جای خالی آبخیز‌داری

گروه انرژی- ماجرای سدسازی در ایران از سال‌های پایانی دهه ۲۰ آغاز شد، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ظرفیت‌های بسیاری برای توسعه سدسازی به‌وجود آمد تا جایی‌که اکنون بر اساس آمار کمیسیون بین‌المللی سدهای بزرگ (ICOLD)، ایران در منطقه، پس از ترکیه، رتبه دوم و در جهان، رتبه هفدهم را در حوزه سدسازی دارد.
اما این مقوله از ابتدا مورد انتقاد فعالان محیط‌زیستی بود و بحث‌ها و چالش‌های بسیاری پیرامون آن شکل گرفت. در حالی که طرفداران سدسازی معتقدند در نبود سد، آب در پایین‌دست رودخانه‌ها، یعنی جایی که آب به دریا ریخته می‌شود، هدر می‌رود و با وجود سد‌ها می‌توان منابع آب را مدیریت کرد و مانع از جاری شدن روان‌آب‌ها و بروز سیلاب‌های ویرانگر شد اما منتقدان مسابقه سد‌سازی در سال‌های گذشته میان کشورهای عراق، ترکیه و ایران را یکی از علل اصلی کاهش باران، خشک شدن تالاب‌ها و بستر رودها می‌دانند .
در این میان‌ بروز سیل‌های اخیر در کشور یک بار دیگر نقش سدهای موجود روی رودخانه‌ها را در کنترل سیل و جلوگیری از خسارت‌های ویرانگر نشان داد.
به گفته مصطفی امینی مدیر‌ منابع آب هدف از ساخت سد در واقع تنها عملیات سازه‌ای نبوده و با ساخت سد مدیریت آب امکان‌پذیر می‌شود. از اهداف ساخت سد، کنترل سیلاب است. با احداث سد یک دستورالعمل بهره‌برداری کاربردی برای تخصیص آب در دوره‌های خشکسالی، طبیعی و مرطوب برای تولید انرژی برق‌آبی، آب کشاورزی، آب مورد نیاز محیط‌زیست، آب شرب و بهداشت و آب صنعت در بالادست تخصیص داده می‌شود و ضمنا تخصیص آب جهت مصارف استراتژیک هم می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.
این کارشناس حوزه آب همچنین به «جهان‌صنعت» گفت‌: سد‌سازی در ایران به جهت کمبود آب، ‌شرایط اقلیمی خاص و نیازهای روزمره آبی از زمان‌های قدیم مورد توجه جدی بوده است و علاوه بر آن ساخت سد با هدف پیشگیری از طغیان رودخانه‌ها و بروز سیلاب انجام می‌شده است.
به گفته وی مهم‌ترین عواملی که ضرورت ساخت سد را در کشور پهناور ایران با شرایط آب و هوایی گرم و خشک خود ایجاب و توجیه‌پذیر می‌کند، افزایش جمعیت، بالا رفتن سطح بهداشت، محدودیت منابع آب شیرین، برداشت بیش از حد آب‌های زیرزمینی و هجوم جبهه‌های آب شور به شیرین است.
امینی افزود‌: با ساخت سدها در حوضه کارون، کرخه و دز با توجه به اهداف تعریف شده، ملاحظه می‌شود در صورت نبود آنها چه فاجعه‌ انسانی و خسارت سهمگین منابع ملی در استان‌های مختلف به ویژه استان خوزستان به بار می‌آمد .
وی خاطر‌نشان کرد‌: پس از بروز سیلاب و وارد آمدن خسارت‌های ناشی از آن، مدت زمان زیادی لازم است تا دوباره مناطق مسکونی بازسازی شود و ساکنان به منطقه سکونت خود برگردند و زندگی را از نو آغاز کنند. همچنین از بین رفتن آثار باستانی و خسارت‌های وارد شده به هیچ عنوان با بهره بانکی و سود سرمایه‌گذاری قابل‌ قیاس نیست.
این کارشناس همچنین تاکید کرد‌: البته برای جلوگیری از وقوع سیلاب‌ها باید فعالیت‌های دیگری مانند افزایش پوشش گیاهی و تثبیت خاک در بالادست و تعادل دام و مرتع را نیز برقرار کرد.
همچنین باید فعالیت‌های معدنی بی‌ضابطه را سامان داد و تغییر کاربری زمین‌های بالادست حوضه‌های آبریز را متوقف کرد تا از این طریق، ضریب هرزآب و نرخ فرسایش خاک تشدید نشود.
