گشایش بازار به روی سهامداران غیرمستقیم

گروه بورس- روز گذشته سهام نخستین شرکت سرمایه‌گذاری استانی متعلق به استان خراسان جنوبی با نماد «وسِخُراج» در بورس تهران آماده انجام معامله شد تا نوید ورود سهامداران غیرمستقیم سبد سهام عدالت به بازار سرمایه باشد. اگرچه پیش از این کانون شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی خواستار ورود همزمان ۳۰ شرکت سرمایه‌گذاری به بورس شده بود اما به نظر می‌رسد این درخواست مورد موافقت قرار نگرفته و این شرکت‌ها به تدریج به بازار سرمایه ورود خواهند کرد. این در حالی است که ارزش سهام موجود در سبد عدالت همپای رشد بازار سرمایه به طور عمده روند صعودی داشته و بیم آن می‌رود که رشد سهام عدالت در گیر و دار عرضه مرحله‌ای شرکت‌های استانی در بورس به بی‌عدالتی منجر شود. گفتنی است بر اساس اعلام رییس شرکت بورس تهران، از مجموع ۵۰ میلیون مالک سهام عدالت حدود ۳۰ میلیون نفر، روش مدیریت غیرمستقیم سهام را انتخاب کردند که جمعیت آنها در ۳۱ استان کشور توزیع شده و دارایی این دسته از مالکان سهام عدالت از طریق شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی مدیریت خواهد شد.
چالش‌های عرضه سهام عدالت در بازار سرمایه تاکنون کم نبوده است. از همان ابتدای مخیر کردن مالکان سهام عدالت میان دو روش مستقیم و غیرمستقیم این سوال مطرح بود که کدام روش برای سهامداران سودآورتر خواهد بود. در حالی برخی روش مستقیم اداره سهام خود با هدف کاهش تصدی‌گری و سلطه دولت بر اموال مردمی را انتخاب کردند که در مقابل، تعداد بسیاری از مالکان نیز روش غیرمستقیم و سبدگردانی توسط شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی را برای مدیریت سبد سهام خود مناسب‌تر می‌دانستند.
دولت ابتدا معاملات ۳۰ درصد از سبد سهام عدالت را آزاد اعلام کرد که از عید غدیر بدین سو به ۶۰ درصد افزایش یافته است. اکنون دارندگان سبد سهام عدالت که در طول یک ماه گذشته از رشد خوبی هم برخوردار بوده مجازند ۶۰ درصد از سهام خود در این پرتفو را به فروش برسانند.
با این حال در بحبوحه نوسانات صعودی بازار سرمایه، نگاه مالکانی که مدیریت سبد سهام خود را به شرکت‌های استانی سپرده بودند بلاتکلیف به تابلوی رو به رشد سهام دوخته شده بود. اما از روز گذشته و با ورود نخستین شرکت سرمایه‌گذاری استانی به عرصه معاملات بورس، این دسته از دارندگان سهام عدالت نیز به معامله‌های سودآور بازار در روزهای جاری امیدوار شده‌اند.
احساس بی‌عدالتی در ورود تدریجی شرکت‌ها به بورس
اگرچه ورود شرکت‌های سرمایه‌گذاری سهام عدالت به بازار سرمایه مثبت تلقی می‌شود اما با این حال نحوه عرضه این شرکت‌ها در بورس با انتقاداتی نیز مواجه بوده است. نایب‌رییس هیات‌مدیره سرمایه‌گذاری استان تهران در همین باره به «جهان صنعت» می‌گوید: در مورد روشی که در حال حاضر اجرا می‌شود، ملاحظاتی داشتیم و به دست‌اندرکاران هم اعلام کرده بودیم. اکبر حیدری توضیح می‌دهد: از جمله موضوعاتی که ما بر آن تاکید داشتیم این بود که باید حتما سعی می‌شد شرایطی فراهم شود تا امور مربوط به پذیرش تمامی شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی یکپارچه و همزمان انجام شود که کار پیچیده‌ای هم نبود. او می‌افزاید: این درخواست از آن جهت بود که احیانا احساس بی‌عدالتی در مورد مردم یک استان نسبت به استان دیگری احساس نشود. حیدری تصریح می‌کند: به نظر ما اقدام مناسبی نیست که شرکت‌ها به تدریج وارد بازار شوند زیرا طبیعتا ارزش دارایی همه شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی معادل ارزش سهام بورسی پرتفوی سهام عدالت است و قاعدتا نباید دست‌کم در نخستین روز عرضه ارزشگذاری متفاوتی برای آنها اتفاق می‌افتاد. اما به هر دلیلی این‌گونه اقدام نشد و مسوولان مربوطه در شورای‌عالی بورس باید پاسخگو باشند که چرا این ملاحظات صورت نگرفته است.
