DPS و EPS چیست؟

امروز در مورد دو مفهوم بورسی بسیار پرکاربرد مطالبی ارائه خواهیم کرد. EPS و DPS دو آماره مالی بسیار مهم هستند که اصطلاح رایج و پرکاربرد در بین تمام سرمایه‌گذاران بورسی از مبتدی تا حرفه‌‌ای‌هاست که در تحلیل قیمت سهام شرکت‌های بورسی مورد استفاده قرار می‌‌گیرند. به گزارش سنا،‌ ای‌پی‌اس (EPS) مخفف عبارت earnings per share است که به معنی درآمد هر سهم است. در حقیقت ای‌پی‌اس یک شرکت برابر است با میزان سودی که شرکت به ازای هر سهم به دست می‌‌آورد. وقتی کل سود خالص شرکت پس از کسر مالیات یک شرکت در پایان سال مالی بر تعداد سهام آن شرکت تقسیم شود در واقع ‌ای‌پی‌اس آن شرکت محاسبه شده است. برای مثال فرض کنید شرکتی توانسته در پایان یک سال ۱۰۰ میلیون ریال سود کسب کند و تعداد سهام آن شرکت نیز یک میلیون سهم است. نکته بسیار مهمی که باید در نظر گرفت عدم اتکای صرف به ‌ای‌پی‌اس است و باید سایر اطلاعات نیز در مدل‌‌های تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار گیرد. با این وجود حتی در استفاده از ‌ای‌پی‌اس به همراه سایر اطلاعات نیز باید به محدودیت‌هایی که در اندازه‌‌گیری آن وجود دارد، توجه داشتDPS. مخفف عبارتdividend per share است که به معنی سود تقسیمی هر سهم است که بین شرکت‌های بورسی متفاوت است. شرکت‌‌ها سیاست‌های متفاوتی درخصوص تقسیم سود دارند. برخی ترجیح می‌دهند بیشتر سود سهام را بین سهامداران تقسیم کنند. اما برخی دیگر درصد کمی از سود را تقسیم کرده و بخش عمده آن را به تامین نقدینگی مورد نیاز برای انجام طرح‌های توسعه‌‌ای، اختصاص می‌دهند. اینکه چه مقدار از ‌ای‌پی‌اس به عنوان دی‌پی‌اس بین سهامداران تقسیم می‌شود در مجمع عمومی شرکت تصمیم‌‌گیری می‌‌شود. معمولا شرکت‌ها همه سود خود را به عنوان دی‌پی‌اس بین سهامداران تقسیم نمی‌کنند بلکه مقداری از آن را نزد خود نگه می‌دارند تا بر حسب شرایط و نیاز خود از آن استفاده درست کنند. هر شخصی که در هنگام مجمع شرکت سهامدار است، سودی که به عنوان دی‌پی‌اس در مجمع تصویب می‌شود به او تعلق می‌گیرد. پس حتی اگر فردای مجمع سهام خود را بفروشد نیز دی‌پی‌اس به او تعلق می‌گیرد. شرکت‌ها طبق قوانین بورس هشت ماه زمان دارند که سود نقدی سهامداران را پرداخت کنند. بعضی از شرکت‌ها این سود را زود و بعضی نیز خیلی دیر پرداخت می‌کنند. میزان تقسیم سود و زمان پرداخت آن، به سیاست‌های شرکت بستگی دارد. برای فهمیدن این رویه می‌توانید روند گذشته شرکت را بررسی کنید. دی‌پی‌اس در واقع بخشی از ‌ای‌پی‌اس است و جنس هر دوی آنها از سود شرکت است که در بیشتر مواقع با هم برابر نیستند چون شرکت‌‌ها علاقه‌مندند بخشی از سود شرکت را نزد خود نگه دارند. بنابراین به طور معمول‌ ای‌پی‌اس از دی‌پی‌اس بیشتر است مگر اینکه شرکت تصمیم بگیرد علاوه بر سود امسال، از سود انباشته سال گذشته نیز مقداری را تقسیم کند و احتمالا مقدار دی‌پی‌اس از ‌ای‌پی‌اس بیشتر می‌‌شود. طبق قانون تجارت، معمولا ۱۰ روز قبل از برگزاری مجامع شرکت‌های بورسی، ناشران موظف هستند برای پرداخت سود نقدی، جدول زمان‌‌بندی را تنظیم کرده و طبق آن موظف هستند تا سود سهامداران را پرداخت کنند. از طرفی طبق ماده ۲۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، شرکت‌های بورسی باید حداکثر ظرف مدت هشت ماه از تاریخ برگزاری مجمع، پرداخت سود را انجام دهند اما با این حال برخی از شرکت‌ به این قانون عمل نکرده و سود را با تاخیر پرداخت می‌کنند. با توجه به اینکه سازمان بورس و اوراق بهادار در خصوص تخصیص به موقع سود نقدی سهام دقیق عمل می‌کند، در صورت آشکار شدن قصور شرکت‌‌های بورسی، هیات داوری سود سهامداران را پرداخت می‌‌کند؛ اما تحقق این موضوع مستلزم انجام درست فرآیند شکایات است. در حال حاضر سازمان بورس و اوراق بهادار در راستای رسیدگی درست به شکایات سهامداران، سامانه مدیریت پیگیری امور تخلفات و رسیدگی به شکایات را تحت عنوان «سمتا» راه‌اندازی کرده است. البته این پیگیری شکایات صرفا در حوزه عدم یا تاخیر پرداخت سود شرکت‌های بورسی تعریف نمی‌شود بلکه هرگونه تخلف و شکایتی که در حوزه کاری فعالان بازار سرمایه باشد، اعم از تخلفات کارگزاران، عدم دریافت حق‌تقدم و… پوشش می‌‌دهد و فعالان بازار سرمایه می‌‌توانند تمامی تخلفات را از طریق این سامانه پیگیری کنند.