سایه‌روشن‌های بورس

«جهان‌صنعت»‌- با حملات گسترده جمهوری اسلامی ایران به رژیم صهیونیستی حالا بازارهای مالی وارد فاز جدیدی شده‌اند؟ از پیش معلوم بود و در همه دنیا نیز چنین است که بازار سرمایه در تلاطم‌های سیاسی زودتر واکنش نشان می‌دهد.
در جمهوری اسلامی ایران هم انتظار می‌رود پس از حمله‌اش به رژیم صهیونیستی، بازار سرمایه و دیگر بازارهای دارایی بیشتر اثر بگیرند. در این خصوص باید اشاره کرد که فروشندگان بازار سرمایه پس از افزایش تنش‌ها بین ایران و اسرائیل در آخر هفته گذشته، دست برتر را در جریان معاملات داشتند، به طوری که ۹۵درصد نمادها در سوی منفی دامنه نوسان ایستادند. در پایان معاملات اولین روز کاری هفته جاری، دماسنج اصلی تالار شیشه‌ای با افت ۳۸/۲درصدی، ۵۳هزار و ۹۲۸واحد از ارتفاع این شاخص در سطح دو میلیون و ۲۰۷هزار و ۹۷۰واحدی قرار گرفت. افت ارتفاع نماگر اصلی بازار سرمایه در حالی اتفاق افتاد که شاخص هم‌وزن به‌ عنوان نشان‌دهنده روند عمومی قیمت شرکت‌های کوچک و متوسط، عملکردی موازی به ثبت رساند. شاخص هم‌وزن نیز با افت اندک ۳۴/۳درصدی (معادل ۲۵هزار و ۱۰۰واحد) در پله ۷۲۶هزار واحدی قرار گرفت. تابلوی بورس اوراق بهادار تهران، ارزش معاملات خرد (سهام، حق‌تقدم) را در روز شنبه، چهار هزار و ۷۸۰میلیارد تومان نشان می‌داد. دامنه منفی گسترده در بازار سهام، فروش سنگین از سمت فعالان بازار تداعی می‌کند. این اولین بار نیست که بازار در واکنش اولیه به تنش‌های سیاسی، نقشه یکدست قرمز را تجربه می‌کند. با این حال هر بار تنها پس از مدت کوتاهی، ورق معاملات برگشته است. به نظر می‌رسد این بار، تحولات سیاسی و نظامی از سطح تنش فراتر است چراکه ایران از بامداد یکشنبه حملات گسترده‌ای را علیه مواضع رژیم صهیونیستی انجام داده و با پهپاد و موشک‌های دوربرد به سرزمین‌های اشغالی حمله کرده است. این حملات که در پاسخ به حمله رژیم صهیونیستی به کنسولگری ایران در دمشق انجام شده، بازارها را در حالت تدافعی و انتظار قرار داده است. بر همین اساس به نظر می‌رسد بورس تهران در دومین روز هفته هم با شناسایی ریسک، سرخپوش باشد.
ارزیابی کارشناسی از وضعیت جدید بورس
احمد اشتیاقی با اشاره به نوسان شاخص بورس در هفته‌ها و روزهای آغازین سال جاری و سطح ناخوشایند ۲میلیون واحدی این متغیر اعلام کرد: بازار سهام بیشتر از آنکه تحت ‌تاثیر ریسک‌های سیاسی باشد درگیر سیاستگذاری‌های مبهم اقتصادی بوده که منجر به بی‌اعتمادی برای ورود پول به بازار سهام می‌شود.
به عنوان مثال یکی از متغیرهای رشد بازار سهام، افزایش قیمت دلار نیما است اما با توجه به اظهارات اخیر رییس‌کل بانک مرکزی درخصوص تدابیر ارزی، نشانه مثبتی در این خصوص مخابره نشده بنابراین این موضوع که می‌توانست سبب رشد بورس شود به یکی از ابهامات بازار مبدل شده است.
