تداوم صادرات

با وجود اینکه کارشناسان همواره بر ایجاد تنوع صادراتی برای توسعه تجارت کشور تاکید دارند اما باید به این نکته توجه داشت که حفظ بازارهای صادراتی قدیمی همچون عراق نیز از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. عراق از جمله کشورهای همسایه ایران به شمار می‌رود که در سال‌های گذشته از آن به عنوان دومین بازار صادراتی ایران یاد شده و در حال حاضر نیز تراز تجاری ایران و عراق به نفع ایران است اما واقعیت این است که اگرچه از یک طرف ۹۵ درصد مایحتاج این کشور از طریق واردات تامین می‌شود بنابراین بازار بسیار خوبی برای تجار به حساب می‌آید اما از طرفی دیگر، به دلیل عدم ثبات قوانین در این کشور تجارت با عراق بسیار مشکل است. از همین رو ما در سال گذشته بازار صادراتی چند قلم کالای پرمصرف به عراق را از دست دادیم. به عنوان مثال در این سال صادرات سیمان به عراق متوقف بود، همچنین به علت مشکلات قرنطینه‌ای، صادرات سیب درختی به عراق انجام نشد و صادرات لبنیات هم به این کشور به مشکل خورد. بر همین اساس دبیرکل اتاق مشترک ایران و عراق معتقد است که ما از تمام پتانسیل‌ صادرات به عراق استفاده نکرده‌ایم. از این رو برای تداوم صادرات به عراق باید یک برنامه تجارت ۱۰ ساله تدوین کرد تا تجار و دولت برای آینده بازار عراق آماده شوند. این در حالی است که در شرایط فعلی برخی کشورها مانند عربستان و ترکیه نیز درحال تلاش برای افزایش سهم خود از بازار عراق بوده و حتی برای افزایش این سهم برنامه‌ریزی‌های متعددی را در دستور کار قرار داده‌اند.
حمید حسینی در مورد روند صادرات ایران به عراق در سال ۱۳۹۶ گفت: وضعیت صادرات سال گذشته به عراق مطلوب بود و با وجود اینکه صادرات ما در سال ۱۳۹۶ به اغلب کشورهای همسایه مثل روسیه، عمان، پاکستان و امارات کاهش پیدا کرد، ولی صادرات ایران به عراق کاهش نیافت و صادرات ایران به عراق در سال گذشته تقریبا معادل صادرات در سال ۱۳۹۵ بود. دبیرکل اتاق مشترک ایران و عراق با اشاره به اینکه در سال ۱۳۹۶ بازار صادراتی چند قلم کالای پرمصرف به عراق را از دست دادیم، افزود: در این سال صادرات سیمان به عراق متوقف بود، همچنین به علت مشکلات قرنطینه‌ای صادرات سیب درختی به عراق انجام نشد و صادرات لبنیات هم به این کشور به مشکل خورد.
وی بیان داشت: با وجود این اتفاقات صادرات به عراق در ۱۱ ماهه سال ۱۳۹۶ حدود ۵ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار بود و خوشبختانه در این سال صادرات گاز به مجموع کالاهای صادراتی به این کشور اضافه شد و با توجه به صادرات گاز، برق و حتی گردشگری می‌توان گفت حجم صادرات ما به این کشور رقمی بیش از ۱۰ میلیارد دلار است که این رقم معادل صادرات ایران به چهار قاره جهان از جمله آفریقا، اروپا، آمریکا و اقیانوسیه است.
حسینی اظهار داشت: عمده صادرات ایران به کشورهایی مانند چین، هند و کره جنوبی فرآورده‌های نفتی، پتروشیمی، ماده معدنی و مواد خام است که ارزش افزوده چندانی ندارد، اما صادرات به عراق عمدتا کالاهای کشاورزی و صنعتی با ارزش افزوده بالاست.وی با اشاره به تراز تجاری مثبت ایران با عراق، گفت: اگر ایران سالانه هفت میلیارد دلار به چین کالا صادر کند، در مقابل چین به ایران ۱۰ میلیارد دلار صادرات دارد و اگر صادرات ما به امارات ۵ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار است، آنها هم حدود ۸ میلیارد دلار به ایران صادرات دارند، اما صادرات عراق به ایران حدود ۵۰ میلیون دلار است و تراز تجاری مثبت با این کشور روی بهبود تراز تجاری کشور تاثیر گذاشته است.
مشکل بی‌ثباتی قوانین عراق برای تجار
دبیرکل اتاق مشترک ایران و عراق با بیان اینکه اگرچه اوج‌گیری داعش در سال ۱۳۹۶ در کشور عراق باعث کاهش مبادلات تجاری کشورهای مختلف با عراق شد، اما ما سهم خودمان را در این بازار از دست ندادیم. حسینی با اشاره به اتفاقات سیاسی کردستان عراق که منجر به بسته‌شدن برخی مرزهای ایران با این منطقه شد‌، گفت: اگر این اتفاقات نبود، قطعا صادرات به این کشور رونق بیشتری داشت.
وی افزود: متوسط ارزش هر تن کالای صادراتی ایران به کشورهای مختلف ۳۵۰ دلار است، اما متوسط یک تن کالای صادراتی ایران به عراق حدود ۵۵۰ دلار است. دبیرکل اتاق مشترک ایران و عراق با اشاره به اینکه عراق یک کشور قانونمند و با ثبات نیست گفت: همین موضوع و عدم ثبات در تعرفه‌ها و مسایل و اختلافات داخلی بعضا مشکلاتی را برای تجار به وجود می‌آورد.
وی با اشاره به اینکه بیش از یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار پروژه مهندسی نیمه تمام در عراق داریم، گفت: دولت عراق به علت نداشتن منابع مالی نتوانسته این پروژه‌ها را فعال کند و در سالی که گذشت نتوانستیم در پروژه‌های فنی و مهندسی فعال باشیم.
حسینی با بیان اینکه میزان صادرات ایران به عراق در چهار سال گذشته تقریبا رقم ثابتی بوده است، گفت: برای حفظ و گسترش سطح روابط با عراق باید شیوه حضور در این کشور را تغییر دهیم.
افتتاح فروشگاه‌های کالاهای ایرانی در بغداد
وی همچنین با بیان اینکه در صدد افتتاح فروشگاه‌های زنجیره‌ای در بغداد و بصره هستیم، گفت: ایجاد چنین فروشگاه‌هایی باعث معرفی کالاهای ایرانی به مصرف‌کنندگان می‌شود. دبیرکل اتاق مشترک ایران و عراق بیان داشت: اگرچه کالاهای برندهای معروف ایرانی در بازار عراق عرضه می‌شود، اما به دلیل مشکلات تجارت با این کشور خود صاحبان برندها در این بازار حضور نیافته‌اند.
حسینی در مورد ظرفیت صادرات به عراق اظهار داشت: حتما ظرفیت بیشتری برای صادرات به این کشور وجود دارد. وی افزود: ما نه تنها برای کالاهای تولیدی خودمان در عراق بازار خوبی ایجاد نکرده‌ایم، بلکه مانند برخی از کشورها که کالاهای سایر کشورها را خریداری و به این کشور صادر می‌کنند هم عمل نکرده‌ایم.