ترکیه در سوریه به دنبال چیست؟

حمله تحریرالشام در سوریه در خدمت منافع اسرائیل و ترکیه است و اردوغان که در سال 2023 آمادگی خود را برای نزدیک شدن به دولت اسد اعلام کرده بود اکنون از عادی‌سازی دیپلماتیک با دمشق دست کشیده و احتمالا به حمله تحریرالشام چراغ سبز نشان داده است.
طی چند روز گذشته، نیروی اصلی مخالفان سوری، هیات تحریرالشام، با یک حمله برق‌آسا نیروهای دولتی سوریه را از دومین شهر بزرگ این کشور، حلب، بیرون رانده و به سمت حماء حرکت کردند.
حمله غافلگیرانه ضعف دولت سوریه را که از جنگ داخلی 2016-2011 با کمک ایران و روسیه جان سالم به در برده بود، آشکار کرد. با مقاومت اندک یا بدون مقاومت نیروهای دولتی، هیات تحریرالشام- شاخه‌ای از القاعده- و گروه‌های وابسته توانستند ظرف یک روز کنترل حلب و کمی بعد حماء را به دست گیرند.
اسد در بحبوحه حمله تحریرالشام به روسیه متمایل شد اما مسکو- برخلاف سال‌های 2016-2014- در اوکراین گرفتار شده و نمی‌تواند به غیر از چند حمله هوایی، پشتیبانی نظامی قابل‌ توجهی برای سوریه ارائه دهد. اگرچه وزیر امور خارجه ایران به دمشق رفت و در اول دسامبر با اسد دیدار کرد و روز بعد برای دیدار با همتای ترک خود،‌هاکان فیدان، به آنکارا رفت، اما در نهایت اسد در میان معارضان و مخالفان مسلح خود تنها ماند.
در این میان اما نحوه بازیگری ترکیه در زمین سوریه، نکات مهمی را دربر دارد. تصاویری از حلب تحت کنترل مخالفان نشان می‌دهد که برخی از جنگجویان شورشی خود را با پرچم ترکیه پوشانده‌اند و دوباره نقش و نفوذ ترکیه بر نیروهای اصلی مخالف سوریه را مورد توجه قرار می‌دهند. اگرچه مقامات ترکیه خویشتنداری نشان دادند و هرگونه دخالت در حمله جدید شورشیان را رد کردند اما نفوذ ترکیه بر گروه‌های شبه‌نظامی سنی ضداسد و ضدکرد به ‌خوبی نمایان است و حتی اگر دولت رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهور ترکیه آشکارا از تحریرالشام حمایت نکند، موفقیت‌های اخیر آنها بدون حمایت نظامی و لجستیکی ترکیه و تامین تسلیحات پیشرفته غیرقابل ‌تصور بود.
هدف ترکیه از حمایت از مخالفان سوری تنها تضعیف اسد نیست، بلکه هدف قرار دادن ارتش کرد مستقر در یک منطقه خودمختار کردی در شمال سوریه در آن‌سوی مرز ترکیه هم است. اردوغان و حزبش گروه‌های کرد YPG و PYD را شاخه‌های حزب غیرقانونی کارگران کردستان (PKK) می‌دانند. با این ‌حال، YPG و نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) وابسته به آن از حمایت قاطع غرب برخوردار شده‌اند زیرا با بقایای گروه تروریستی داعش در استان‌های شمالی سوریه در نبرد بوده‌اند.
ترکیه که از تمایل اقلیت کرد خود برای استقلال بیشتر می‌ترسد، سال‌ها با عملیات نظامی مکرر علیه شبه‌نظامیان کرد، ردپای خاصی را در این منطقه حفظ کرده است. جالب اینجاست که در سال 2023، اردوغان، رییس‌جمهور ترکیه آمادگی خود را برای نزدیک شدن به دولت اسد در ازای اقدام مشترک احتمالی علیه YPG اعلام کرد. با این حال، اکنون با توجه به تحولات اخیر، به نظر می‌رسد ترکیه از عادی‌سازی دیپلماتیک با دمشق دست کشیده و احتمالا به حمله هیات تحریرالشام چراغ سبز نشان داده است. ترکیه امیدوار است که گروه‌های کرد در سوریه را از مناطق مرزی دور کند و حضور ایران و حزب‌الله در سوریه را کاهش دهد و به دولت ترامپ توانایی‌اش را برای مقابله با نفوذ ایران در خاورمیانه نشان دهد.
ترکیه همچنین از زمان تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال 2022، به طرز ماهرانه‌ای کارت‌های خود را با روسیه بازی کرده است. اگرچه روسیه حمله تحریرالشام را محکوم کرد اما پاسخ آن به چند حمله هوایی علیه شورشیان محدود شد که مانع از حرکت آنها به سمت منطقه استراتژیک استان حیاتی حماء نشد.
اگرچه ترکیه منتقد سرسخت جنگ اسرائیل در غزه بوده اما حمله تحریرالشام در خدمت منافع اسرائیل و ترکیه است.
چنین رویدادهایی نشان می‌دهد که آنکارا و تل‌آویو احتمالا تلاش‌های خود را علیه اسد و نیروهای مورد حمایت ایران هماهنگ کرده‌اند. با توجه‌ به این خبر که در 19نوامبر، رونن بار، رییس سازمان اطلاعات داخلی اسرائیل شین بت، در آنکارا با ابراهیم کالین، رییس اطلاعات ترکیه در مورد گروگان‌های اسرائیلی، حماس و سایر گروه‌های مورد حمایت ایران ملاقاتی محرمانه داشته است، تعجب‌آور نیست.
احتمالا ترکیه انتظار دارد که رییس‌جمهور آینده آمریکا ترامپ با خروج حدود 900سرباز باقی مانده آمریکا از سوریه و 2500سرباز از عراق به سیاست‌های قبلی خود ادامه دهد. با این کار ترکیه، فضای بیشتری برای مانورهای نظامی و دیپلماتیک علیه کردها در پی خواهد داشت.