدید ارزیابی دارایی‌ها کمک می‌کند که ویژگی به ‌موقع بودن و مربوط بودن اطلاعات افشا‌شده پررنگ‌تر باشد و به این ترتیب، ریسک نوسانات غیرعادی قیمت سهام به واسطه عدم تقارن اطلاعاتی تا حدودی تعدیل شود.