در همین رابطه یک استاد مهندسی رودخانه و علوم و مهندسی آبخیز دانشگاه تهران معتقد است که سدها در کنترل و مهار سیل تنها نقش مسکن را دارند و تنها راهکار درمانی، حکمرانی بر حوضه آبخیز است.
علی سلاجقه با بیان اینکه یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورها در دنیای کنونی ساخت سد با مکان‌یابی درست است، اظهار کرد: کشور ما نیز در ساخت سد رده‌ بالایی در سطح جهانی دارد. در حال حاضر ۱۷۲ سد ملی در کشور ساخته شده که برخی از آنها عملکرد خوبی دارند و در مکان درستی ساخته شده‌اند اما ساخت برخی دیگر از آنها مبتنی بر آمایش سرزمینی نبوده است و به عنوان یک راهکار اساسی در مدیریت جامع حوضه آبخیز محسوب نمی‌شوند.
وی با اشاره به اهداف سد‌سازی تصریح کرد: سد، محلی برای ذخیره آب و تامین آب شرب است. از دیگر کارکردهای سد می‌توان به استحصال انرژی، پرورش آبزیان و کنترل سیلاب اشاره کرد. ساخت سد در کشورهایی مانند کشور ما که در شرایط اقلیمی خشک و نیمه‌خشک قرار دارد، ضروری است چراکه باید بتوانیم در زمان بارش‌ آب را جمع‌آوری و برای مصارف خانگی و کشاورزی ذخیره کنیم اما سدسازی اصولی دارد که اگر هنگام ساخت رعایت نشود، سدها کارکردهای خود را از دست می‌دهند.
این استاد مهندسی رودخانه و علوم و مهندسی آبخیز در ادامه با تاکید بر اینکه کشور نیاز به تدوین نظامنامه حوضه آبخیز دارد، گفت: ما نظامنامه سیلاب داریم اما متاسفانه نظامنامه‌ای برای حوضه آبخیز نداریم این در حالی است که سیلاب معلول و مدیریت حوضه آبخیز علت سیل است و دستگاه‌های متولی باید قبل از وقوع بحران با عملیات آبخیزداری آن را مدیریت کنند.
سلاجقه با اشاره به اینکه راهکارهای متعددی برای استحصال آب در کشور وجود دارد، اظهار کرد: حفاظت از پوشش گیاهی و ایجاد سازه‌هایی برای مهار سیل و انتقال آن به درون زمین در مجموعه مدیریت حوضه آبخیز قرار می‌گیرند که می‌توانند سیل‌های شدید را کنترل کنند.
این استاد تمام دانشگاه تهران درباره چگونگی عملکرد سدها در کنترل و مهار سیل توضیح داد: سدها در این زمینه تنها نقش مسکنی را دارند که در «پیک» سیل‌ آن‌ را کنترل و پس از سر‌ریز شدن، دوباره آب را به پایین‌دست رها می‌کنند بنابراین تنها راهکار درمانی حکمرانی بر حوضه آبخیز، حفظ جنگل‌ها و مراتع و قرار گرفتن صنعت و کشاورزی در جای درست خود است.
سلاجقه در پایان گفت: در حال حاضر مدام صحبت می‌شود که سدها کشور را نجات دادند در حالی‌که این‌طور نیست. سدها تنها وقوع فاجعه را به تاخیر انداختند. ما باید در سدسازی‌های خود دقت کنیم که آن را چگونه، در چه مکانی و برای چه مصارفی می‌سازیم. متاسفانه سالانه ۵/۲ میلیارد تن خاک کشور از دست می‌رود و در حوضه‌های آبخیز نیز آب‌های زلالی را به دلیل عدم مدیریت از دست می‌دهیم. رفع تمام این مشکلات با مدیریت جامع حوضه آبخیز امکان‌پذیر است.
حوادث اخیر و وقوع سیل‌های ویرانگر در کشورمان که خسارت‌های مالی و جانی زیادی را به همراه داشته است، اهمیت آبخیزداری را بیش از پیش نمایان کرد این در حالی است که متاسفانه در کشور ما آنچنان که باید، به این بخش توجه نشده است. آبخیزداری مجموعه اقداماتی است که باعث تقویت سفره‌های زیرزمینی، جلوگیری از سیلاب، ذخیره‌های کوچک و محلی آب، جلوگیری از فرسایش خاک و تقویت پوشش گیاهی می‌شود. احداث سدهای خاکی کوچک، بندهای زیرزمینی و روزمینی سنگی- ملاتی، خشکه‌چینی، نهال‌کاری، بوته‌کاری و کپه‌کاری از جمله اقدامات عملیاتی آبخیزداری است.
بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته دنیا به منظور جلوگیری از سیلاب‌ها به توسعه عملیات آبخیزداری از جمله کاشت پوشش گیاهی، احیای جنگل‌ها و احداث بندهای بتنی و خاکی روی آورده‌اند. با این وجود در کشور ما بودجه این بخش طی سالیان متمادی در کشور اندک بوده، در حالی که اجرای طرح‌های آبخیزداری می‌تواند تا حد زیادی از خسارات ناشی از سیل جلوگیری کند ضمن اینکه در مقابله با خشکسالی نیز اثر قابل توجهی دارد.
این در حالی است که در کشور تنها حدود ۳۵ درصد پروژه‌های آبخیزداری در برنامه پنجم توسعه به مرحله اجرا درآمده و در برنامه ششم نیز اعتبار کافی به آن تعلق نگرفته است.
سدهایی که برای مواجهه با سیلاب آماده‌اند
با این وجود به گفته مسوولان، در دهه‌های گذشته بیش از ۳۳۰ سیل بزرگ در استان خوزستان رخ داده است که به دلیل عدم آمادگی رودخانه‌ها، متاسفانه خسارت‌های جانی وسیعی به همراه داشته است و در مسیرهای طولانی رودخانه‌های استان حجم زیادی از این سیلاب به اطراف سرازیر شده و دشت‌ها و روستاهای وسیعی را به زیر آب می‌برد. اما در شرایط فعلی به لحاظ آمادگی‌های موجود و دیواره‌های که ساخته شده، بخش قابل توجهی از سیلاب در مسیر رودخانه به سمت جنوب سرریز می‌شود که همین امر موجب افزایش حجم آب در مسیر اهواز شده است.
سد «سیمره»
سد سیمره یکی از سرشاخه‌های حوضه کرخه است؛ حوضه کرخه دو سرشاخه اصلی دارد که شامل رودخانه سیمره و رودخانه کشکان می‌شود و سدی که روی رودخانه سیمره ساخته شده، حدود چهار سال پیش آبگیری و افتتاح شده است.
با توجه به بارش‌های کم‌سابقه اخیر در غرب کشور، سد سیمره در استان ایلام توانست حجم بالایی از سیلاب‌های بالادست حوضه آبریز این سد را کنترل و از ورود سیلاب‌های مخرب به استان‌های لرستان و خوزستان جلوگیری کند.
در حال حاضر سد سیمره به گفته مدیرعامل شرکت مدیریت آب ایران در پایداری کامل قرار دارد و تمهیداتی برای ذخیره‌سازی و خروجی آب از این سد در نظر گرفته شده است.
به گفته محمد حاج‌رسولی‌ها به دلیل اینکه ١۵ سال است در شرایط بحران آب قرار داریم و آورد چندانی را از این حوضه شاهد نبودیم، همچنین به دلیل بحث تملک در بالادست آبگیری، تراز نرمال سد از ۷۲۳ به ۷۰۴ متر کاهش پیدا کرد. اما با توجه به شرایط آبی در سال‌های گذشته منابع و مصارف نیز طبق همین میزان تنظیم شد و سیلی که اخیرا اتفاق افتاد، در واقع شرایط اضطراری را به وجود آورد و موجب شد آورده سد سیمره افزایش موقتی پیدا کند.
به گفته او در واقع با توجه به اینکه سیلاب‌های کرخه دو مرتبه پشت ‌سر هم اتفاق افتاد که تصمیم گرفتیم تراز سد را از ۷۰۸ به ۷۱۶ متر افزایش دهیم و از این طریق بتوانیم ۶۰۰ میلیون متر‌مکعب بر حجم مخزن این سد اضافه کنیم. اما در حال حاضر وضعیت سد سیمره، کرخه و تمام سدهای حوضه کارون و دز کاملا نرمال است و هیچ مشکلی وجود ندارد.