ابهامات در قیمت‌گذاری سهام
نایب‌رییس هیات‌مدیره سرمایه‌گذاری استان تهران ادامه می‌دهد: اکنون ابهاماتی هم در روش اجرا وجود دارد زیرا مردم به طور طبیعی انتظار داشتند که نحوه ارزشگذاری و ورود به تابلو و قیمت‌گذاری به نحوی باشد که این تفاوت ارزشی که همه فعالان بازار سرمایه از آن مطلعند نمود داشته باشد زیرا طبیعتا وقتی سهام به صورت یکپارچه در قالب پرتفو عرضه می‌شود ارزش بیشتری دارد. اما ما این را هم متاسفانه ندیدیم و همچنان پیگیر این موضوع هم هستیم. حیدری اضافه می‌کند: اینکه قیمت‌گذاری بر اساس ارزش روز سهام عدالت در یکم تیرماه بوده است باعث سردرگمی‌هایی برای سهامداران روش غیرمستقیم شد. چون الان قیمت پرتفوی سهام عدالت خیلی بیشتر از آن تاریخ است. او بیان می‌کند: در ظاهر الان تعداد سهام ماندگار در شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی است اما چون به قیمت ارزش اسمی ۱۰۰ تومان اعلام شده، ارزش آن کاهش یافته است. مثلا در مورد همین شرکت خراسان جنوبی، فکر می‌کنم ۱۲۸ هزار سهم است و اگر بخواهیم با آن ارزش اسمی اعلام شده محاسبه کنیم ارزش دارایی هر فرد در آن شرکت ۱۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان خواهد بود؛ در حالی که این رقم در حال حاضر خیلی بیشتر است. او تاکید می‌کند: این روند باعث ایجاد سردرگمی شده و اطلاع‌رسانی مناسبی هم در مورد آن صورت نگرفته است.
ارزش فزاینده سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی
حیدری تصریح می‌کند: با توجه به فرآیندهای موجود در بازار سرمایه و همچنین این نکته که پرتفوی شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی به صورت یکپارچه، قدرتمند و توانمند در بازار سرمایه حضور خواهند داشت، پیش‌بینی ما این است که ارزش دارایی‌های دارندگان سهام عدالت در روش غیرمستقیم، نسبت به افرادی که روش مستقیم را برگزیده‌اند، بالاتر خواهد بود. او می‌افزاید: به ویژه اینکه کانون شرکت‌های سرمایه‌گذاری هم قرار است پرتفوی سهام عدالت را تا پنج سال به صورت یکپارچه تحت مدیریت داشته باشد. نایب‌رییس هیات‌مدیره سرمایه‌گذاری استان تهران تاکید می‌کند: به همین دلیل در حال حاضر هم بسیاری از افرادی که روش مستقیم را انتخاب کرده بودند و هنوز سهام خود را نفروخته‌اند، تقاضاهایی برای اصلاح روش و بازگشت به روش غیرمستقیم را مطرح کرده‌اند که این مطالبات مردم را هم به شورای‌عالی بورس منتقل کرده‌ایم. او ادامه می‌دهد: همچنان هم معتقدیم امکان فنی این موضوع فراهم است و مردمی که سهام عدالت خود را نفروخته‌اند چون تعداد سهمشان با افرادی که در سرمایه‌گذاری استانی هستند برابر است امکان بازگشت به روش غیرمستقیم را دارند.
ورود زودهنگام بقیه شرکت‌های استانی به بازار سرمایه
حیدری همچنین در پاسخ به این سوال که چه زمان‌بندی‌ای را برای ورود سایر شرکت‌های سرمایه‌گذاری به بورس پیش‌بینی می‌کنید می‌گوید: فکر نمی‌کنم زمان زیادی طول بکشد. تمامی شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی از همان ۲۹ خرداد اعلام کرده بودند که آماده طی مراحل قانونی از جمله برگزاری مجمع فوق‌العاده برای افزایش سرمایه هستند؛ حتی یک مورد هم شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی افزایش سرمایه را در تاریخ بعد از ۲۹ خرداد انجام دادند، اما پیام لازم از طرف سازمان خصوصی‌سازی برای اعلام تعداد سهامداران باقیمانده و عدد دارایی‌ها انجام نشد. او ادامه می‌دهد: طبعا از یکم تیرماه که این موضوع اعلام شد، شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی با هماهنگی بورس و ثبت شرکت‌ها در حال انجام اقدامات قانونی هستند و فکر نمی‌کنم پذیرش بقیه شرکت‌ها در بورس زمان زیادی طول بکشد. در حال حاضر هم نماد تمام آنها باز شده و قابل رویت است و مردم هم در هر استان می‌توانند تعداد سهام خود را ببینند. اکنون تنها معاملاتی شدن و روی تابلو رفتن این نمادها باقی مانده است. حیدری در ادامه با اشاره به مشوق‌های مورد درخواست شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی از شورای‌عالی بورس اعلام می‌کند: در یکی از جلسات کارشناسی، مشوق‌هایی برای ماندگاران در شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی و شرکت‌های جمع‌بندی شد اما در مصوبات شورای‌عالی بورس به آنها اشاره نشده است. از جمله مقرر بود که شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی در پروژه‌های ملی، سودآور و کلان کشور به صورت واحد امکان مشارکت و حضور داشته باشند و تشریفات قانونی در مورد حضور شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی با توجه به جمعیت بالای سهامداران آنها سهل‌تر از سایر سرمایه‌گذاران دیده شود.
او می‌افزاید: در پروژه‌های استانی سودآور مقرر بود که شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی اولویت و حق‌تقدم در ورود به این بازار را داشته باشند. اما اینها هنوز به صورت رسمی اعلام نشده است. مثل بحث کارت اعتباری که با تاخیر اعلام شد و البته قرار بود کارت اعتباری هم فقط برای افرادی که در شرکت‌های سرمایه‌گذاری ماندگار شده‌اند اعلام شود اما به طور عمومی اعلام شده است. حیدری ادامه می‌دهد: با توجه به آن پیش‌بینی‌ای که قبلا به آن اشاره کردم که شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی به صورت یکپارچه در کانون متعلق به خودشان، مدیریت پرتفو و ورود به پروژه‌ها را برعهده خواهند داشت حتما در آینده سود بیشتری نسبت به افرادی که سهم‌شان تقسیم شده در سبد سهام‌شان خواهند داشت.