امنیت سایبری ضعیف در ایران

جواد دادگر*- امنیت سایبری را می‌توان مهمترین عامل در حوزه فناوری به شمار آورد. با این همه این حوزه نه در کسب‌و‌کارهای اینترنتی جدی گرفته می‌شود و نه در حوزه کسب‌و‌کارهای مرتبط با فناوری. به طور کلی فعالان حوزه فناوری، کاربران اینترنتی و مدیران کشورمان آنچنان که باید به بحث امنیت سایبری اهمیت نمی‌دهند. این در حالی است که در دیگر کشورهای دنیا، شرکت‌های بسیاری هستند که در حوزه تامین امنیت سایبری فعالیت می‌کنند، بیشتر شرکت‌ها نیز کارشناسان امنیت سایبری را استخدام می‌کنند و بخشی از فعالیت‌های شرکت را به تامین امنیت سایبری اختصاص می‌دهند.
دلیل اینکه امنیت سایبری در ایران آنچنان که باید جدی گرفته نشده است، آن است که این حوزه بسیار دیرتر از فناوری در دنیا مطرح شده و موضوع جدیدتری به شمار می‌رود. امنیت سایبری در سال‌های اولیه که فضای مجازی ایجاد شد آنقدرها هم مهم نیست اما اکنون با وجود حملات پی‌در‌پی سایبری، هک‌های گسترده در سطح جهانی و افزایش روزافزون هکرها، امنیت سایبری به امری بسیار جدی و مهم تبدیل شده است، البته نه در ایران.
در ایران نیز شرکت‌هایی وجود دارند که در حوزه امنیت سایبری فعالیت می‌کنند اما تعدادشان بسیار انگشت‌شمار است.
یکی از دلایل اینکه امروزه امنیت سایبری اهمیت حیاتی پیدا کرده است، گسترش روز‌افزون اطلاعات در فضای مجازی است؛ چه اطلاعات شخصی کاربران حقیقی، چه اطلاعات شرکت‌ها و دولت‌ها و چه نرم‌افزارها. کاربران نیز در فضای مجازی به منظور احراز هویت اطلاعات شخصی خود را در فضای مجازی و سایت‌های دولتی و مالی درج می‌کنند، یا اینکه در شبکه‌های اجتماعی از رمز عبور استفاده می‌کنند. این اطلاعات باید مورد حفاظت قرار بگیرند.‌
از سوی‌ دیگر به نظر می‌رسد هکرها از فناوری و تکنولوژی یک گام جلوتر هستند، چراکه هر زمان یک تکنولوژی نوین یا نرم‌افزاری ایجاد می‌شود، باگ‌ها و حفره‌های امنیتی در آن وجود دارد که ممکن است مشکل‌ساز شوند. همواره در توسعه نرم‌افزارها و تکنولوژی‌ها آسیب‌پذیری‌هایی وجود دارد که باید رفع شوند در غیر این صورت مورد حمله هکرها قرار می‌گیرند. به این آسیب‌پذیری‌ها اصطلاحا zeroday گفته می‌شود. این باگ‌ها یا از سوی هکرهای کلاه‌سفید پیدا می‌شوند یا کارشناسان امنیت سایبری. آسیب‌پذیری محصولات تکنولوژیک تا زمانی که منتشر نشوند پیدا نمی‌شوند و این امر بزرگ‌ترین نقطه ضعف آنها به شمار می‌رود. در این میان شرکت‌های تکنولوژیک راهکارهایی برای این امر پیدا کرده‌اند، بخش Redtim معمولا اقدام به حملات پی‌در‌پی می‌کند تا حفره‌های امنیتی شرکت مورد نظر را پیدا کند. همچنین تیم‌های تست نرم‌افزار نیز قبل یا بعد از انتشار نرم‌افزارها تلاش می‌کنند آسیب‌پذیری‌ها را پیدا کنند. بسیاری از شرکت‌ها نیز هکرهای کلاه‌سفید را استخدام می‌کنند تا با هک شرکت بتوانند آسیب‌پذیری‌های موجود در آن را پیدا کنند.
بسیاری تصور می‌کنند هک کردن کار‌ ساده‌ای است اما پیدا کردن آسیب‌پذیری‌ها و zeroday بسیار مشکل بوده و نیاز به تجربه بسیاری دارد.
یکی از مشکلات و دلایل دیگر اهمیت سایبری حملات سایبری به زیرساخت‌های اساسی و حیاتی کشور است. بارها خبرها و شایعات مرتبط با حمله سایبری به زیرساخت‌های حیاتی کشور منتشر شده است. به طور کلی در عصری زندگی می‌کنیم که جنگ سایبری جایگزین جنگ‌های نظامی شده‌اند و بسیاری از کشورها از آسیب‌پذیری‌های موجود در زیرساخت‌ها و تکنولوژی‌های دیگر کشورها سوءاستفاده می‌کنند. معروف‌ترین حمله سایبری به ایران حمله استاکس‌نت است.
به هر روی حملات سایبری رخ داده در ایران شفاف نیستند و نمی‌توان آنها را بررسی کرداما آنچه مسلم است زیرساخت‌های امنیتی کشورمان بسیار ضعیف هستند و باید تقویت شوند. ما در ایران هیچ تکنولوژی، نرم‌افزار یا سخت‌افزاری را از صفر تا صد تولید نمی‌کنیم و به دلیل تحریم‌ها امکان خریداری لایسنس نرم‌افزارها را نداریم، به همین روی نرم‌افزارهایی که قفل آنها شکسته شده است، امنیت سایبری را به خطر می‌اندازند. متاسفانه هیچ برنامه‌ریزی مناسب و مدیریت درستی در حوزه تامین امنیت سایبری کشورمان وجود ندارد.
*کارشناس امنیت سایبری