سد «کرخه»
چندی پیش وزیر نیرو از تصمیم این وزارتخانه برای افزایش حجم نگهداری آب در سد سیمره به منظور کاهش فشار بر سد کرخه خبر داده و گفته بود: اتفاق خوبی که ما را به این تجدید نظر مجاب کرد با حمایت‌های دولت و پشتیبانی‌های معاون اول رییس‌جمهور، وزیر کشور، رییس سازمان برنامه و بودجه و ان‌شاءالله استاندار خوزستان که ما بتوانیم به صورت موقتی حجم نگهداری آب در مخزن سیمره را افزایش دهیم و فشار روی کرخه را کم کنیم و با کاهش این فشار امکان کاهش خروجی را داشته باشیم که به این تصمیم رسیدیم.
با اینکه حوضه آبریز کارون بزرگ، ۵۲ برابر سال گذشته بارندگی داشته است، سد کرخه نیز طی این مدت توانسته سیلابی با پیک لحظه‌ای ۸۴۰۰ مترمکعب در ثانیه را مهار کند و مانع از بروز خسارت‌های بسیار جدی در پایین‌دست شود.
با این حال اکنون مشکلات و شرایط دشواری در استان خوزستان وجود دارد، اما با این حال تشدید بارندگی‌های اخیر موجب شده تاحدود ۵/۸ میلیارد مترمکعب سیلاب وارد مخزن سد شود و ذخیره فعلی کرخه به بیش از ۶ میلیارد مترمکعب برسد که این رقم حدود ۳۴ برابر سد کرج است، سد دز هم ۵/۲ میلیارد متر‌مکعب، گتوند ۴/۴ میلیارد متر‌مکعب، شهید عباسپور ۴/۲ میلیارد مترمکعب، کارون سه ۶/۲، کارون چهار ۱/۲ میلیارد مترمکعب آب ذخیره شده و سد سیمره که اخیرا به نفع سد کرخه افزایش حجم داده شد، در کنترل سیلاب نقش تعیین‌کننده‌ای داشتند.
اما در حال حاضر سد کرخه در پایداری کامل قرار دارد و به تاکید مسوولان، شایعاتی که در فضای مجازی مبنی بر ترک خوردن این سد یا اوضاع نابسامان در این سد یا سدهای دیگر همچون گتوند و سیمره منتشر می‌شود، صحت ندارد.
سد «گتوند»
سد گُتوَند عُلیا یکی از بزرگ‌ترین سدهای ایران روی رودخانه کارون در جنوب غربی ایران است که در فاصله ۳۸۰ کیلومتری از ریزشگاه رودخانه کارون، در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال شهر شوشتر و در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شهر گتوند در استان خوزستان قرار دارد. هدف از احداث سد و نیروگاه گتوند، تامین بخشی از برق مورد نیاز ایران و کنترل سیلاب‌های فصلی کارون و نیز تنظیم آب کشاورزی پایین‌دست اعلام شده بود.
بحث وجود گنبدها و رگه‌های نمکی در اطراف محل آبگیری سد موضوعی بود که پس از آبگیری سد به زیر آب رفته و منجر به افزایش شوری آب در پایین‌دست این سد شد. اما در خصوص خبر منتشر شده مبنی بر انتقال نمک سد گتوند در پی سیلاب‌های اخیر به کارون، از سوی مسوولان مربوطه اعلام شد که طبق تصمیمی که در خصوص سد گتوند گرفته شده تنها موضوع تخلیه تحتانی مطرح است و این موضوع صحت ندارد.
اتمام ترمیم سیل‌بند سوسنگرد- بستان در خوزستان
معاون نظارت بر بهره‌برداری آبفای استان تهران از اتمام ترمیم سیل‌بند حد فاصل سوسنگرد و بستان در استان خوزستان تا پایان روز دوشنبه خبر داده است.به گفته محمدرضا کرمی‌نژاد حجم قابل توجهی از ترمیم سیل‌بند انجام شده و عرض شکستگی سیل‌بند حدود ۱۲۰ متر بود که اکنون نزدیک به ۹۵ متر آن ترمیم شده است.
این سیل‌بند شش روز پیش به دلیل حجم آبی که از کرخه آمده، قطع شده است و حجم بسیار زیادی از آب به زمین‌های پایین‌دست آن وارد شده که هم زمین‌های کشاورزی را از حیز انتفاع خارج کرده و هم جاده را زیر سیل برده است. فشار و سرعت، حجم و عمق آب بسیار بالا بوده است.
