جنگ سیاه در دریای سرخ

ایلیا حسینی- سومالی‌لند به عنوان یک منطقه خودمختار که ادعای جدایی از سومالی را دارد با اتیوپی قراردادی امضا کرده و به آنها دسترسی به بندر و زمین برای یک پایگاه دریایی را داده است. رییس‌جمهوری خودخوانده سومالی‌لند تصریح کرده که ما به اتیوپی اجازه خواهیم داد تا به ۲۰ کیلومتر از مناطق ساحلی دسترسی پیدا کند تا در عوض ما را به عنوان یک کشور مستقل فورا به رسمیت بشناسد.
اتیوپی محصور در خشکی
این مساله از آنجا حائزاهمیت است که اتیوپی یک کشور محصور در خشکی بوده و سال‌هاست که می‌خواهد به یک بندر دریایی دسترسی پیدا کند و نخست‌وزیر این کشور اکنون در معرض خطر جنگ برای دسترسی به آب‌های آزاد است. اتیوپی در شاخ آفریقا واقع شده؛ منطقه‌ای پر از جنگ داخلی، نزاع مسلحانه و حتی دزدان دریایی. این کشور یکی از آسیب‌دیده‌ترین مناطق جهان در اثر درگیری است. طبق گزارشی که در این خصوص مجله اکونومیست منتشر کرده، اکنون مناقشه جدیدی در نزدیکی دهانه دریای سرخ در بندر بربره و منطقه خودمختار سومالی‌لند به وجود آمده؛ منطقه‌ای که ۳۰ سالی است از سومالی اعلام استقلال کرده و می‌خواهد مجامع بین‌المللی استقلال آنها را به رسمیت بشناسند. اول ژانویه امسال منطقه سومالی‌لند با اتیوپی قراردادی امضا کرد و به آنها دسترسی به بندر و زمین برای یک پایگاه دریایی را داد؛ امری که برای سرزمین اصلی یعنی سومالی نقض آشکار حاکمیت آن به شمار می‌رود.
استعمار و مشکلات مرزبندی
مانند بسیاری از مناقشات مرزی آفریقا، مشکلات در این منطقه از دوران استعمار آغاز شد؛ زمانی که قدرت‌های اروپایی قاره آفریقا را چندتکه کردند. سومالی و اریتره امروزی مستعمرات ایتالیا بودند و بریتانیا نیز سومالی‌لند را اشغال کرد، سپس بریتانیایی‌ها ایتالیایی‌ها را در طول جنگ جهانی دوم بیرون راندند، اما در دهه ۱۹۶۰ همه این کشورها مستقل شدند و درنهایت سومالی‌لند با سومالی متحد شد و امپراتوری اتیوپی، اریتره را ضمیمه خاک خود کرد. با این حال مجددا در دهه ۱۹۹۰، مرزها دستخوش تغییر شد. پس از یک جنگ داخلی وحشیانه، اریتره مستقل و اتیوپی بار دیگر در خشکی محصور شد. از سوی دیگر سومالی‌لند از سومالی استقلال پیدا کرد و از آن زمان درخواست سومالی‌لند برای اینکه به رسمیت شناخته شود، نادیده گرفته شده ‌است. این منطقه خودمختار از هر جهت به یک کشور کارآمد تبدیل شده، ولی رسمی نیست. اکنون اتیوپی حق حاکمیت سومالی‌لند را به رسمیت می‌شناسد که بهای ناچیزی در مقابل ده‌ها سال جست‌وجو اتیوپی برای دسترسی به دریا است. اتیوپی گزینه دیگری را هم مدنظر دارد؛ بندر عساب در کشور اریتره. به‌ نظر می‌رسد بلندپروازی‌های اتیوپی بار دیگر منجر به جنگ وحشتناکی میان اریتره و اتیوپی شود. هرچند که کنترل بخشی از سومالی‌لند نیز در راستای نقض حاکمیت سومالی بوده و بسیار بعید است که سومالی بدون جنگ و درگیری به چنین خواسته‌هایی رضایت دهد.
این تحولات از آنجا حائزاهمیت است که علاوه بر منطقه راهبردی شمالی دریای سرخ و نزدیکی کانال سوئز، در جنوب دریای سرخ و تنگه باب‌المندب نیز اکنون درگیری و تنش میان آمریکا، انگلیس و یمن در جریان است؛ امری که تاکنون منجر به ۴ حمله مشترک آمریکا و انگلیس به یمن شده است.