پایان وس

«جهان‌صنعت»- اولین گام اجرایی تعطیلی کلاهبرداری‌های ارزش‌افزوده برداشته شد و همراه اول برای مشترکان خود مصوبه پایان خدمات ارزش‌افزوده را رقم زد. سازمان تنظیم مقررات نیز مصوبه خود را برای پیگیری پایان وس به نهادهای مرتبط و اپراتورها ابلاغ کرد که این مصوبه از امروز لازم‌الاجراست.
در پیامک همراه اول که روز شنبه برای مشترکان ارسال شده است، آمده است: مشترک گرامی، با توجه به مصوبه کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات و دستور سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، به زودی در فرآیند ارائه خدمات مبتنی بر محتوا، تغییراتی اعمال خواهد شد. برای جلوگیری از اختلال در دریافت سرویس، به پیام‌های تکمیلی که برای اقدامات مورد نیاز متعاقبا ارسال خواهد شد، توجه کنید.
از ابتدای سال ۹۷ محمد جواد آذری‌جهرمی در توئیت‌های خود به تخلفات و کلاهبرداری‌هایی که در زمینه خدمات ارزش‌افزوده رخ داده است اشاره کرده و یک بار آن را اختاپوس فساد خواند. اواسط آبان ماه سال گذشته وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با اعلام کد دستوری ۶#*۸۰۰* از اعلام اسامی شرکت‌های ارزش‌افزوده که در چند سال اخیر از مردم کلاهبرداری کرده بودند، خبر داد. همچنین او در توئیتی نوشته بود: شاید وقتش رسیده باشد که به زودی کل سرویس‌های ارزش‌افزوده را برای همیشه تعطیل کنیم. دوستان دیگر به یقین رسیده‌اند که در مورد حق‌الناس هیچ خط قرمزی ندارم، مخصوصا اگر از جیب مردم دزدی شود! #پایان_وس.
از سال گذشته تاکنون اقدامات وزارت ارتباطات برای پایان بخشیدن به خدمات ارزش‌افزوده ادامه‌دارد. با این همه بسیاری از کارشناسان بر این باورند که وس به خودی خود صنعت آسیب‌زایی نیست بلکه می‌تواند بسیار درآمدزا باشد.
یکی از کارشناسان و فعالان این حوزه معتقد است حذف یک سرفصل کاری، پاک کردن صورت مساله است، نه حل موضوع. با خاطیان باید به شدیدترین شکل ممکن برخورد شود؛ در کنار آن می‌توان به دیگر فعالان این حوزه که تخلفی نداشته‌اند اجازه فعالیت داد.ضوابط استفاده از خدمات ارزش‌افزوده در کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات تصویب شد که به‌ موجب آن مقرر شد دارنده پروانه ارائه خدمات ارتباطی پس از دریافت درخواست خدمات ارزش‌افزوده از سوی مشترک، شرح خدمات، هزینه و زمان استفاده از آن را به مشترک اطلاع دهد و همچنین برای مشترک به صورت جداگانه صورتحساب صادر کند و اجرای این مصوبه از ۱۵ اردیبهشت ماه الزامی شد. البته با فرا رسیدن موعد مقرر، از سوی سازمان تنظیم اعلام شد با توجه به شرایط ناشی از شیوع ویروس کرونا و موانع فنی برای پیاده‌سازی فرآیندهای مناسب در شبکه اپراتورها برای اجرای مفاد مصوبه، این زمان‌بندی تا یک‌ماه دیگر تمدید شد.
مهلت پایانی وس لازم‌الاجراست
با به پایان رسیدن این مهلت، حسین فلاح جوشقانی، رییس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرد: ۱۵خرداد، مهلت پایانی اپراتورها برای اجرای مصوبه‌ موسوم به پایان وس است. بنابر بررسی‌ها، زیرساخت لازم برای اجرای مصوبه ۳۰۰ کمیسیون تنظیم مقررات در همراه اول و ایرانسل آماده است و رایتل بنا دارد کل خدمات ارزش‌افزوده را متوقف کند. این مصوبه از دوشنبه پیش رو، لازم‌الاجراست.طبق مصوبه ۳۰۰ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات، هرگونه جمع‌آوری مبالغ بابت خدمات ارزش‌افزوده برای مشترکان تلفن ثابت و همراه پس‌پرداخت (دائمی) و پیش‌پرداخت (اعتباری) صرفا باید از محل اعتبار خدمات ارزش‌افزوده انجام شود. همچنین دارنده پروانه موظف است پس از دریافت درخواست خدمات ارزش‌افزوده از سوی مشترک، شرح خدمات، هزینه و زمان استفاده آن را به مشترک اطلاع داده و حداکثر در سقف اعتبار خدمات ارزش‌افزوده مشترک، نسبت به فعال‌سازی خدمت ارزش‌افزوده درخواستی اقدام کند.