سد «دز»
حجم سد دز حدود ۵/۲ میلیارد مترمکعب اعلام شد ولی این سازه توانسته است در پی سیلاب‌های اخیر حدود ۹ میلیارد مترمکعب آب ورودی را در مخزن خود مدیریت و سه برابر حجم مخزن خود خروجی داشته باشد.
سدهای «بوستان»، «گلستان» و «وشمگیر»
درباره سیلاب استان گلستان، میزان آب خالص ورودی به سدهای «بوستان»، «گلستان» و «وشمگیر» در این استان در کل سال آبی ۹۷-۹۶ (سال آبی گذشته) ۸۱ میلیون مترمکعب بوده، اما بنا بر اعلام وزارت نیرو، از اول مهر ۹۷ تا بیستم فروردین ۹۸ که بخشی از سال است، ۴۳۹ میلیون متر‌مکعب معادل بیش از ۵ برابر در این مدت ورودی به سدهای استان صورت گرفته است.
یکی از موضوعات قابل طرح، ظرفیت مخازن سدهاست و به گفته کارشناسان اگر در بارش‌های اخیر در استان لرستان به اندازه کافی سد وجود داشت، این مشکل به‌وجود نمی‌آمد.
سدهای تهران
در پی تشدید بارندگی‌های اخیر در استان حدود ۱۵۰ میلیون مترمکعب سیلاب وارد سدهای استان تهران شده که بخش اعظمی از پیک این سیلاب در سدهای لتیان، امیرکبیر، طالقان و ماملو مهار شده است. همچنین با توجه به اطلاع‌رسانی قبلی در استان و شهر تهران سدهای پنجگانه تهران توانسته‌اند در موج اول بارندگی‌ها به خوبی عمل کرده و سیلاب‌های ورودی را کنترل کنند.
بنا بر اعلام وزارت نیرو، در حال حاضر هم ۲۶۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت مخازن سدهای استان برای موج دوم بارندگی‌ها و مهار سیلاب‌های پیش‌رو خالی نگه داشته شده است. با توجه به شروع موج دوم بارندگی‌ها، تیم‌های عملیاتی آب‌منطقه‌ای و شهرداری تهران در حال لایروبی گسترده و تخریب بناهای غیرمجاز در حریم رودخانه‌های شمالی و غربی تهران همچون کن و آهار هستند تا در نقاطی که امکان مهار سیلاب از طریق سدها وجود ندارد مشکل خاصی پیش نیاید.
سد «کرج»
ظاهرا پیش از شروع بارش‌ها با مطالعات دقیق از حوزه‌های بالادستی تخلیه و تنظیم آب مخزن در سد کرج انجام شده و به گفته داوود نجفیان- مدیرعامل شرکت آب‌منطقه‌ای البرز- در حال حاضر هیچ نگرانی‌ای در خصوص دو سد کرج و طالقان وجود ندارد.وی ادامه داد: در زمان بارش‌ها شاهد شایعاتی در خصوص سرریز شدن سد بودیم و اکنون هم چنین موضوعاتی مطرح می‌شود اما واقعیت این است که سد کرج در حال حاضر چهار درصد بیش از مدت مشابه سال گذشته ذخیره دارد.
در هر حال شرایط در دو سد طالقان و کرج نرمال و عادی اعلام شده و اکنون سد کرج ۱۲۵ میلیون مترمکعب ذخیره دارد و سد طالقان هم با ۳۶۰ میلیون مترمکعب ذخیره، ۲۴ درصد بیش از مدت مشابه سال گذشته آبگیری شده است.
سدهای آذربایجان‌غربی
بنا بر اعلام، در فروردین‌ماه سال‌جاری ۵۶۰ میلیون متر‌مکعب آب از سدهای استان به سمت دریاچه ارومیه رهاسازی شده است.
اما در جریان بارش‌های سیل‌آسا و مخرب اخیر در راستای مدیریت سیل در این استان اعلام شد که اقدامات وسیع و گسترده‌ای در سطح استان برای مقابله با سیلاب‌ها در نقاط حادثه‌خیز به‌عمل آمده که می‌توان به لایروبی ۷۴ کیلومتر از رودخانه‌های استان در نقاط آسیب‌پذیر در ۱۰ روز اول سال‌جاری اشاره کرد.به گفته مدیرعامل شرکت آب‌منطقه‌ای آذربایجان‌غربی، نتیجه این اقدامات باعث جلوگیری از بروز سیلاب و آسیب‌رسانی به زیر‌ساخت‌های مهم و تاسیسات در شهرستان‌های ارومیه، مهاباد، میاندوآب، شاهین‌دژ، نقده، بوکان و سلماس شد.