او بیان کرد: در چنین فضایی که سیاستگذار نقش مهمی در اعتمادگریزی سرمایه‌گذاران ایفا می‌کند، اتفاقات سیاسی نیز مزید بر علت شده و اکثر افراد فروشنده می‌شوند. کاهش انگیزه خرید سهام هم ناشی از نگرانی سرمایه‌گذاران از مباحث مرتبط با مالیات در بودجه سال جاری است که طبق آن سهامداران حقوقی دارای سود بیش از ۵۰۰میلیارد تومان در سال از معافیت مالیاتی محروم می‌شوند. این مصوبه با ابهامات بسیاری مواجه است و مشخص نیست چه سرنوشتی برای هلدینگ‌ها رقم خواهد خورد چراکه سود حاصل از سرمایه‌گذاری هلدینگ‌های بزرگ به ‌طور معمول بیش از ۵۰۰میلیارد تومان است بنابراین بسیاری از فعالان اقتصادی و شرکت‌های سرمایه‌پذیر با چالش جدیدی مواجه می‌شوند. اشتیاقی گفت: این در حالی است که ریسک‌های مسبوق‌به‌سابقه ازجمله نگاه سیاستگذار در مورد قیمت‌گذاری دستوری برخی محصولات، موجب ترس سهامداران شده است. این عوامل مانع از روند متعادل بازار سهام شده‌‌اند اما در همین فضای سیاسی متشنج اگر سیاستگذار با افزایش تدریجی نرخ دلار نیما موافقت کند، می‌توان شاهد بازگشت تقاضا به سمت خرید سهام بود. فضای روانی مثبت بازارهای ارز و طلا باعث شده نقدینگی به سمت بورس حرکت نکند،به ‌ویژه اینکه در هفته‌های اخیر به جذابیت بازارهای موازی افزوده شده و به نظر می‌رسد طلا جایگاه مهمی در بین سرمایه‌گذاران باز کرده است. این کارشناس بورس اضافه کرد: نگاه اکثر افراد این است که ریزش‌های بورس متاثر از رخدادهای سیاسی است اما واقعیت امر موضوع دیگری را حکایت می‌کند.
به نظر می‌رسد گروه اقتصادی دولت در نظر دارد سیاست تثبیت نرخ ارز را مجددا پیاده‌سازی کند، از این ‌رو باید برخی از احتمالات درخصوص سیاست‌های دستوری را در نظر گرفت که عاملی در جهت پیشروی بی‌اعتمادی در بازار سهام است.
تحولات شروع هفته جاری
روز شنبه یک سقوط سنگین دیگر در کارنامه بازار سرمایه ثبت شد و با منفی شدن ۹۵درصد بورس، فعالان این بازار روز سختی را سپری کردند. در مجموع ۳۱ماه فعالیت دولت سیزدهم بیش از ۱۶۷هزار میلیارد تومان سرمایه حقیقی از بازار سهام خارج شده است. به بیان دیگر، به ‌طور متوسط روزانه ۲۶۷میلیارد تومان فرار سرمایه ثبت شد. از ابتدای شروع فعالیت دولت ابراهیم رییسی تا پایان سال ۱۴۰۰ در مجموع بیش از ۴۳هزار میلیارد تومان سرمایه حقیقی از بازار سهام و به ‌طور میانگین روزانه ۲۸۸میلیارد تومان پول حقیقی خارج شده است. در سال ۱۴۰۱ در مجموع ۴۲هزار و ۷۸۹میلیارد تومان پول حقیقی خارج شد که به‌ طور متوسط روزانه ۱۸۰میلیارد تومان خروج پول را نشان می‌دهد. در سال ۱۴۰۲ هم در مجموع ۳۹هزار و ۹۱۴میلیارد تومان پول حقیقی خارج شد که به ‌طور متوسط روزانه ۱۶۵میلیارد تومان خروج پول را نشان می‌دهد. گفته می‌شود در حال حاضر نزدیک به ۵۰میلیون نفر درگیر بازار سرمایه هستند و منافع آنها در بازار است. به گزارش سازمان بورس تعداد سهامدار فعال از این جمعیت ۵۰میلیون نفری به ‌طور میانگین هفته‌ای ۳۵۰هزار نفر است که به عنوان کد فعال در بازار ثبت شده است. به نظر می‌رسد با وجود ریسک‌های معاملاتی در بازار سرمایه، بخش زیادی از پول‌های خارج شده از بورس به سمت بازار ارز حرکت کند. تقریبا از ۱۰ روز پیش به این سو و با بالا گرفتن تنش‌ها در خاورمیانه، ارزش ریال ایران ۱۰درصد افت کرده و رییس کل بانک مرکزی نیز به عنوان مسوول حفظ ارزش پول ملی تنها به این موضوع بسنده کرده که کاری با نرخ دلار بازار آزاد ندارد؛ اظهاراتی که با واکنش طیف وسیعی از کارشناسان و حتی نمایندگان مجلس مواجه شده است. مهرداد گودرزوندچگینی نایب‌رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در این باره گفته است که کنترل نرخ ارز جزو وعده‌های دولت بود، انتظار می‌رفت دولت بتواند بازار ارز را کنترل کند، چراکه بخش مهم بازار ارز کشور در اختیار دولت است، لذا این بحث باید در دولت حل و فصل شود. اگر همین سیاست‌ها در بازار ارز پیش برود، وضعیت خوبی در بازار نخواهیم داشت، امیدواریم با ورود دولت روند کاهشی را در بازار ارز شاهد باشیم، اما به نظر می‌رسد کنترل ارز از دست دولت خارج شده است.