سوءاستفاده از بی‌اطلاعی کاربران
سید بابک ابراهیمی، معاون راهبردی و توسعه بازار سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت» اظهار کرد: خدمات ارزش‌افزوده خدماتی هستند که پیام، دانش یا ارزش‌افزوده‏ای را به مخاطب ارائه می‏کنند. این‌گونه خدمات ویژگی‏های منحصر‌به‌فردی دارند؛ این خدمات با درخواست خود مخاطب شکل می‌گیرند؛ شامل هزینه هستند و به درخواست مخاطب نیز قطع می‏شوند.او افزود: به دنبال پایان خدمات ارزش‌افزوده سالم و فاخر در ایران نیستیم. مشکل اصلی اینجاست که بسیاری از افراد نمی‏دانند وارد سرویس‏هایی شده‏اند و از آنها هزینه‏هایی کسر شده است. این افراد زمانی که مطلع می‌شوند بدون اطلاع قبلی یا با اطلاع‌رسانی غیرشفاف یا با استفاده از ابزارهای تبلیغاتی عضو خدمات ارزش‌افزوده شده و از حساب آنها هزینه کسر شده است، معترض می‏شوند.
وظیفه ما شفاف‌سازی بود
ابراهیمی در رابطه با اقداماتی که وزارت ارتباطات در رابطه با مقابله با شرکت‌های متخلف در حوزه خدمات ارزش‌افزوده انجام داده است، بیان کرد: وظیفه ما به عنوان وزارت ارتباطات این بود که برای کاربران با ابزارهایی که در اختیار داشتیم، شفاف‌سازی و آگاهی‌بخشی کنیم. به همین منظور سامانه ۱۹۵ و ستاره ۸۰۰ مربع را برای پیگیری شکایات و آگاهی‌بخشی راه‌اندازی کردیم تا افراد بدانند چه میزان از حسابشان کسر شده است.
او افزود: اقدام دیگری که وزیر ارتباطات پیگیری کرده و انجام داد این بود که به افرد اطلاع‌رسانی شود تا بدانند طی سال‌های گذشته چه میزان از حساب افراد مختلف و برای چه خدمات ارزش‌افزوده‏ای کسر شده است.
ابراهیمی در رابطه با مشکلاتی که شرکت‌های فعال در حوزه خدمات ارزش‌افزوده ایجاد کرده‌اند، تاکید کرد: یکی از بزرگ‌ترین مشکلات این بود که متخلفان این حوزه، کاربران را به وسیله برخی بدافزارها یا تبلیغات اغواکننده عضو سرویس‌های خدمات ارزش‌افزوده می‌کردند.
حتی در مواردی کاربران گوشی هوشمند نداشتند اما بی‌آنکه بدانند عضو سرویس‏های خدمات افزوده شده بودند.ابراهیمی تاکید کرد: حتی مواردی وجود دارد که عملا هیچ خدمت ارزش‌افزوده خاصی به کاربران ارائه نشده، اما از حساب آنها پول کسر شده است. البته مبالغ کسر شده از حساب کاربران و مبالغ اعمالی بر قبوض آنها ناچیز بوده و کاربران ناچار برای جلوگیری از قطع ارتباط‌‌شان قبض خود را پرداخت کرده‌اند و به این ترتیب این کلاهبرداران به تدریج در مجموع پول‌های کلانی را از حساب افراد کسر کرده‌اند.
او افزود: گردش مالی خدمات ارزش‌افزوده بسیار زیاد است. البته ما با بازار این صنعت مشکلی نداریم بلکه قصد داریم آن را نظام‌مند و سالم کنیم تا از افرادی که بدون آگاهی‌شان عضو این سرویس‌ها شده‌اند پول کسر نشود و در این زنجیره تخلفات و مکانیسم‌های نادرست محدود شود.
ابراهیمی در رابطه با درآمدزایی و خدمات‌رسانی خدمات ارزش‌افزوده بیان کرد: خدمات ارزش‌افزوده کسب‌و‌کارهای نوظهور هستند و این کسب‌و‌کارها زمانی که شکل می‌گیرند درآمدزا هستند به ویژه اگر مدل تجاری خوبی برای آنها تعریف شود.