سد «سفیدرود»
با توجه به شرایط بارندگی و وضعیت مناسب جوی که حوضه آبریز سد سفید‌رود داشته، تاکنون یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون متر‌مکعب ذخیره‌‌سازی در سفیدرود انجام شده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افزایش حدود ۳۰ درصدی را نشان می‌دهد. این سد سال گذشته در نهایت آبگیری به سر ریز نرسید ولی در سال‌جاری به آستانه سر ریز رسیده است.
وحید خرمی- مدیرعامل آب‌منطقه‌ای گیلان- میزان ورودی آب به سد سفید‌رود را حدود ۶۰۰ متر‌مکعب بر ثانیه اعلام کرد که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افزایش قابل توجه ۱۰ برابری داشته و تاکید کرد: هر ساله در فروردین‌ماه با توجه به پوشش برفی حوضه بالادست سفیدرود و همچنین بارش‌ها باعث به وجود آمدن سیلاب می‌شود که یکی از ماهیت‌های کاری سد سفید‌رود هم کنترل سیلاب است، بنابراین در اسفند ماه با توجه به پیش‌بینی‌های جوی، ۲۰ درصد از ظرفیت سد سفید‌رود جهت کنترل سیلاب آزاد گذاشته شده بود و این باعث شد در اولین سیلاب در سوم فروردین‌ماه و همچنین بعد از آن بدون هیچ مشکلی سیلاب را کنترل کنیم و این باعث شد همشهریان در پایاب و بالادست سد سفید‌رود متوجه هیچ‌گونه مشکلی نشوند.
به گفته او قطعا در سفید‌رود، سیلاب‌های بعدی را هم مدیریت خواهیم کرد و ذکر این نکته که سد سفید‌رود بعد از رسیدن به نقطه سر ریز به معنای اتمام ظرفیت آن نیست بلکه می‌توانیم تا ارتفاع چهار متر بالاتر از نقطه سرریز‌ آب را ذخیره کنیم بنابراین نگران سیلاب‌های پیش رو نیستیم.
همچنین درباره مقاومت سازه سد سفید‌رود هم اعلام شده با توجه به سالیان متمادی تجربه خدمت در سد سفید‌رود این سد، مطمئن‌ترین حالت مقاومت را دارد و با مدیریت آبیاری که در آن برنامه‌ریزی شده هیچ‌گونه مشکلی به وجود نخواهد آمد.
سد «دوستی»
از سوی دیگر‌ به گفته مدیرعامل آب‌منطقه‌ای خراسان رضوی، ۶۶ درصد از حجم مخازن سدهای خراسان رضوی خالی است و با توجه به پیش‌بینی سازمان هواشناسی مبنی بر بارش‌های شدید در استان و وقوع سیلاب در افغانستان، آمادگی کاملی برای کنترل سیلاب‌های پیش‌رو در سدهای استان وجود دارد.
محمد علایی‌ با اشاره به اینکه میزان بارندگی‌های استان از ابتدای سال آبی تاکنون به ۲۰۰ میلیمتر رسیده گفته است که این رقم در مقایسه با ۶۴ میلیمتر بارندگی سال گذشته استان، حدود ۲۱۳ درصد و در مقایسه با ۱۴۴ میلیمتر بارندگی مدت متوسط بلندمدت حدود ۴۰ درصد افزایش داشته است.
اما اعلام شده که ۳۴ درصد از حجم مخزن سدهای استان خراسان رضوی پر شده است؛ از میان ظرفیت یک میلیارد و ۵۷۰ میلیون مترمکعبی مخازن سدهای استان، رقمی در حدود ۵۲۰ میلیون مترمکعب آن تاکنون پرشده است و بیش از یک میلیارد مترمکعب از حجم مخازن سدهای استان خالی است.
سد «بافت» کرمان
همچنین ۲۲ فروردین‌ماه اعلام شد که به منظور مدیریت آب ورودی و خروجی سد بافت، دریچه تخلیه‌کننده تحتانی این سد به تدریج در حال باز شدن است.
در این باره مدیرعامل شرکت آب‌منطقه‌ای کرمان با اعلام باز شدن دریچه‌های تخلیه کف سد بافت از هشدار خودداری از نزدیک شدن به سد بافت خبر داد و درباره شرایط دیگر سدهای استان کرمان پس از بارندگی‌های اخیر گفت: سد شهرستان جیرفت هم‌اکنون ۱۹۸ میلیون مترمکعب آب در پشت آن ذخیره شده و جای نگرانی پیرامون سدهای استان کرمان وجود ندارد.اما حجم مخزن سد بافت نیز ۴۰ میلیون مترمکعب است که ۳۲ میلیون مترمکعب آب دارد و مسوولان درصددند ۱۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت آن را برای بارندگی‌های اخیر نگه دارند و حجم آن را به ۳۰ میلیون مترمکعب کاهش دهند.
سد «جیرفت»، «نساء» و «سیرجان»
اما درباره آخرین وضعیت سدهای جیرفت، نساء و سیرجان گفته شده که در حال حاضر ظرفیت خالی سد جیرفت در استان کرمان ۱۴۰ میلیون مترمکعب است.
بنا بر اعلام وزارت نیرو، در استان کرمان چهار سد در حال بهره‌برداری است؛ ۳۳۶ میلیون مترمکعب آب حجم مخزن سد جیرفت است که ۱۹۶ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده دارد و ۱۴۰ میلیون مترمکعب آن خالی است.
سد نساء بم هم ۱۶۸ میلیون مترمکعب ظرفیت دارد و اکنون حجم آب ذخیره شده در این سد، ۱۳۸ میلیون مترمکعب است که ۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت خالی دارد و بر اساس پیش‌بینی بارش‌ها تصمیم بر این شده با خروجی‌های برنامه‌ریزی شده حجم آن به ۱۳۰ میلیون متر‌مکعب رسانده شود. همچنین سد سیرجان ۳۸ میلیون متر‌مکعب ظرفیت دارد که ۱۱ میلیون مترمکعب آبگیری شده و آمادگی ذخیره آورد جدید ناشی از بارش‌های آتی را دارد.
اما درباره سایر سدها نیز‌ سیلاب اخیر موجب شد که میزان ورودی به برخی از سدها افزایش پیدا کند‌ به گونه‌ای که در حال حاضر سد بوکان حدود ۱۶۰ میلیون مترمکعب، زاینده‌رود ۱۱۵ میلیون مترمکعب، دوستی ۵۱ میلیون مترمکعب ورودی داشتند. همچنین سدهای استان هرمزگان نیز ۲۵ میلیون مترمکعب ورودی داشته‌اند. علاوه بر این، ورودی سد کوثر که یکی از سدهای مهم در کشور است و وظیفه تامین آب پنج استان را به عهده دارد، در پی سیلاب اخیر ۹۰ میلیون مترمکعب بوده است.
سدهای استان سیستان‌و‌بلوچستان
مدیرعامل شرکت آب‌منطقه‌ای سیستان‌و‌بلوچستان با اشاره به آمادگی برای کنترل سیلاب‌های احتمالی در استان گفته است: با توجه به بارندگی‌های صورت گرفته تمهیدات لازم برای کنترل سیلاب در استان اندیشیده شده و شرایط سدها و تاسیسات تحت کنترل است.
اتابک جعفری با بیان اینکه تاکنون ۵۴ درصد از حجم مخازن سدهای استان پر شده است، ادامه داد: در دو روز اخیر ۶۰ میلیون متر‌مکعب در هفت سد مخزنی استان ذخیره‌سازی شده که این میزان ورودی، حجم فعلی سدهای استان را نسبت به سال آبی قبل ۳۹ درصد افزایش داده است.
وی با بیان اینکه سیلاب پیش‌بینی شده در منطقه سیستان واصل نشده، اما تمهیدات لازم مطابق اخطاریه‌های وزارت نیرو صورت پذیرفته است، افزود: میزان متوسط بارندگی از ابتدای سال آبی نسبت به سال قبل ۴٣٣ درصد و نسبت به متوسط بلندمدت ۵/۶ درصد افزایش یافته است.مدیرعامل شرکت آب‌منطقه‌ای سیستان‌و‌بلوچستان تصریح کرد: بیشترین میزان بارندگی در حوزه شهرستان نیک‌شهر به میزان ۸۳ میلی‌متر انجام شده و با توجه به ورودی سدها و بارش‌های اخیر تاکنون نیازی به رهاسازی آب از سدها نبوده است.