او تاکید کرد: هم‌اکنون شرکت‌هایی در این حوزه در کشور وجود دارد که به خوبی فعالیت می‌کنند و حتی در بازارهای بین‌المللی نیز فعال هستند و به فروش سرویس می‌پردازند. از همین رو ما از کلیت این بازار حمایت کرده و علاقه‌مندیم که این حوزه توسعه و رشد پیدا کند. بنابراین تنها روی فعالیت‌های ابهام‌دار در این حوزه نظارت جدی خواهیم داشت، اما با کلیت خدمات ارزش‌افزوده هیچ مشکلی نداریم.
ابراهیمی گفت:‌ از توسعه خدمات ارزش‌افزوده و اینکه در سطوح بالاتری خدمات‌رسانی کند، حمایت می‌کنیم چراکه می‌تواند جمعیت جوان کشور را به خود جلب کند. با توسعه بازار خدمات ارزش‌افزوده موافقیم اما توسعه بازاری که تحت حمایت‌های لازم و با شفافیت صورت گیرد.
او با تاکید بر اینکه خدمات ارزش‌افزوده در ایران حذف نشده است، بیان کرد: وزارت ارتباطات دنبال حذف خدمات ارزش‌افزوده نیست. تعبیر وزیر از پایان وس، حذف تمام خدمات ارزش‌افزوده نبود بلکه حذف خدمات ارزش‌افزوده‌ای بود که بدون اطلاع مردم از حساب آنها پول کسر می‌کرد. در واقع به دنبال پایان وس ناسالم هستیم و پایان دادن به خدمات صنعت، خدمات ارزش‌افزوده را مدنظر نداریم.
او در خصوص سرنوشت شرکت‌های متخلف در زمینه خدمات ارزش‌افزوده گفت: کاربران شکایت‌های خود را از شرکت‌های متخلف اظهار کرده و پس از جمع بندی این شکایت‌ها به قوه محترم قضاییه ارسال شده است. بنابراین از این پس مکانیسم رسیدگی طی می‌شود اما از جایی به بعد دیگر مسوولیت این موضوع با وزارت ارتباطات نیست چراکه وزارت ارتباطات تنها مسوول نظارت بر اپراتورهای ارتباطی است.
ابراهیمی افزود: نظارت بر شرکت‌های خدمات ارزش‌افزوده بر‌عهده وزارت ارتباطات نیست و این وزارتخانه ابزاری برای نظارت روی این شرکت‌ها ندارد. اما تلاش کرده‌ایم که با استفاده از مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات به عنوان نهاد فرابخشی سیاستگذار ارتباطات در کشور، این بستر و چارچوب‌های آن را تا حد امکان سالم‌سازی کنیم.
وس به چه معناست؟
وس مخفف کلمه value-added service است، در معنای دقیق «سرویس ارزش‌افزوده». سرویس یا سرویس‌های ارزش‌افزوده، خدماتی را در بستر فضای الکترونیک، وب، موبایل وب و مخابرات به کاربرانشان ارائه می‌کنند و در ازای آن، از آنها پول دریافت می‌کنند. خدمات وس زیرمجموعه‌ای از حوزه خدمات محتوا و همگی محتوا محور هستند؛ در اشکال محتوای متنی، تصویری، گرافیکی، ویدئویی و….
محتوای وس در سه سطح است: تولیدکننده محتوا (شرکت‌هایی که به طور قانونی محتوا تولید می‌کنند)، توسعه‌دهنده محتوا (شرکت‌هایی که بنا بر درخواست، اقدام به تولید محتوا می‌کنند) و گردآورنده محتوا (شرکت‌هایی که محتوای تولیدشده را جمع‌آوری و در اختیار اپراتور قرار می‌دهند).
این محتوا یا توسط خود اپراتور شبکه تلفن همراه یا توسط یک ارائه‌دهنده خدمات ارزش‌افزوده (VASP) تولید می‌شود. از طرف دیگر این خدمات را به عنوان یک ارائه‌دهنده محتوا (CP) می‌شناسند.
وس سه مضمون محتوایی دارد: یکی محتوای سرگرم‌کننده، دیگری محتوای آموزشی و همچنین محتوای مبتنی بر اطلاع‌رسانی. این خدمات محتوامحور را می‌توان در انواع سرویس‌های ارزش‌افزوده دریافت کرد.